De hele school heeft jóúw naaktfoto’s gezien: “Sociaal word je vermoord”

Het kan je je zelfbeeld kosten: een privéfoto die je in vertrouwen naar iemand stuurt staat ineens opgeslagen op de smartphone van al je leeftijdsgenoten. Het gebeurde de vijftienjarige Aniqa, ze werd uitgescholden voor ‘slet’ en ‘kuthoer’ maar beet van zich af en liet haar zelfvertrouwen niet aantasten. “Ik weet nu tenminste wie mijn echte vriendinnen zijn.”

“Het moment dat ik erachter kwam, kan ik me nog precies herinneren. Ik zat in de aula met mijn vriendinnen toen er een meisje naar me toekwam: “Aniqa! Ben jij dit?” Ik heb geen woorden voor hoe ik me toen voelde. Ik heb het ontkend omdat mijn hoofd er niet opstond maar ik dacht wel: ik ben zo fucked. Later lekte ook foto’s uit waar mijn gezicht wél goed te zien was. Toen kon ik niets meer ontkennen. In het begin praatte iedereen over de foto’s maar het heeft nog maanden geduurd voordat iedereen ze ook daadwerkelijk gezien had. Dan verandert je leven ineens. Iedereen kent je. Op school, op andere scholen in de omgeving. Iedereen praat over je maar wanneer je langsloopt is het stil. Ik werd in het begin veel nageroepen. Dan komt er in de stad weer iemand naar me toe die lacherig zegt: “kijk, daar is Aniqa, die kuthoer.” Het heeft alleen geen nut: denken die mensen dat ik spontaan in huilen uitbarst? Natuurlijk niet. Ik heb die jongen toen in zijn gezicht uitgelachen. Dat verwachten de pesters niet en is de lol ervan af. Ik werd in groepchats van jongens gegooid die nare dingen zeiden. Je kunt dan in paniek raken, maar ik beet van me af en dreigde ermee naar de afdelingsleider te gaan. Daar schrokken ze wel van. Een ander voorbeeld is een vriendinnengroepje dat me altijd uitlachte of gemene opmerkingen maakte. Toen ik op een uitwisselingsreis naar Frankrijk was, een jaar nadat de foto’s lekte, ben ik veel met hen opgetrokken. Na die reis hebben ze hun excuses aangeboden: ze vonden me een oprecht en aardig meisje. Het speet ze dat ze me voorheen zo behandelden. Je krijgt een label, mensen vinden je meteen een slet, terwijl ze nooit een woord tegen je gezegd hebben. Pas nadat mensen me leren kennen doen ze weer normaal tegen me.”

“Meisjes doen zelf schijnheilig over seks”
“Ik vind zelf wel dat ik een fout heb gemaakt. Die fout is dat je mensen vertrouwt die je niet moet vertrouwen. Je kan zo’n foto sturen en het geluk hebben dat hij niet verder komt dan de telefoon van de ontvanger of je kunt de pech hebben dat hij wordt doorgestuurd. Dat is je eigen risico. De schuld ligt volgens mij ook bij degene die hem maakt. De jongen die de foto’s doorstuurde was niet mijn vriendje. Ik zocht troost bij jongens nadat mijn relatie uitging, maar ik had hem niet moeten vertrouwen. Het rare is dat er zoveel verschil zit of een meisje of een jongen foto’s stuurt terwijl het allebei net zo erg is. Ik krijg zelf dickpick na dickpick doorgestuurd en daar is zoveel minder ophef over. Ik zou dit nooit screenshotten, waarom doe je dat? Naar mijn mening doen meisjes zelf vaak heel schijnheilig over seks. Iedereen is toch hetzelfde geboren? Ik praat geregeld met meisjes die ‘toegeven’ dat ze ook weleens een naaktfoto versturen. Eigenlijk is het heel normaal. Het probleem is alleen dat er een schaamtecultuur heerst en er wordt neergekeken op de meisjes bij wie het uitlekt. Ik heb bijvoorbeeld nooit overwogen om van school te wisselen. Je geeft in principe toe dat je je schaamt, dat heb ik nooit gedaan.

“Ik schrok toen het ook oudere mannen waren”
Het is niet dat ik er een trauma aan heb overgehouden maar mijn hele wereld veranderde. Ik heb er nooit om gehuild maar ik wist niet meer wie ik was. Tegenover mijn vriendinnen en familie heb ik er heel nonchalant over gedaan. Ik praatte er niet veel over. Ik heb het me nooit laten boeien. Uiteindelijk ben ik in therapie gegaan omdat ik niet meer wist wie ik was en wat mijn mening was. Stoppen met foto’s sturen toen ze eenmaal verspreid waren deed ik niet meteen. Ik had toch niks te verliezen. Ik praatte met veel jongens tegelijkertijd maar schrok toen dat ook oudere mannen werden. Mijn ouders waren erg bang dat het nog een keer zou gebeuren, ze snapten gewoon niet meer hoe het zat met mij. Ze bekeken mijn telefoon en zagen de gesprekken die ik met jongens had. We hebben toen systeemtherapie gevolgd zodat we er uiteindelijk samen over konden praten. Ik ben blij dat dat nu achter de rug is. Het heeft even geduurd maar sinds de zomervakantie gaat het een stuk beter met me.”

“Het heeft niks te maken met leeftijd”
“Mijn advies voor andere meisjes: ga gewoon niet helemaal naakt op de foto. Tuurlijk: het is leuk om pikante foto’s te maken en te versturen. Dat doe ik ook nog steeds, naar mijn vriendje. Maar je kunt zelf de schade beperkt houden door niet helemaal naakt te poseren. Het heeft overigens niks te maken met leeftijd, er zijn genoeg meisjes die er bijvoorbeeld op jongere leeftijd erg op tegen zijn maar zich zelfverzekerder voelen naarmate ze ouder worden en alsnog foto’s versturen.”

“De rest van de wereld gaat niet zijn excuses aanbieden”
“Dat bureau Halt nu wil dat jongeren die naaktfoto’s versturen een interventie moeten doorzitten en excuses aan moeten bieden, gaat geen nut hebben, denk ik. Jongeren gaan niet twee keer nadenken alleen omdat deze maatregel er nu aan vast hangt. Een foto is zo verstuurt en het is vaak moeilijk te achterhalen wie de foto in eerste instantie heeft doorgestuurd. Ik heb zelf nooit overwogen om aangifte te doen. Aan sorry zeggen heeft het slachtoffer niets. Dat is net alsof je zegt ‘ik heb iemand vermoord, het spijt me.’ Want dat is het ook: sociaal word je vermoord. Op dat moment denk je dat je even niks meer aan je leven hebt. Bureau Halt kan beter aandacht besteden aan het helpen van de slachtoffers. Het is veel belangrijker dat meisjes bij wie dit gebeurt hun zelftrouwen weer terugkrijgen dan dat de dader zijn excuses aanbiedt. Je kan wel één iemand zijn excuses laten aanbieden, maar de rest van de wereld gaat dat niet doen. Het slachtoffer moet uiteindelijk zélf leren om erover heen te komen, dat is het belangrijkst.”