Hé hoer, waar ga je heen met dat kontje?

Dagelijks worden vrouwen nagefloten, herhaaldelijk gevraagd om seks of uitgescholden voor ‘slet’. Pleun van Onzenoort (24) zet zich vrijwillig in voor de Stichting Stop Straatintimidatie.

Terwijl de deurbel gaat, zwaait de deur van het oude herenhuis waar Pleun een studentenappartement huurt, open. In de deuropening staat een kleine bruinharige jongeman. Een van haar medebewoners? Passeren is pas mogelijk als hij via de intercom bevestiging krijgt over het interview. Eenmaal boven is de begroeting warmer: Pleun en haar knorrende mopshond zijn klaar voor een gesprek over straatintimidatie. Dat haar hart bij de Stichting ligt is op het eerste oog niet te zien, maar dat verandert als ze een paar keukenkastjes opentrekt vol met flyers en visitekaartjes.

Ervaring
Pleun sloot zich aan bij de Stichting nadat ze een advertentie had gelezen op Facebook en zich direct aangesproken voelde. Zelf heeft ze dagelijks last van straatintimidatie. Haar naarste ervaring kan ze zich nog goed herinneren. Zo vertelt ze vol trots over die keer dat ze een negen had voor haar tentamen recht. “Ik was er zo blij mee. Toen ik later bij mijn voordeur stond, liepen er twee mannen langs.” Haar toon verandert. “Ze riepen dat ik een sletje was. Ik zei: ‘doe even normaal en houd je mond.’ Een van de jongens stak zijn middelvinger op en zei dat ik erop moest gaan zitten. Nadat ik weer mijn mond opentrok, lachten ze me uit. Dat vond ik zó naar. Eenmaal binnen dacht ik: je kan wel een negen hebben voor een tentamen, maar het betekent niks. Men ziet alleen maar het uiterlijk.”

Oogcontact
Uit het onderzoek van de Erasmus Universiteit in Rotterdam blijkt dat 51% van de Rotterdamse vrouwen bepaalde plekken vermijdt als gevolg van straatintimidatie. Pleun woont dan wel niet in Rotterdam, maar ook zij heeft haar gedrag aangepast. “Ik las een verhaal over een vrouw die geen sportleggings meer droeg als ze ging hardlopen. Hier herkende ik mezelf enorm in. In de zomer draag ik alleen een korte broek wanneer het te warm is. Daarnaast vermijd ik oogcontact met mannen. Ik heb het idee dat mannen dan eerder denken dat ik geïnteresseerd ben, dan wanneer ik dat niet doe.”

Seksualisering
Ik vraag Pleun of er sprake is van straatintimidatie als een vrouw zich uitdagend kleedt. “Een vrouw vraagt er pas om als ze letterlijk vraagt: ‘goh zou je mij willen na fluiten?’ Ik verbaas me erover hoeveel mensen nog denken dat een vrouw met een kort rokje om seks vraagt.” De irritatie is in haar stem te horen. Volgens Pleun is dit een van de kernpunten van het probleem: de seksualisering van vrouwen. “Het is grappig dat als een man met een korte broek over straat loopt er niks aan de hand is, maar wanneer een vrouw in een kort rokje dit doet, ze iets seksueels uitstraalt.”

De Stichting
Wat de een ziet als een compliment, kan voor de ander intimiderend zijn. “Straatintimidatie is voor een groot deel subjectief, maar dat geldt ook voor dingen die al wel strafbaar zijn zoals bedreiging en belediging. Het is een gevoelskwestie: het speelt zich heel erg af in de hoofden van mensen. Dat geldt ook voor degene die intimideert. Het is een onwenselijk iets en daar moeten we iets aan doen.” De Stichting pleit voor een landelijke strafbaarstelling van straatintimidatie met als sanctie een boete uit de tweede categorie: een bedrag van 3900 euro. Daarnaast werkt de Stichting samen met gemeenten om straatintimidatie op lokaal niveau tegen te gaan. “Wij doen niet echt aan een koude benadering van een gemeente. Meestal krijgen wij via de media, of via een partner, te horen dat er interesse is in een stop straatintimidatie beleid. Dan stellen we voor om eens met die gemeente rond de tafel te gaan zitten. We dringen eerst aan op onderzoek, voorlichting op scholen en monitoring. Dit is een soort ‘driehoeksluik’ dat we graag terugzien. De eerste twee gaan vooraf aan de sanctie. In gemeentes moet eerst onderzoek worden gedaan naar wat er in de gemeente afspeelt rondom seksuele intimidatie: waar, waarom en door wie. Zo zullen vrouwen in Rotterdam misschien last hebben van een andere soort straatintimidatie dan vrouwen hier in Tilburg. “

Pleun legt uit dat de strafbaarstelling eigenlijk een ultimum remedium (Latijn voor uiterste middel) is. “Je kunt namelijk een onderscheid maken tussen mannen met een goede wil, die meer op hun hoede zullen zijn na de voorlichtingscampagne, en mannen die opzettelijk intimideren. Voor de laatste groep mannen is de sanctie. Wie niet luisteren wil, moet voelen.”

Seksuele voorlichting
De stichting hamert vooral op voorlichting op scholen. “Ik denk dat je van jongs af aan moet beginnen met seksuele voorlichting. Ook moet je kijken naar hoe jongens en meisjes met elkaar omgaan. Is dat met wederzijds respect en toezegging? Seks was vroeger bijna niet bespreekbaar. Ik kan me herinneren dat ik vroeger op de basisschool een filmpje heb gezien over hoe je een condoom omdoet. Dat is tegenwoordig niet meer genoeg.”

Toestemming
Volgens Pleun is het belangrijk om te weten wat seksuele intimidatie is. De stichting focust het meest op de verbale en non-verbale intimidatie. “Verbale intimidatie is sissen, klakken, schelden of herhaaldelijk vragen om seks. Onder non-verbale straatintimidatie valt het na staren of achtervolgen. Eigenlijk is seksuele intimidatie een seksuele toespeling maken zonder dat iemand daar toestemming voor heeft gegeven. Vaak wordt dit gedaan door voorbijgangers of een groepje jongeren in de openbare ruimte. Je wordt dan benaderd alsof je een lustobject bent.” Volgens Pleun kan het allemaal wel wat vriendelijker. “We hebben een do’s and don’ts flyer gemaakt. Hierop staan voorbeelden over hoe je, volgens ons, met elkaar om dient te gaan. Flirten of een complimentje maken mag echt wel. Het is juist leuk als je tegen iemand zegt dat diegene er leuk uitziet, maar het hoeft niet altijd om seks te draaien. Daar zijn wij vrouwen niet voor.”

Handhaving
De vraag is of handhaving van zoiets subjectiefs dan wel mogelijk is. “Die vraag krijgen wij eigenlijk best vaak en dat vind ik zo typisch. Als je mensen vraagt of ze een verbod willen op het laten liggen van hondenpoep, dan roept iedereen meteen ja. Word dat dan altijd gehandhaafd? Kan dat gehandhaafd worden? Dan zou je iedereen die zijn of haar hond uitlaat constant in de gaten moeten houden. Natuurlijk is dit probleem subjectiever. Maar ik denk niet dat het onmogelijk is of dat het een reden zou moeten zijn om het dan maar niet te doen.”

#Itsaright
Stop Straatintimidatie is gestart met een nieuwe campagne: #itsaright. Via een animatievideo wil de stichting de politieke aanpak ervan in kaart brengen. “Wat we duidelijk willen maken is dat de #metoo kwestie, in het licht van straatintimidatie, voor elke vrouw geldt. Vergeet niet dat we met z’n allen het recht hebben om over straat te gaan zonder geïntimideerd te worden. Daarnaast hoeft het geen politieke kwestie te zijn: hier kan je niet rechts of links in zijn. Iedereen is het denk ik met mij eens als ik zeg dat iedereen met een gerust hart de straat over moet kunnen gaan.”

Wil je meer weten over de stichting of zelf ook het burgerinitiatief tekenen? Ga dan naar de website: http://www.straatintimidatie.org