‘’Een moet-cultuur is niet goed voor een kind’’

Eva Koudijs, 13-12-2018 

Intern begeleider Tanneke Grooten van basisschool het Jan Ligthart in Arnhem over stress bij kinderen uit de onder- en middenbouw. 

In het AD riep minister voor basis- en voortgezet onderwijs Arie Slob , eerder dit jaar, ouders op om kinderen op de basisschool geen hoog schoolniveau op te dringen. Volgens Slob zouden kinderen niet op een schoolniveau moeten zitten die ze niet aankunnen, aangezien ze veel druk zouden kunnen ervaren. Volgens een onderzoek van het Nederlands Centrum van Jeugdgezondheid (NCJ) neemt het aantal kinderen met stress door prestatiedruk steeds meer toe.  

Tanneke Grooten is Intern Begeleider van de onder- en middenbouw op het Jan Ligthart in Arnhem, ze vertelt over haar ervaring met stressproblematiek bij kinderen uit de onder- en middenbouw en waar zij denkt dat de oorzaak hiervan ligt.  

Het aantal kinderen met stress door prestatiedruk neemt steeds meer toe, ook op zeer jonge leeftijd. Hoe merkt u dit op deze school?
‘’Ik weet dat het in de bovenbouw wel speelt, maar in de onderbouw en in de middenbouw eigenlijk niet. Vooral niet in de onderbouw. Het is mij wel een keer gebeurd dat dat een ouder vroeg of een leerling met de score die de leerling toen haalde wel naar de universiteit kon gaan. En ik merk ook dat er ouders zijn die soortgelijke dingen tussen neus en lippen door vragen, maar dat komt echt niet vaak voor in de onderbouw.’’ 

‘’Een lage leesscore in groep 3 kan in groep 7 weer zijn ingehaald. Kinderen tot 7 jaar reflecteren nog niet heel erg op hun omgeving, ze zijn heel erg bezig met het ontwikkelen van zichzelf. Dus ik denk niet dat het heel erg speelt in de onder en middenbouw, en ik denk dat als het speelt dat het niet uit dat kind zelf komt. Kinderen zijn op zo’n jonge leeftijd nog niet bezig of ze later wel naar de universiteit kunnen gaan.’’ 

Denkt u dat hoge verwachtingen van ouders een oorzaak is van stress onder kinderen?
‘’Ja dat denk ik wel. Je wilt in de maatschappij dat je kind zo goed mogelijk terechtkomt. Ik denk dat ouders vanuit de liefde voor hun kind willen dat alles eruit wordt gehaald wat erin zit. Ouders denken dat er heel veel in hun kind zit. En het is natuurlijker ook leuker om te zeggen dat je universiteit gedaan hebt dan dat je een mbo-opleiding hebt gedaan.’’ 

‘’Ik denk dat er kinderen zijn die heel veel moeten. Kinderen moeten op een schaakclubje, moeten op hockey, moeten naar opa en oma op zondag en moeten thuis nog even lezen. Ik denk dat het stukje ‘moeten’ bij sommige kinderen wel hoog ligt. Ik kan me voorstellen dat kinderen hierdoor druk kunnen ervaren. Ik heb wel eens meegemaakt dat een leerling uit groep zes overspannen was. Die zat op schaken en hockey, had ‘s middags vaste speelafspraken enzovoort. Zij had gewoon helemaal geen laat-momenten, geen momenten waarop ze zich even verveelde. Vervelen is dus letterlijk gezond. Kinderen moeten kunnen ontspannen. Hoe vaker een kind gespannen staat, des te groter de kans dat een leerling last kan gaan krijgen van stress. Die ‘moet-cultuur’ is niet goed voor een jong kind.’’ 

 

Volgens een onderzoek van het NCJ nemen prikkels steeds meer toe, ook onder kinderen. Denkt u dat dit ook een oorzaak is van stress onder kinderen in de onderbouw?
‘’Ja zeker. Kinderen staan altijd aan, en ik denk dat dat niet gezond is voor een kind. De hele dag je kind op de iPad laten spelen is haast kindermishandeling. Een kind moet naar buiten kunnen. Ik denk dat het heel slecht is om constant input te hebben, je moet je soms ook gewoon vervelen.’’ 

Zijn jullie naar aanleiding van het nieuws alerter geworden op stress en druk bij jonge leerlingen?
‘’Het is belangrijk om te kijken hoe een kind zich ontwikkelt. Ik denk dat leraren überhaupt al alert zijn op het welbevinden van het kind. Er zijn leerlingvolgsystemen waarin een kind wordt geobserveerd. Een leerlingvolgsysteem volgt elke leerling op cognitief en motorisch gebied. Er is ook een sociaal-emotioneel leerlingvolgsysteem. Als leerkracht kun je zien hoe een kind speelt op het plein, of hij of zij er moe uitziet, zich verveelt of zijn werk niet af krijgt. Dat soort signalen merk je als leerkracht vaak wel op.’’ 

Als een leerkracht merkt dat een leerling veel last heeft van stress en druk, welke tip zou u een leerkracht dan meegeven?
‘’Ik zou leerkrachten de tip geven om in gesprek te gaan met de ouders en kijken waar het probleem ligt. We kunnen dat op school zoeken, maar de oorzaak kan ook ergens anders liggen dan bij het schoolwerk. Als het nodig is zou ik ouders doorverwijzen naar een professional, maar ik zou eerst kijken of je er met de school en de ouders zelf uit kan komen. School is niet alleen een plek om lesstof te leren, maar ook een sociale leerplek. Je bent uiteraard geen hulpverlener als school, maar je kan wel problemen signaleren. Kinderen zijn uiteraard een groot deel van de tijd op school.’’