Groenland is niet van de Denen, maar van de Groenlanders

Het is een absurd idee vinden zowel de meeste Denen, als de Groenlanders. De Amerikaanse president, Donald Trump, die in de zomer van 2019 het voorstel deed om Groenland van de Denen te kopen. De Deense premier, Mette Frederiksen, laat weten dat Groenland niet te koop is en hij hoopt dat dit geen serieus voorstel is van de president. De Denen waren woest, maar het voorstel zakte weg totdat Trump, april 2020, voorstelt Groenland met miljoenen euro´s te steunen om de Chinezen en de Russen te verdrijven.

 

Er valt van zowel woede als van sensatie te spreken. Donald Trump die in de zomer van 2019 tweet dat hij wel interesse heeft in het kopen van Groenland. Het werd door de Denen niet als een realistisch plan gezien. Het eiland dat 52 keer groter is dan Nederland was hier ook niet over te spreken. Zo de reactie van de Groenlandse premier Kim Kielsen. Hij kwam met het voorstel de VS te kopen, aangezien de vikingen vroeger daar ook voet aan wal hebben gezet. ‘’De prijs moet wel laag zijn vanwege de hoge Amerikaanse staatsschuld en als Trump daarbij hoort, zal de prijs nog lager uitvallen.’’ Petter Hivdt Toft, een Deense student, vertelt hoe het eraan toe ging in Denemarken: ‘’Er werd veel over gesproken op straat, daarnaast kwamen er ook allemaal memes op sociale media, waarin Trump belachelijk werd bevonden. We konden er toen nog wel om lachen.’’ Maar lang werd er niet gelachen. Woede kreeg de overhand en niet zonder reden. De Amerikaanse president was het niet eens met de uitspraak van de Deense premier Mette Frederiksen: ‘’Groenland is niet te koop en het idee om het aan de Verenigde Staten te verkopen is belachelijk.’’ Met deze reden zegt Trump het lang voorbereide staatsbezoek bij het Deense koningshuis twee weken van te voren af. De Denen waren al weken bezig met de voorbereidingen van deze bijzondere gebeurtenis en waren woest dat Trump dit even met een tweet kon afzeggen. Deense partijleiders konden niet geloven wat zij hoorden. ‘’Zo zien we maar dat de EU-landen de beste bondgenoten zijn’’, zegt Morten Ostergaard van de partij Radikale Venstre. De Deense premier ‘tweette’ professioneel terug: ‘’Wij vinden het jammer dat dit zo moest gaan; toch nodigen we Donald Trump graag nogmaals uit mocht hij zich bedenken.’’ De Danske Folkeparti vindt dat de gedurfde president überhaupt niet meer welkom is. De Nederlandse ambassadeur in Denemarken, Rob Zaagman, zegt: ‘’Zo begon het in Denemarken als een lachertje, dat ging over in verbaasdheid, waarna de boosheid bij een hoop mensen de overhand kreeg.’’

Het is een tijdje stil geweest tussen de landen, maar Trump maakt in april 2020 bekend dat hij Groenland financieel wil steunen. Het geld zou bedoeld zijn om Groenland te beschermen tegen Rusland en China die een steeds meer agressieve houding opzetten. De Denen reageerden boos op het voorstel dat Amerika ´hun´ Groenland wil steunen. Daarentegen staan de Groenlanders open voor het voorstel van Trump. ‘’Wij zullen eerst luisteren naar het voorstel van Trump voordat wij bij voorbaat nee zeggen’’, ook wel de Groenlandse Aki-Matilda Høegh-Dam, die uit naam van de partij Siumut in het Deense parlement zit.

 

Driemaal is scheepsrecht

Het past in de geschiedenis van Amerika om hun land uit te breiden door het kopen van andere landen. Nederland heeft ook ervaring met de aankoop van landen; zo kocht Nederland in de 17e eeuw New York voor 24 dollar. Maar het is niet de eerste keer dat Amerika het voorstel doet om Groenland te kopen. In 1867 begon het. Het ging toen om politieke en economische redenen. Zo kwamen de grondstoffen aan bod, maar Groenland ligt voor Amerika ook strategisch gelegen beter bij Europa. De tweede keer dat Amerika het aanbod deed was in 1946. Voor maar liefst 100 miljoen dollar – tegenwoordig ongeveer 1,3 miljard – wilde Amerika Groenland overnemen van Denemarken. Beide keren gaf Denemarken aan geen interesse te hebben in het aanbod. Donald Trump probeert het in augustus 2019 weer. De reden dat Trump interesse heeft in Groenland is voornamelijk begonnen omdat China, hun internationale rivaal, een mogelijke investering wilde doen in het land. De Chinezen hebben oog voor de Groenlandse bodemschatten om zo hun groeiende industriële macht ook in de toekomst te kunnen behouden. Groenland - Wikipedia

De ogen van Trump zijn vooral gericht op de strategische ligging van het land dichtbij Rusland en Europa, maar ook op de grondstoffen die zich onder de ijsvlaktes bevinden. De wereld kijkt verbaasd op van het voorstel van Trump, ook in Amerika zelf. Ijzererts, Olie, gas, diamant en zelfs uranium zijn onder de dikke lagen ijs te vinden. Niet alleen Amerika heeft interesse in deze grondstoffen.

China en Rusland zijn ook van de partij. Zij zien ook een toekomst in nieuwe scheepvaartroutes, wanneer een groot deel van de ijsmassa is gesmolten. ‘’Ik zie het voorstel van Trump alleen maar als een vergroting van zijn ego. Het zouden goede grondstoffen zijn voor Amerika, maar niet alles is te koop. Hij zou dat moeten leren’’, aldus Karen Tharrington, docent in Amerika.  Na vele discussies ligt de soevereiniteit van de grondstoffen bij Groenland, maar Denemarken is wel betrokken bij de besluiten van verkoop. 

De ontwikkeling van Groenland

 De Deense overheid is met een financieringsconstructie gekomen, waar de Groenlanders erg blij mee zijn. Het maakt voor het land, dat voor 80% bestaat uit ijs, niet veel uit waar het geld vandaan komt. Alle punten zijn gericht op de ontwikkeling van het land. Groenland heeft al gezegd dat het zijn vrijheid niet verkoopt, maar wel openstaat voor overleg. Wat Groenlanders willen is ondersteuning in de ontwikkeling van de economische en maatschappelijke kant van het land. De soevereiniteit staat bij de meeste Groenlanders voorop; 60 a 70 procent van de Groenlanders is voor onafhankelijkheid. Wanneer die onafhankelijkheid zou moeten plaatsvinden verschilt per persoon. 

Juridisch mogelijk

Groenland is een autonoom land van Denemarken, zoals de Nederlandse Antillen dit zijn van Nederland. De Nederlandse Antillen zijn een voormalig land binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Zij hebben hun eigen regering, maar de Nederlandse regering moet nog altijd goedkeuring geven. Tussen Denemarken en Groenland is er in een contract vastgelegd dat alle grondstoffen en natuurlijke hulpbronnen eigendom zijn van het Groenlandse volk. ‘’Het zou dus onwerkelijk zijn als Denemarken de positie zou hebben om Groenland te verkopen aan een ander land’’, aldus Zaagman.

Nederlandse Antillen - WikipediaOf het juridisch mogelijk is voor Amerika om Groenland te kopen is niet eens aan de orde gekomen. Tegenwoordig is een land kopen veel ingewikkelder dan vroeger. Na de tweede wereldoorlog werden bij de dekolonisatie landen teruggegeven aan de oorspronkelijke bevolking. Het is nog steeds mogelijk om een grondgebied te verkopen zonder instemming van de lokale bevolking, maar het zou heel buitenissig worden gevonden. De Amerikaanse president zou meer dan de helft van de Groenlandse bevolking achter zich moeten hebben staan om een kans te maken op het land. Veiligheidszaken en buitenlandse politiek valt nog steeds onder het Deense koninkrijk, waardoor het een hele puzzel zou worden mocht de verkoop aan de orde zijn.

De psychologische band

Er is een bijzondere band tussen de Denen en de Groenlanders, zo laat Zaagman weten. De band tussen Denemarken en het eiland met 56.000 inwoners was vijftig jaar geleden nog niet zo sterk. De Groenlanders voelden zich steeds slechter behandeld. Het voelde als ‘over ons, zonder ons’. Tegenwoordig is dat anders. De Groenlanders hebben een plekje in het Deense parlement gekregen en hebben daarbij twee zetels behaald. Maar vooral door de tweet van Trump is de band tussen de landen versterkt. Daarbij is de uitspraak van Mette Frederiksen een belangrijk aandachtspunt geweest: “Groenland is niet Deens, Groenland is van de Groenlanders.’’ Groenland behoort tot Denemarken, maar het land heeft sinds 1979 een zelfbestuur. Er is een beweging voor zelfstandigheid opgericht, waarin Groenlanders laten merken dat ze onafhankelijk van Denemarken verder willen.

Denemarken subsidieert ongeveer 450 miljoen euro per jaar in hun autonome eiland en krijgt hier niks voor terug. Maar er zijn wel al contracten afgesloten; de winst van de olie onder de ijsvlaktes zit zal voor de helft naar Denemarken gaat tot de verstrekte subsidies zijn terugbetaald. Daarnaast is er nog een belangrijk voordeel voor Denemarken: het kleinste land van de Noorse eilanden heeft zo internationaal meer aanzien en meer invloed dan ze anders zouden hebben. ‘’Maar wanneer Groenland toch zou besluiten om soeverein te worden, dan zou Denemarken dat niet in de weg staan’’, ook wel Mette Frederiksen.