“Als je jong bent hoor je vrienden te hebben”

Jongeren horen niet eenzaam te zijn. Dat wordt vaak gezegd. Maar toch is zo’n 43 procent van de jongeren in Nederland eenzaam. En voornamelijk in deze tijd stijgt dat percentage. Ook gedragswetenschapper op het MBO, Josine Caspers, merkt dit.

Denise Nuij – LONE, 11-12-2020

Merkt u vaak eenzaamheid bij jongeren?

“Ja, vooral nu komt het meer voor door corona. Maar ook voor het virus kwamen er al wel studenten naar mij toe met eenzaamheidsklachten. De studenten die ik zie hebben ook vaak andere problemen zoals depressieve gevoelens of een negatief zelfbeeld en naast dat voelen ze zich dan eenzaam.”

Wordt eenzaamheid dan veroorzaakt door andere problemen?

“Ik denk dat het een soort wisselwerking is. Het hoeft niet zo te zijn dat het ene een oorzaak van het andere is, maar er zit wel een verband. Als je je bijvoorbeeld niet zo goed voelt ga je minder dingen doen en daardoor kan je je eenzaam gaan voelen. Dit werkt ook andersom dus doordat je eenzame gevoelens hebt voel je je ook minder goed.”

Hoe bereikt u deze jongeren?

“Dat gebeurt meestal via de studieloopbaanbegeleider, dat is een soort mentor/ coach die de studenten begeleidt door de studie. Als zij zien dat er een probleem is, dan komen de ze bij mij terecht. Momenteel is dat wel lastiger aangezien de lessen online zijn. Je kan hierdoor niet goed zien wat de studenten als het ware denken. Ik kan zelf ook aan de houding van iemand zien of er iets aan de hand is. Dat is vaak wel het geval als ze in een gesloten houding zitten. Maar momenteel zijn ook mijn gesprekken vooral online. Dat is dus wel een probleem.”

Wat is de reden voor de eenzaamheid?

“Dit komt voornamelijk door de structuur die is weggevallen. Eerst gingen ze doordeweeks naar school, hun baantje in de horeca is weggevallen en ook sluiten sportclubs. Daardoor vermindert het sociale contact. Ik merk ook dat de studenten zichzelf niet zo goed kunnen motiveren. Sommigen komen niet opdagen bij de online lessen of zitten iets anders te doen. En ook bij de gesprekken met mij komen ze soms niet omdat ze gewoon niet hun bed uitkomen.”

Ziet u, door het gebrek aan motivatie, dat ook de leerprestaties achteruitgaan?

“Ja, heel veel studenten hebben moeite om de online lessen te volgen. Dit komt voornamelijk doordat ze hun concentratie er niet bij kunnen houden en liever iets anders gaan doen. Daarnaast hangt dat ook een beetje samen met de eenzaamheid waardoor de studenten minder lekker in hun vel zitten en dus geen zin hebben om iets te doen.”

Welke oplossingen kunt u dan bieden aan die eenzame jongeren?

“Dat is heel verschillend. Het ligt er ook aan op wat voor manier ze eenzaam zijn. Ze kunnen bijvoorbeeld heel veel mensen om zich heen hebben, maar niemand die echt dichtbij staat. Voor die groep kan een oplossing zijn om te vragen om zich wat meer open te stellen aan vrienden. Daarnaast is iedereen anders. De een is een extrovert en kan heel makkelijk met iedereen overweg. En de ander vindt het van nature al best lastig om sociale contacten te maken. Met hun praat ik over de situaties die ze meemaken en doen we een soort rollenspel waarbij ik dan als het ware een klasgenoot ben en dan aan hun vraag wat ze tegen mij zouden zeggen.”

U heeft tot u toe vooral gezegd welke negatieve gevolgen eenzaamheid met zich mee brengt. Maar zijn er ook nog positieve aspecten?

“Nee. Ik heb zelf ook nog nooit van een student gehoord dat ze eenzaamheid als positief ervaren. Want naast het vervelende eenzame gevoel kan het leiden tot bijvoorbeeld depressies en piekergedachtes. Het maken van vrienden en sociale contacten wordt er daardoor niet makkelijker op. Ze hebben bijvoorbeeld het gevoel dat er niemand is om tegen te praten buiten school. Dit maakt de eenzaamheid nog een stuk moeilijker.”

We hebben het nu vooral gehad over de eenzaamheid door corona, maar hoe zat het met de eenzame jongeren voordat corona kwam?

“Eenzaamheid onder jongeren is altijd al een probleem geweest. Maar voor corona werd er niet veel over gesproken. Jongeren vinden het namelijk lastig om zich kwetsbaar op te stellen. Dat is niet stoer. En daarnaast wordt er vaak gezegd dat jongeren vrienden horen te hebben.

Nu met corona komt het eenzame gevoel steeds vaker voor. Hierdoor wordt het ook beter bespreekbaar. Ze zijn namelijk niet de enige die eenzaam is. Hierin zie je dus wel een verschil tussen nu en vorig jaar. Studenten zijn er tegenwoordig opener over en zoeken sneller naar hulp.”