Bastiaan Meijer (ROOD): ‘Als wij compromissen sluiten, verloochenen we de mensen waar we voor staan’

Bastiaan Meijer is 22 jaar oud en zit sinds een jaar in het bestuur van de jongerenafdeling ROOD van de SP. Bij diezelfde partij ondersteunt hij ook de Tweede Kamerleden Jasper van Dijk en Bart van Kent. Hij studeert International Public Management op de Haagse Hogeschool en zit in zijn laatste jaar. Een gesprek over ROOD, marktwerking en linkse samenwerking.

Hoe reageerde jouw omgeving op je lidmaatschap van ROOD?

“Sinds ik 16 ben, ben ik al bezig met politiek. In mijn gemeente Westvoorne was ik al voorzitter van de jeugdraad. Daarmee hadden we directe invloed in de gemeenteraad. Mijn ouders hebben helemaal niks met politiek, maar ze zagen het wel aankomen ja. Mede ook door mijn studiekeuze, al ben ik van mening dat je niet per se een ‘politieke’ studie hoeft te volgen om actief te kunnen worden in de politiek.”

Zo te horen heb je al een druk politiek bestaan. Ambieer je een functie binnen de SP, als Kamerlid bijvoorbeeld?

“Heb ik ooit wel gewild, maar ik ben er achter gekomen dat politiek niet per se draait om het feit of je in de Tweede Kamer zit of niet. Mensen hebben maar één keer in vier jaar invloed als ze hun stem uitbrengen. Waar ik energie uithaal, is om dingen te organiseren en met mensen samen te komen zodat we buiten het politieke proces meer macht en invloed kunnen regelen. Ik houd ervan om mensen te mobiliseren voor deze invloed en ik zou daar graag mijn werk van willen maken.” 

Hoe zijn de verhoudingen tussen SP en ROOD?

“ROOD is een unieke jongerenorganisatie omdat ROOD een vereniging is binnen de SP en niet een buitenstaande organisatie. Dat is vanwege drie redenen: om jongeren een plek te geven binnen de SP, helpen bij het verwezenlijken van een socialistische maatschappij en om ze iets te vertellen over de SP.  Daarvoor hoef je niet los te staan van de SP.

We hebben acht lokale groepen die voornamelijk in de grote steden zitten en die proberen jongeren te organiseren om in actie te komen. We zijn onderdeel van protestbewegingen zoals bijvoorbeeld de klimaatbeweging. Onze lijntjes zijn dus heel kort met de SP.”

Zie je de SP/ROOD als een populistische partij?

“Nee, ik zie onszelf als een socialistische partij. Wij geven niet ‘de buitenlanders’ de schuld als er op straat te veel troep ligt, of dat de hele politiek niet deugt. Wij zoeken andere tegenstellingen op en daar gaan we, met de mensen waarmee we actie voeren, in gesprek. Populistisch zijn we niet.”

Hoe ziet een ideaal Nederland eruit volgens jou? Wat zijn de eerste concrete stappen?

“De socialistische maatschappij moet met elkaar worden vormgegeven. Dat moet volgens ons niet alleen gebeuren met eens in de vier jaar stemmen, want mensen moeten inspraak kunnen hebben in alle facetten van hun leven.”

Hoort directe democratie zoals referenda ook in dat plaatje?

“Ja, ook. Daarnaast is het belangrijk dat wij zaken die niet failliet mogen gaan zoals de zorg, onze energie en het OV in staatshanden krijgen. Dat willen we omdat wij vinden dat deze zaken publiek bezit moeten zijn, en niet onderhevig moeten zijn aan marktwerking. Een maatschappij waarin we geen grote aandeelhouders hebben waar de winst naartoe vloeit, terwijl het bedrijf zelf de hand omhoog houdt bij de overheid. Directe inspraak zou in ieder geval een grote stap zijn richting een – voor ons – ideaal Nederland.”

De SP heeft het de afgelopen verkiezingen niet best gedaan. Bij de laatste Europese verkiezingen verloren jullie al jullie zetels. Hoe zorg je er voor dat het socialistische geluid weer populair wordt?

“Als het economisch goed gaat geloven mensen dat wij de ‘tegenpartij’ zijn en willen mensen dat we niet zo zeuren. Maar nogmaals, onze analyses kloppen gewoon. Sinds de coronacrisis merk je dat de SP weer een beetje in de lift zit; we hebben een lichte stijging in de peilingen en het ledenaantal groeit ook beetje bij beetje. Maar inderdaad, we moeten met onze lokale afdelingen in gesprek gaan met de vraag: waarom spreken wij niet meer aan zoals vroeger? We zijn nog steeds een ‘knokpartij’ en werden vroeger nog de partij van de Rode Jehova’s genoemd. We gingen langs op zaterdag om de problemen als het ware ‘op te halen’ bij de mensen thuis. Dat wordt door veel SP-afdelingen nog steeds gedaan. We moeten ervoor zorgen dat dat door blijft gaan, want zo brengen we ‘de straat’ naar de raad of de Tweede Kamer.”

Is de SP iets netter geworden?

“We zijn nog steeds wel de actiepartij. We doen nog heel veel acties. Onlangs hadden we opnieuw onze ‘de slechtste huisbaas van Nederland’ verkiezing. We hadden vorige week nog onze eerste 1,5 meter demonstratie bij een woningcorporatie. Dus met dat beeld ben ik het niet eens. Belangrijkste is dat we de mensen afhelpen van het idee van een oneindig groeiende economie en het rotsvaste geloof in marktdenken, want dat is niet de oplossing. Alle partijen op links en rechts geloven daarin, behalve wij.”

Ja? GroenLinks en PvdA dus ook?

“Zeker. De PvdA stond ten tijde van de paarse kabinetten aan de wieg van heel veel privatiseringen, zoals het spoor en de post. GroenLinks is in woord wel minder kapitalistisch, maar wel genuanceerd. Laatst spraken ze alleen uit tegen het ‘aandeelhouderskapitalisme’ te zijn. Wij zijn echt de enige met een daadwerkelijke andere visie op de economie.” 

Is Lilian Marijnissen een verbetering geweest ten opzichte van Emile Roemer?

“Ik ben daar zelf niet bij geweest. Ik heb alleen het laatste ‘staartje’ van Emiles leiderschap meegemaakt dus hoe het intern toen allemaal ging heb ik geen weet van. Lilian doet het gewoon hartstikke goed en, ondanks dat ik totaal niet van identiteitspolitiek hou, vind ik het wel gaaf dat wij de enige grote partij zijn met een vrouw aan het roer.”

Hoe kijkt de SP/ROOD tegen de Europese Unie aan? Want de SP is in principe een eurosceptische partij.

“Wij zijn voor het hervormen van de EU. Wij zijn voor een unie die onze kernidealen vooropstelt namelijk: gelijkwaardigheid, menselijke waardigheid en solidariteit. Vanuit die basisbeginselen zouden wij het Europees beleid vorm willen geven.” 

Wat is de visie van SP/ROOD op de coronacrisis?

“Wij willen niet terug naar hoe het was, omdat we juist nu zien dat de publieke sectoren – waar wij altijd al hard voor streden – meer gewaardeerd worden in Nederland. De mensen in de zorg, de politie en noem het allemaal maar op hebben recht op loonsverhoging. Onze exit-strategie is de zorg van de markt halen en dat in publieke handen krijgen. De IC-capaciteit is de afgelopen jaren drastisch gedaald en er waren veel te weinig testen beschikbaar, en dat allemaal omdat er zo hard bezuinigd is op de zorg in de afgelopen jaren. Daar moeten we gewoon vanaf. Wij kunnen de lijn van het kabinet in de crisistijd volgen, maar we waken er wel voor dat de economie niet boven volksgezondheid gaat. Economie op nummer twee, volksgezondheid duidelijk op nummer één.”

De SP werkt sinds kort weer in een hernieuwde samenwerking met GroenLinks en PvdA. Hoe geloofwaardig is de samenwerking, gezien de verschillen die je net al opnoemde? En wat merken we er in de praktijk van?

“Die samenwerking ging vooral om de plannen van het kabinet, namelijk het verlagen van de winstbelasting, tegen te houden. Dat was eigenlijk waar de samenwerking voor stond. In de praktijk zoeken we elkaar ook vaak op, zeker als het gaat om sociale zaken. We zijn het vaak met elkaar eens, maar wij gaan het verst en zijn het meest links. Wij zijn ook veel vasthoudender aan onze idealen.”

Is dat ‘vasthoudende’ niet ook de valkuil van de SP?

“De vraag is: ‘Met wat voor kosten wil je in de regering gaan zitten?’. Regeren betekent vaak compromissen sluiten en wij zijn een partij die de spreekbuis van de straat wil zijn. Als wij compromissen gaan sluiten, dan verloochenen we ook een beetje de mensen waar we voor staan.”

Dus liever in de oppositie?

“Ik zou graag invloed willen hebben op het beleid, maar niet tegen elke prijs.”