Genetische modificatie: spelen voor God?

Genetische modificatie (GM) is een onderwerp waarover de meningen erg veel verschillen. Rolf Folkertsma van Global Lead Production Technology of the Monsanto Vegetables Division Bergschenhoek heeft een vast standpunt: “God zou het toejuichen wanneer Monsanto als een van de bedrijven de groeiende wereldpopulatie van voedsel kan voorzien.”

Monsanto is in 1901 gestart als chemiebedrijf, de oprichter was John Francis Queeny. Het bedrijf produceerde allerlei stoffen als plastic, pcb-buizen, maar ook Agent Orange

‘’Agent Orange was een bestrijdingsmiddel dat door Amerika is gebruikt in de Vietnam oorlog. Monsanto werd, naast een aantal andere bedrijven, door de regering in de VS opgedragen deze stof op grote schaal voor het leger te produceren. Dit gebruikten ze om de bomen  in Vietnam te ontbladeren zodat ze de vijand goed konden zien.’’

In de jaren 60 is Monsanto voorzichtig begonnen op het gebied van landbouw om te kijken of er chemische stoffen konden worden gemaakt om de landbouw te bevorderen, bijvoorbeeld glyfosaat (Roundup). In de jaren 80 is Monsanto zich meer gaan richten op veredeling. Veredeling is het kruisen van verschillende planten waardoor er nieuwe rassen ontstaan. Vanaf 2000 was er totale focus op de landbouw.

‘’In de jaren 70 werd ontdekt dat er een bacterie was die DNA kan overbrengen in het DNA van een plant zodat de plant in het voordeel van de bacterie ging werken. Toen  bedachten de onderzoekers dat ze misschien zelf genen (DNA) in de bacterie konden zetten waardoor de bacterie die genen kon overbrengen op de plant, die dan in het voordeel van de plant werkt. Een van die onderzoekers was Robert Fraley die nu de co-president verantwoordelijk voor R&D binnen van Monsanto is.’’

Het stukje DNA dat wordt gebruikt kan verschillende eigenschappen bevatten. Zo zijn er genen die tegen ziektes bij de plant werken, maar ook genen die resistent zijn voor herbiciden (bestrijdingsmiddelen). Ook kunnen er genen worden gebruikt die de gezondheid van de mens kunnen bevorderen, in sommige planten kunnen eigenschappen toegevoegd worden die tegen mensenziektes werken.

‘’Er is bijvoorbeeld ook een product van Monsanto, in samenwerking met andere bedrijven  – Golden rice – waarin het gen voor bèta-caroteenproductie (stof goed voor het zichtvermogen) is gestopt. Hierdoor kunnen mensen minder snel last krijgen van blindheid. Daarnaast wordt genetische modificatie gebruikt voor industriële doeleinden, om bepaalde industriële processen te bevorderen.’’

Er zijn onderzoeken die bewijzen dat zowel genetische modificatie als Roundup (bestrijdingsmiddel van Monsanto) onder andere slecht zijn voor menselijke cellen. Volgens het onderzoek van Seralini (moleculair bioloog, politiek adviseur en activist van Algerijnse afkomst) zou de stof glyfosaat in Roundup aangeboren ziektes kunnen veroorzaken bij vrouwen die er tijdens hun zwangerschap mee in aanraking komen.  In Nederland is Roundup dan ook grotendeels verboden.

 ‘’Er is natuurlijk altijd discussie over. Volgens onze onderzoeken zijn de gevolgen op korte termijn heel goed in kaart gebracht, natuurlijk is dit wat moeilijker te meten op langer termijn. Ik denk dat met de huidige stand van kennis  de risico’s heel goed afgedekt worden. Als je op de juiste manier onderzoek doet, zijn er geen bewijzen van negatieve effecten op mens en dier.  We weten heel goed dat de genen die we nu inbouwen niet gemakkelijk overgaan naar andere gewassen. Gewoonweg omdat verschillende soorten planten niet met elkaar kunnen kruisen.’’  

De discussie groeit, en er is steeds meer vraag naar openheid. Hierdoor moest Monsanto wel bepaalde onderzoeken gaan publiceren. Deze onderzoeken zijn voor iedereen zichtbaar; De onderzoeken die nog lopen zijn echter wel nog geheim.

Er zijn een aantal groepen mensen die genetische modificatie zien als het spelen voor God. Wat vindt Rolf hiervan?

 ‘’Ik zie dat anders. Ik heb zelf een christelijke achtergrond dus ik kan me wel voorstellen dat er mensen zijn die vinden dat je de natuur aan de natuur moet overlaten. Maar ik geloof zelf al niet dat God invloed heeft op wat er in die natuur gebeurt. Volgens mij zijn er in de natuur continu veranderingen gaande. Als je maar lang genoeg wacht zullen er ooit organismen ontstaan die de eigenschappen kunnen hebben die wij nu via de genetische modificatie inbrengen. Ik denk eerlijk gezegd dat God het  zou toejuichen dat wij als bedrijven in staat zijn om de wereldpopulatie, die nog steeds groeit, te kunnen voorzien van voedsel.’’

Er is niet alleen discussie over genetische modificatie, ook het patenteren van zaden door Monsanto heeft voor veel ophef gezorgd. Rolf legt uit waarom Monsanto patenteert: ‘’We hebben natuurlijk heel veel tijd, geld en moeite in het ontwikkelproces gestopt. We willen dat graag beschermen zodat we de investering terug kunnen verdienen.  Ook kunnen juist patenten zorgen voor innovatie bij concurrenten. Net als dat jouw slimme Samsung niet zo slim zou zijn als alleen Nokia een bedrijf zou zijn in die markt. Dan zouden we allemaal nog rondlopen met een telefoon met toetsen.

“Zonder concurrentie word je minder gedwongen
om iets beters te produceren.”

Patenten dwingen concurrenten te zoeken naar alternatieve wegen om zonder patent op een eigenschap toch de eigenschap te verkrijgen. En wanneer die mogelijkheid er niet is kan de concurrent bij ons aankloppen voor een licentie Helaas ligt dit politiek gezien wat ingewikkelder.’’

Er zijn veel landen in Europa waarin genetisch gemodificeerde producten niet mogen worden verkocht. In Nederland ligt dit net wat ingewikkelder.                                                                                                  

‘’Er zijn producten die resten bevatten van genetisch gemodificeerde organismen (GGO), als het percentage van het ingrediënt meer dan 0,9 procent is moet dit op de verpakking staan. Maizena die je gebruikt om soep mee te maken,  is op maïsbasis. Deze mais komt meestal uit Amerika, waar 80 procent van het mais GM is. Daarmee is het heel moeilijk geworden om Maizena te kopen van niet gemodificeerde maïs.’’

Het kan dus weleens zijn dat we genetisch gemodificeerde producten binnen krijgen. De grote vraag daarbij is natuurlijk: wat doet ons lichaam dan met de GGO?                                                                                         

 ‘’Ons lichaam is heel goed in het afbreken van DNA en in het afbreken van eiwitten, dus wordt de GGO niet opgenomen worden. Er zijn natuurlijk wel genetische gemodificeerde stoffen die er juist voor zijn gemaakt om opgenomen te worden in het lichaam, bijvoorbeeld de bèta – caroteen.’’

Door: Danielle Bakker