‘Alles ging over hem. Het was echt een obsessie’

Wat is een relatieverslaving? Hoe herken je een relatieverslaafde? En hoe kom je ervan af? Sarah Hofman beantwoordt deze vragen. Zelf heeft ze zeven jaar vastgezeten in een relatieverslaving. Nu helpt ze als therapeut anderen met hetzelfde probleem.


Liefde als obsessie
“Zeven jaar lang heb ik een relatie met een getrouwde man gehad. Rationeel snapte ik dat die relatie helemaal niet goed voor me was, maar emotioneel kon ik niet stoppen met deze man. Elke keer als ik dat probeerde, werd ik verdrietig en had ik het gevoel dat mijn leven niets meer waard was. Eigenlijk ging alles over hem. Het

Sarah Hofman

Sarah Hofman

was echt een obsessie.” Uiteindelijk kon Sarah hem loslaten, maar voordat ze zichzelf open kon stellen voor een nieuwe relatie moest ze hard aan zichzelf werken. Als je een relatieverslaving wilt doorbreken, is het belangrijk dat je je ervan bewust bent waar het vandaan komt. “In mijn relatie ervoer ik eigenlijk precies dezelfde gevoelens die ik als kind ook altijd ervaren heb. Ik voelde me onzeker, niet goed genoeg, niet gehoord en gezien. Mijn ouders vonden het lastig om met emoties om te gaan. Als ik verdrietig of angstig was, werd er hard tegen mij gesproken. Ze zeiden dan bijvoorbeeld dat ik me niet aan moest stellen. Daardoor leerde ik als kind mijn emoties te verstoppen. Dat deed ik later ook in die relatie, want als ik moeilijk deed, ging die man gewoon weer terug naar zijn vrouw.”

Verslavingsgedrag
Het gedrag van een liefdesverslaafde is vergelijkbaar met het gedrag van iemand met bijvoorbeeld een drank- of cocaïneverslaving. “Ik kan me herinneren dat ik leefde van de momenten dat ik hem zag, wat er tussenin zat, was dan niet zo belangrijk. Het is ongezond, omdat je andere dingen in je leven, zoals vriendschappen en werk, minder belangrijk vindt. Dat is wat een andere verslaafde ook doet, denk ik.” Bij een cocaïneverslaving ben je echter in de roes van een middel, bij een relatieverslaving van een partner. Dit uit zich doordat je de hele tijd bij de ander wilt zijn. “Je checkt bijvoorbeeld de hele tijd op je telefoon of hij online is.” Sarah denkt niet dat het aantal relatieverslaafden toegenomen is door de komst van sociale media. Je hebt je telefoon nu weliswaar ieder moment bij je, maar vroeger waren er ook mogelijkheden om contact te houden, bijvoorbeeld door met de auto naar iemands huis te rijden of thuis te wachten bij de telefoon. Ze kan zich wel voorstellen dat sociale media het lastiger maken iemand te vergeten, omdat je altijd een Facebookpagina bij de hand hebt.

Verslavende substantie
Volgens Sarah zou liefde weleens de meest verslavende substantie kunnen zijn, omdat iedereen wel behoefte heeft aan liefde. Dat is bij cocaïne bijvoorbeeld niet het geval. “Als je verslavingsgevoelig bent is het wel gemakkelijk om aan liefde verslaafd te raken, omdat het normaal gevonden wordt en overal aanwezig is.” Relatieverslavingen beperken zich dan ook niet alleen tot liefdesrelaties. Als een bepaalde vriendschap zo belangrijk voor je is dat het een obsessie wordt, dan kan het ook een verslaving worden. Dat gebeurt echter minder vaak. Het komt eerder voor bij iemand waar je dieper gehecht aan bent. Co-dependency is het patroon waarbij je jezelf aan de kant zet ten behoeve van een ander. Dit doet zich in allerlei relaties voor, zoals vriendschappen of werkrelaties. “Hierbij doet bijvoorbeeld een situatie zich voor waarbij je iets voor een ander doet, wat ten koste van jezelf gaat. Dat heeft iedereen wel eens, denk ik.” Een relatieverslaving kan een gevolg zijn van co-dependency.

Erkenning
“Ondanks dat veel mensen met een relatieverslaving worstelen, wordt het fenomeen in Nederland niet helemaal serieus genomen. Er komen veel mensen naar mijn praktijk, omdat ze al bij psychologen zijn geweest die hen niet kunnen helpen. Omdat psychologen hen niet begrijpen.” Sarah ervoer dit zelf ook toen zij relatieverslaafd was. “Mijn psycholoog vroeg me wat mijn probleem precies was. Ze snapte niet dat ik niet gewoon kon stoppen met mijn relatie.”
Op het moment heeft Sarah ook psychologen en psychiaters in therapie die met een relatieverslaving of co-dependency worstelen en hier geen oplossing voor hebben, omdat zij het niet in hun opleiding hebben geleerd.
In Nederland beginnen steeds meer mensen te werken met relatieverslavingen. Sarah heeft haar eigen opleiding opgericht om andere therapeuten op te leiden. Ook bepaalde klinieken voor verslavingszorg behandelen relatieverslaafden. Ze vindt echter dat er in Nederland op dit gebied nog niet genoeg expertise is. “Ik zie er mijn missie in om dat groter te maken en meer therapeuten op te leiden.”

Groots in Amerika, klein in Nederland
Waarom relatieverslavingen in Nederland niet helemaal serieus genomen worden, vindt Sarah moeilijk te verklaren. “In Amerika is love addiction iets heel bekends. Er zijn ook veel boeken over geschreven.” Een voorbeeld daarvan is Als hij maar gelukkig is van de Amerikaanse therapeute Robin Norwood. Zij was met dit boek de eerste die een benaming gaf aan relatieverslavingen. Ook in Sarahs leven heeft het een rol gespeeld. “Ik weet nog wel dat ik dat boek voor het eerst las en dacht: dit gaat over mij, dit is precies wat ik doe. Ik denk dat dit boek voor het eerst voor veel mensen een moment van herkenning was.” Omdat in Amerika veel bekend is over relatieverslavingen vindt Sarah het apart dat het in Nederland niet opgepakt wordt. “Ik denk dat het misschien aan de cultuur van de GGZ ligt: de stoornis die je hebt moet in een hokje passen en dit past daar niet tussen, psychologen hebben het niet geleerd in hun opleiding.” Over verlatings- en bindingsangst is in Nederland wel veel bekend. “Maar dat is slechts een onderdeel van relatieverslavingen.”

Door: Ilja Panis