‘Ik vind een telefoon op de kamer vaak kwalijker dan dat iemand een jointje krijgt’

Er zijn kamervragen gesteld en er is controverse over ontstaan: softdrug gebruik in tbs-klinieken. Maar geeft de media een realistisch beeld van de kwestie? Ralph Boers heeft in verschillende tbs-klinieken en jeugddetenties gewerkt. Als sociotherapeut behandelde hij tbs’ers en was hij in nauw contact met hun. Drugsgebruik zag hij dagelijks voorkomen.

Hoe word je bewust van het drugsgebruik van patiënten?

“Gedetineerden moeten na elk bezoek zich uitkleden; mond open doen, bukken, bilspleet spreiden. Maar in een tbs-kliniek gebeurt dit niet, tenzij er een vermoeden is.Bij een tbs-kliniek krijgen ze bezoek zonder toezicht. Er worden wel celcontroles uitgevoerd in een tbs-kliniek, maar niet na elk bezoek.”

Bijvoorbeeld wekelijks of om de zoveel dagen?

“Nou, dan heb je het meer over maandelijks.”

Zijn klinieken actief bezig met het tegenhouden van drugs die binnen worden gesmokkeld?

“Eigenlijk is het antwoord nee. Als je dat vergelijkt met gevangenissen gebeurt dat vele malen minder bij een tbs-kliniek. Omdat dat eigenlijk wordt gezien als een belemmering van hun behandeling. Om een behandeling te laten slagen is het van belang dat er een vertrouwen is tussen de sociotherapeut en de patiënt. Als ik jou elke week controleer, geeft dat eigenlijk aan dat ik jou niet vertrouw. Tegelijkertijd vraag ik wél van jou om mij inzicht te geven in jouw gedachtewereld met betrekking tot jouw delict. Soms is dat delict helemaal niet drugsgerelateerd.”

“Dus stel, een pedofiel, waarbij zijn delict  niet drugsgerelateerd is. Je hebt dan gesprekken met die persoon over zijn seksuele beleving, want hij is een pedofiel. Een zakje wiet is niet waar ik me dan zorgen om maak. Het is wat anders als iemand in de Tbs-kliniek zit vanwege zijn drugsproblematiek. Die mensen komen niet verder in hun behandeling omdat ze niet behandel rijp zijn, of omdat de instelling steeds bezig is om zijn kamer te controleren en urine testen te doen. Het is makkelijker om iets te verstoppen dan om het te vinden.”

Zou je dan zeggen dat een kliniek, met het idee om een patiënt een behandeling te bieden, opzettelijk wegkijkt?

“Nou, ik denk dat een kliniek er makkelijker over doet dan de maatschappij zelf… Ik denk ook dat het speelt, dat als je veertig uur omgeven bent door criminelen, dat de kijk op de wereld ook wat anders is dan bijvoorbeeld voor jou. Als je het weet moet je erop handelen, als er echt een vermoeden is moet je daar wat mee doen. Heel vaak is het gewoon dat je het idee hebt: er klopt iets niet.”

Vind jij het terecht dat de maatschappij daar zo op neerkijkt?

“Ik vind dat de maatschappij daar wel spastisch op reageert. Ik ben ervan overtuigd dat het  niet zo is dat als een patiënt in een tbs-kliniek aangeeft dat hij down is, zomaar wiet krijgt. Er worden door psychiaters een weloverwogen beslissing gemaakt. En dat geldt voor alle medicatie. Soms worden er in klinieken geen medicatie gegeven omdat je anders het gedrag niet ziet, wat delict gerelateerd is. Als je agressie verdooft met medicatie zie je nooit het probleem, en kan je het niet behandelen.”

“Een veel besproken onderwerp in tbs-klinieken is: moeten wij niet een periode stoppen met medicatiegebruik om het gedrag te zien wat delict gerelateerd is. Over medicatie en softdrugs gebruik worden goede gesprekken gevoerd. Ik heb het idee dat mensen denken dat er een balie is waar je wiet kan halen.”

Er is veel kritiek geweest op tbs-klinieken. Ben je van mening dat de omgang met patiënten en controle op drugs genoeg zijn?

“ Zolang tbs al bestaat, het een maatschappelijk ding is. Ik ben blij dat er tbs- klinieken zijn waar mensen behandelt worden in plaats van opsluiten en dan weer vrijlaten, omdat dit namelijk zeker weten niet helpt. Dat is statistisch bewezen. Ik vind wel dat er op dit moment ernstige problemen zijn in de klinieken, er moet iets gaan veranderen en strenger gecontroleerd worden. Al bij de voordeur. Ik vind bijvoorbeeld onbegeleid bezoek op de kamer discutabel.”

“Ik vind een telefoon op de kamer vaak kwalijker dan dat iemand een jointje krijgt. Negen van de tien keer wordt dit opgerookt om tien uur ‘s avonds op de kamer voor het slapengaan. Zou ik liever hebben dat ze het niet doen? Natuurlijk. Maar is dat het grootste probleem? Nee, een telefoon en geld is een veel groter probleem. Het grootste probleem aan drugs is dat de handelswaarde vrij groot is, dat mensen daarmee een positie krijgen in de groep. Daar komt een hele hoop onrust mee kijken. Dat is vaak het meest storende, dat staat de behandel wel in de weg. Wat dat betreft vind ik belangrijk dat patiënten strenger gecontroleerd moeten worden. Dat heeft ook veel te maken met werknemers tekorten.”