‘’De kans dat je niemand kent die een abortus heeft gehad, is bijna nul.’’

Er heerst veel onrust in Polen sinds het hooggerechtshof eind oktober besloten heeft om een strengere abortuswet in te voeren. Binnenkort zal de abortus van een foetus met een afwijking verboden zijn. Alex van Vliet (27) werkt als kankeronderzoeker, maar in haar vrije tijd is ze vrijwilligster bij Abortion Network Amsterdam (ANA). Ook al geldt de wet in Polen nog niet, de onrust is nu al te zien. ‘’Veel artsen weigeren al om een abortus uit te voeren omdat ze nu extra bang zijn om vervolgd te worden.’’

Door Annelot Bezemer

Hoe is de organisatie Abortion Network Amsterdam ontstaan?

‘’Het idee voor de organisatie is iets meer dan drie jaar geleden ontstaan op een feministisch festival in Amsterdam. Een lid van Ciocia Basia, een Duitse abortusorganisatie, was daar op bezoek. Zij raakte aan de praat met een huidig lid van ANA en vroeg zich af waarom er niet zo’n zelfde organisatie in Nederland was. In Nederland is namelijk een abortus in het tweede trimester, tot 22 weken, mogelijk. Soms is dat nodig, maar dit kan bijna nergens. Uiteindelijk is het idee uitgewerkt en is er het nodige onderzoek gedaan. Toen zijn er meer mensen geworven en zo kwam deze vrijwilligersorganisatie tot stand.’

Wat doen jullie precies?

‘’We helpen vrouwen die ongewenst zwanger zijn om een abortus te krijgen in Nederland. We focussen ons voornamelijk op Polen, maar we krijgen hulpverzoeken uit de hele wereld. Vrouwen kunnen contact met ons opnemen en dan kunnen we ze de informatie geven die ze nodig hebben om een abortus te ondergaan. Maar we helpen ze ook met het boeken van een hotel of met het vervoer naar Nederland. De grootste barrière voor deze vrouwen is het geld. Naast alle kosten voor transport en verblijf is de abortus zelf ook duur. Nederland is nog de goedkoopste in Europa, maar een abortus in het tweede trimester kost al gauw meer dan negenhonderd euro.’’

En hoe financieren jullie dan alles?

‘’We krijgen donaties en we worden onder andere ondersteund door een abortusorganisatie uit Engeland. We zijn ook onderdeel van een netwerk dat Abortion Without Borders heet. Dit netwerk bestaat uit zes organisaties uit vier verschillende landen. We richten ons met dit netwerk vooral op de Poolse vrouwen. Het Poolse deel van Abortion Without Borders biedt zwangere vrouwen telefonisch hulp. Als je naar de hotline belt, word je verwezen naar de juiste volgende stap. De vrouw kan dan abortuspillen bestellen online of ze kan naar Duitsland, Engeland of Nederland komen. Via dit netwerk worden heel veel van onze Poolse cliënten financieel ondersteund.’’

Hebben jullie het nu drukker door de opkomende abortuswet in Polen?

‘’Ja, zeker. Afgelopen november hebben we vijftien abortussen geregeld, dat is één in de twee dagen. Dat is uitzonderlijk veel. Er heerst in Polen vooral veel angst en onzekerheid, zeker op het moment dat het nieuws naar buiten kwam. We kregen heel veel e-mails van vrouwen die zich zorgen maakten of hun afspraak voor abortus nog wel door kon gaan, omdat hun kind bijvoorbeeld niet levensvatbaar is buiten de baarmoeder. Ook al geldt de wet nog niet, weigeren veel dokters al om een abortus uit te voeren. Artsen zijn nu extra bang om vervolgd te worden. Het is gewoon een hele moeilijke situatie.’’

Denk je dat zo’n strenge abortuswet ook in Nederland of in andere Europese landen kan worden ingevoerd?

‘’Nee, ik denk het niet. Uiteindelijk weet elke vrouw wel hoe belangrijk het is. Polen is ten opzichte van andere landen erg religieus. Sinds 1993 is in Polen abortus alleen toegestaan als je verkracht bent, als je zwangerschap een gevaar is voor jouw leven of als de foetus niet levensvatbaar is. Kerk en staat zijn daar heel nauw met elkaar verbonden. In andere Europese landen zien we dat veel minder. Er zijn wel een paar kleine staatjes zoals Malta en Andorra waar hele strenge abortuswetten gelden. Daar is nog ruimte voor verbetering, maar dat is lastig. Vaak willen mensen niks veranderen aan de huidige abortuswet omdat ze bang zijn voor kritiek.’’

Krijgen jullie of de organisaties waar jullie mee samenwerken kritiek?

‘’Wij gelukkig nog niet. Hier is het nog steeds een groot taboe. Het zijn vooral de Poolse organisaties waar we mee samenwerken die veel kritiek krijgen. Christelijke organisaties maken een online petitie om de hotline in Polen af te sluiten. Of ze gaan met zijn allen bellen om de lijn bezet te houden. Of ze sturen e-mails met ‘jullie zijn moordenaars.’ Ze snappen niet hoe hard het nodig is.’’

Vind je het moeilijk om met die kritiek om te gaan?

‘’Ik persoonlijk niet, maar ik vind het wel jammer dat sommige mensen zo weinig empathie hebben voor zwangere vrouwen die een abortus ondergaan. Het blijft een taboe, terwijl abortus zo vaak voorkomt. De kans dat je niemand kent die een abortus heeft gehad, is bijna nul. Het is gewoon heel gek dat zoiets veel voorkomends waar elke vrouw toegang tot zou moeten hebben zo weinig besproken wordt.’’

Dus jij vindt dat er meer vrijuit over gesproken moet worden?

‘’Ja, zeker. Als je niet over een abortus kan praten, maakt dat de ervaring alleen nog maar heftiger. Vrouwen voelen zich erg alleen en ze weten niet wat ze kunnen verwachten omdat niemand erover praat. Het maakt de situatie veel moeilijker, terwijl het niet moeilijk hoeft te zijn.’’

Voel jij je door dat taboe wel eens belemmerd om er vrijuit over te spreken met anderen?

‘’Ja, ik denk het wel. Ik heb geen zin om met iedereen in discussie te gaan. Dan krijg ik vragen of ik het wel moreel vind kunnen. Natuurlijk vind ik dat, anders deed ik dit werk niet. Het is een groot deel van mijn leven, maar het voelt wel alsof ik de juiste persoon moet kiezen om erover te kunnen praten.’’

Hoe zie je de toekomst van deze organisatie in?

‘’Ik hoop dat we uit kunnen breiden, omdat het zoveel drukker is. Verder hoop ik dat we zoveel mogelijk mensen kunnen helpen. Het liefst hoop ik dat we misschien ooit opgeven kunnen worden, omdat we niet meer nodig zijn. Dat zou het allermooist zijn.’’

Jaarlijks ondergaan er rond de 31 duizend vrouwen een abortus in Nederland. Ongeveer 11% daarvan reist vanuit het buitenland naar Nederland om haar zwangerschap af te breken.