“De klimaatproblemen komen natuurlijk niet voor niets”

De Oisterwijkse Bossen en Vennen lijden aan stress, bleek in 2017 uit een onderzoek van de Universiteit van Wageningen. En nu klimaatverandering ook steeds meer voelbaar is voor mens en natuur, kan dit mogelijk grote gevolgen hebben voor het Oisterwijkse natuurgebied. Boswachter Irma de Potter vertelt over de problemen.

OISTERWIJK – 19 maart ’19 Door Thom Seuren

Stikstof de boosdoener

De Potter, al achttien jaar werkzaam bij Natuurmonumenten in Oisterwijk, ziet ook dat het natuurpark lijdt aan stress. Verzuring van de bodem en het water is de grootste oorzaak van deze stress. “Met name de stikstof die uit intensieve veehouderij rondom het natuurgebied komt is hierin de boosdoener, maar ook het verkeer en de industrie spelen hier zeker in mee. Het stikstof slaat neer in de bossen en in het water en dat zorgt voor verzuring van de bodem. Als het dan langere periodes droog is komt dat in combinatie met die verzuring de planten en bomen niet ten goede. We doen hard ons best om dit tegen te gaan maar het is vooral dweilen met de kraan open. Wel zien wij al een verbetering in de waterkwaliteit als jij die vergelijkt met die van 2017.”

Buitengewoon droge zomer van 2018

De ongekend droge zomer van 2018 heeft niet alleen voor problemen gezorgd bij de oogsten van boeren of het asfalt op de wegen, de hitte heeft ook zijn sporen achtergelaten in de natuurgebieden. “Je kunt nu nog bij sommige vennen de zandbanken boven het water zien uit komen, het waterpeil staat nog steeds echt extreem laag. Hierdoor ontstaat er veel algengroei en dat heeft dan weer invloed op de kwaliteit van het water. We hebben ook een aantal boomsoorten die niet klimaatbestendig zijn en die zie je sinds vorige zomer afsterven. Of de droogte echt voor schade gaat zorgen zien we straks pas in het groeiseizoen.”

Vroege bloei kan problemen veroorzaken

Ook in februari heeft het kwik al meerdere malen boven de 15 graden gestaan en zijn er wederom warmterecords verbroken. Deze uitschieter zal mogelijk ook gevolgen gaan hebben voor het groeiseizoen. “De natuur heeft zoiets meteen in de gaten, de planten gaan eerder bloeien, de vogels gaan eerder broeden, en mocht er dadelijk nog  strenge vorst aankomen dan gaat dat zeker gevolgen hebben. De volwassen dieren overleven dat wel, maar je ziet dan bijvoorbeeld dat een diersoort een jaar geen nieuwe jongen verwelkomt. Vaak herstelt zich dat weer want als het volgende jaar weer een goed jaar is, kan het zomaar zijn dat bijvoorbeeld een vogel drie nestjes legt. Ze zeggen vaak: ‘de natuur is van slag’, maar dat vind ik niet, ze is er gewoon wat eerder bij. De echte problemen komen pas wanneer het ieder jaar zo gebeurd.”

Nieuwe diersoorten door stijgende temperatuur

De stijgende temperatuur brengt ook nieuwe soorten dieren met zich mee. De zogenoemde klimaatvolgers. Vaak zijn dit insecten. “Vorig jaar zagen wij hier de gaffelwaterjuffer, een libellensoort die hier nog nooit is gezien. Voorheen kwam die libelle maar tot Zuid-Limburg. Maar dit is ook niet alleen positief, je hebt hier nu ook meer ziektedragers uit het buitenland zoals de tijger mug. Die voelen zich door de stijgende temperaturen hier nu ook thuis en daardoor gaan we in de toekomst hier ook meer met plaagdieren te maken krijgen.”

Ook nadelen voor insecten

De klimaatverandering is ook nadelig voor insecten. Op dit moment is al twee derde van de insecten uitgestorven en zolang de temperatuur stijgt zullen dit er alleen maar meer worden. Ook dit heeft gevolgen voor natuurgebieden zoals de Oisterwijkse Bossen en Vennen. “Die insecten staan onderaan de voedselpiramide en zijn een belangrijke voedselbron voor andere dieren. Wanneer die ‘supermarkt’ verdwijnt zal de rest van de voedselketen daar last van gaan hebben. Op 15 maart starten wij met de wilde bloemencampagne en daar proberen wij mee te bereiken dat er weer meer wilde bloemen gaan groeien in bijvoorbeeld weilanden. Op zijn beurt zorgen die bloemen voor meer insecten.”

Nauwelijks verbeteringen te zien

Er is veel ophef rond klimaatverandering vooral nu de verkiezingen voor de Provinciale Staten eraan zitten te komen. De Potter is al sinds de jaren 70 bezig met het klimaat maar veel verbetering ziet ze vooralsnog niet. “Het begint bij bewustwording en gedragsverandering. De klimaatproblemen komen natuurlijk niet voor niets. Minder intensieve veehouderij en minder uitstoot van CO2 . We hebben het gewoon niet goed voor elkaar. Ook de overheid die zijn plannen niet weet te behalen omdat er verkeerde keuzes worden gemaakt. We moeten niet alleen maar de vinger wijzen naar de industrie. Wij zijn gewoon een enorme consumptiemaatschappij, verandering begint echt bij onszelf.”