Drugs op herhaalrecept

Ruim 1 miljoen mensen in Nederland slikken antidepressiva, volgens www.ggznieuws.nl. Zijn er dan echt zoveel mensen in Nederland depressief? Moeten we ons dan zorgen gaan maken over een depressie probleem in Nederland? Jelmer van Nimwegen denkt van niet en legt dit uit. Jelmer van Nimwegen is een dieptepsycholoog en oprichter van ‘Stichting Antidepressiva Vrij Nederland’. Hij helpt vooral mensen die bezig zijn met het afbouwen van antidepressiva.

Met al achttien jaar ervaring als dieptepsycholoog weet hij veel van de psyche van de mens. Maar het was toen Van Nimwegen zelf antidepressiva gebruikte dat hij de nare bijwerkingen begon te voelen. ‘Ik heb zelf (antidepressiva) gebruikt, iets meer dan een jaar. En dat was in de jaren 90. Toen was er ook echt de illusie: Dit gaat ons allemaal helpen. Toen waren er  nog geen nadelen aan licht, dus dat werd  uitgedeeld. En toen ik ermee stopte kreeg ik allerlei rare verschijnselen met rare schokken in mijn hoofd, spiertrekkingen, misselijk, moe, geluiden die raar en hard klinken en nachtmerries… een hele bende. Er was toen echt helemaal niemand die het over bijwerkingen had. Dus dan denk je dat je het zelf bent, dat je helemaal niet in orde bent’. Voor hem was dit dan ook de aanleiding om zijn stichting te starten in 2009.

Zijn er zoveel mensen in Nederland dan depressief en moeten we massaal aan de medicijnen? Nou nee, volgens Van Nimwegen niet: Ik zie een depressie als een signaal dat er in het ontwikkelingstraject van een ziel, van een persoonlijkheid, dat daar iets misgaat. Waardoor je op een plek zit waar je eigenlijk niet hoort. Of, dat je met mensen bent waar je eigenlijk niet bij wil zijn. Dat je werk doet wat helemaal niet bij je past enzovoort. Je bent misschien iemand verloren. Ik zie het niet als een ziekte, ik zie het als een fase in een ontwikkelingstraject. Een normaal proces in de ontwikkeling van een mens. Maar wel vastgelopen ergens. Vastgelopen in een fase’.

We komen al vrij snel op de ‘Serotonine-theorie’. Deze theorie zou moeten verklaren waarom mensen een depressie krijgen, dit zou dan liggen aan een missend stofje in de hersenen; serotonine. Aan Van Nimwegen is af te lezen dat hij niet zo gelooft in deze theorie. Zo benadrukt hij dat het een theorie is, en dus niet bewezen: ‘Kijk stel je voor: iemand gaat naar de huisarts en die zegt ik ben moe de hele tijd, ik zie het eigenlijk niet meer zitten, ik heb verdriet, voel me eenzaam en ik heb trouwens ook buikpijn en mijn darmen zijn de hele tijd van slag, ik heb ook heel vaak hoofdpijn. En bij de zesde keer dat je komt met die klacht denkt de huisarts dat je een depressie hebt en dan zegt hij ‘ik denk dat je een stofje tekort komt, een serotonine tekort hebt en dus moet je een pilletje. Moet je eens voorstellen dat je naar de huisarts gaat en zegt dat je hoofdpijn hebt. Dan vraagt de huisarts heb je ook pijn in je nek? Dan denk ik dat je een hersentumor hebt. Ik zal een afspraak maken voor een chemokuur. Ja, dan zeg je zullen we eerst even een fotootje maken. Met een depressie kan je het niet checken’.

Ik geef aan dat ik het raar vind, antidepressiva krijgen bij een huisarts. Is het wel verantwoord dat huisartsen antidepressiva mogen voorschrijven?  Hij is het met mij eens, en zou liever zien dat alleen psychiaters antidepressiva mogen voorschrijven.

Maar is antidepressiva dan altijd slecht? Hebben geen één van de 1 miljoen mensen in Nederland dit medicijn nodig? Op de website van SAVN (Stichting Anidepressiva Vrij Nederland) refereert Van Nimwegen naar Prof. Dr. Aartjan Beekman, hij zegt dat 75% van de mensen die antidepressiva slikken dit onterecht doen. Maar hoe zit dat dan met die 25%, hebben zij er wel baat bij? ‘Een jaar of 10 geleden is een onderzoek gedaan, en daar bleek dan uit dat bij milde en lichte depressies je het beter niet kan doen. Want daarbij maakt het helemaal niks uit, er is geen aantoonbaar verschil tussen geen pillen nemen of wel pillen nemen. Er gebeurd wel iets, maar dat is dan voornamelijk een placebo effect. toen is er nog een tijd geweest dat ze zeiden dat het bij zware depressies werkt, dan vraag ik me af of dat daadwerkelijk door dat pilletje komt, maar daar kan ik dan nog wel in mee gaan. Maar we hebben het hier dan wel over mensen die niet meer thuis wonen, die op een plek zitten waar je kan herstellen’.

Het afkicken van antidepressiva doe je niet even snel. Mensen raken afhankelijk van antidepressiva, en Van Nimwegen zou het ook zeker een drug noemen als ik ernaar vraag. Wel vertelt hij dat, volgens de definitie van verslaving, antidepressiva strikt genomen geen verslavend middel is. Vooral de depressieve gevoelens die weer aan bod komen bij het afkicken is iets waar mensen tegenaan lopen. Dingen zoals slapeloosheid, overgevoeligheid voor licht, spiertrekkingen, schokjes door je lichaam en zelfs darmklachten zijn allemaal verschijnselen die erbij horen. Volgens Van Nimwegen is dit voor veel doctoren weer een bevestiging dat je ‘een stofje’ mist.