De regen van vandaag is de whisky van morgen

Door Samuel Verschoor

EDINBURG – Door de ongekende droogte tijdens de lente en zomer van 2018 is de Schotse whisky industrie in de problemen gekomen. Met klimaatverandering in het achterhoofd bestaat de kans dat deze droogte geen uitzondering blijft maar de regel wordt. Hoe gaat de whisky industrie om met klimaatverandering? Zijn de gevolgen voor whisky drinkers al te merken? Of valt het allemaal wel mee?

Schotland staat bekend om het ruige landschap, de weerbarstige bevolking, het onstuimige weer en heeft meer whisky distilleerderijen per vierkante kilometer dan ieder ander land ter wereld. Vraag aan willekeurige Nederlanders op straat naar Schotland en de trefwoorden regen en whisky komen voorbij. In de Schotse distilleerderijen werken ongeveer 10.000 mensen, vaak in gebieden met weinig andere uitzichten op werk. Daarbuiten zijn er volgens Edinburghnews rond de 40.000 mensen in hun levensonderhoud afhankelijk van de whiskyproductie. De boer die zijn graan aan de stokers verkoopt, de vrachtwagenchauffeur die de whisky vervoert, de slijter die de whisky aan de man brengt. Hierdoor heeft de whiskyindustrie een omzet van bijna 4 miljard pond per jaar, dit komt neer op 135 pond per seconde.

Kingsbarns Distillery nabij St Andrews in de regio Fife.

Voor de productie van whisky is water nodig. Veel water. Water voor verbouwen van gerst. Water voor het mouten van de gerst. Water om het destillaat te koelen. En water om de whisky te verdunnen bij het bottelen. Kraanwater is voor het produceren van Schotse whisky niet geschikt omdat er teveel calcium en chloor aan het water toegevoegd wordt. Dus moet er gewerkt worden met water uit bronnen, rivieren of met regenwater. Door het veranderen van het klimaat kan de whisky industrie in de problemen komen. In de lente en zomer van 2018 heerste er een ongekende droogte in heel Schotland. En hoewel het aantal regendagen per jaar al een aantal jaren onder het gemiddelde ligt bleek de zomer van 2018 een dieptepunt. Volgens metingen van het Met Office, het weerkundige instituut van het Verenigd Koninkrijk, was er in sommige gebieden zelfs sprake van een periode van 48 dagen zonder enige regen.

Door deze droogte hebben meerdere distilleerderijen hun productie gedurende de zomer moeten afschalen of stopzetten. De hardst getroffen gebieden zijn de noordelijke regio Speyside, waar meer dan de helft van de distilleerderijen van Schotland zich aan de rivier Spey verzameld heeft. De regio Campbelltown, de zelfverklaarde whisky hoofdstad van de wereld. En het eiland Islay, bekend door haar rokerige malt whisky’s. Doordat in deze regio’s de ondergrond uit rotsen bestaat maken de distilleerderijen gebruik van water uit beken en rivieren en zijn zij sterk afhankelijk van regenwater.

In de zuidwestelijke regio Fife bestaat de grond uit leem en klei waardoor het makkelijker water vasthoudt. ‘Kingsbarns Distillery’, gelegen nabij St. Andrews, maakt gebruik van een 100 meter diepe put om grondwater omhoog te pompen. Door deze techniek hebben zij geen last van een tekort aan regenwater. Peter Holroyd van ‘Kingsbarns Distillery’ legt uit wat de voordelen van een zogenoemde ‘borehole’ zijn, welke overige problemen de droogte met zich meebracht en over eventuele maatregelen om de whiskyproductie toekomstbestendig te maken.

Niet alleen de directe watertoevoer speelde de Schotse distilleerderijen parten. Ook de aanvoer van gerst ondervond problemen door de aanhoudende droogte. Volgens Adam Hill van het Schotse ministerie van landbouw en plattelandsontwikkeling is de gerstoogst in 2018 tien procent lager uitgevallen dan het jaar daarvoor. Voor de gehele graansector viel de oogst zelfs 2.6 miljoen ton lager uit dan in 2017. Daarbij is door het gebrek aan water de gerst die geoogst is van een lagere kwaliteit. Hierdoor kan er per ton gerst minder whisky gestookt worden terwijl de prijs van diezelfde ton wel flink omhoog gaat. Volgens IndexMundi is de prijs van het graan met bijna een kwart gestegen ten opzichte van een jaar eerder.

‘Water of Leith’, stromend door Dean Village in Edinburgh

Peter Holroyd vertelt dat hij van collega’s bij andere distilleerderijen te horen heeft gekregen dat zij na de periode van droogte hun productie achterstand in hebben gehaald. Van een tekort aan whisky is daarom vooralsnog geen sprake. Hoe de prijs van whisky zich gaat ontwikkelen door duurdere grondstoffen en gerst van lage kwaliteit is nog een raadsel. Een vat gerstdestillaat moet minimaal drie jaar en een dag liggen voordat het zich whisky mag noemen. Als de stokers over drie jaar hun eerste vaten uit 2018 aanslaan en de whisky proeven, kan de kwaliteit pas vastgesteld worden. Pas dan kan bepaald worden hoeveel impact de zomer van 2018 op de Schotse whisky heeft gehad.