Trio gaat terug in de tijd voor ouderen met geheugenproblemen

25-11-19

Een op de drie vrouwen en een op de vijf mannen heeft kans op dementie. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is het doodsoorzaak nummer een van Nederland. Marja van Duin werkt al 27 jaar met ouderen met geheugenproblemen. Samen met Jetty Riemersma en Ada Hardy maakt zij speciale huiskamervoorstellingen voor deze doelgroep. Zij noemen zichzelf de Marjetta’s. Tijdens de huiskamervoorstelling worden zang, theater en poëzie met elkaar afgewisseld. Door middel van voorwerpen en verhalen van vroeger worden herinneringen terug gehaald.

Aan de hand van trainingen hebben de Marjetta’s geleerd om de voorstellingen goed uit te voeren en contact te leggen met mensen die kampen met dementie. ‘Tijdens de trainingen had ik een leuke klik met Jetty.  Onze stemmen pasten goed bij elkaar, dus besloten we samen met de optredens te beginnen. Eerst bij Wilgaerden, verpleeghuis en verzorgingshuis, waar ik momenteel nog werk. Later zijn we ook buiten Wilgaerden gaan optreden en werden we professioneler. Jetty kende nog iemand die piano speelde, Ada. Zij was ook enthousiast om mee te doen en kwam er dus later bij.’

‘We komen eigenlijk altijd zingend binnen, dragen kleding passend bij het thema en hebben een koffer bij ons vol met ouderwetse voorwerpen wat herinneringen ophaalt bij de mensen. We worden door Ada begeleid met de piano. Tijdens de optredens is mijn naam vaak Margrietje, wat wordt gelinkt aan het liedje ‘’Ach Margrietje’’ van Louis Neefs. De namen van Jetty verschillen per voorstelling maar zijn wel altijd gekoppeld aan een lied. Muziek vinden mensen fijn en het raakt ze.’

Muziektherapie heeft een zeer positieve invloed op mensen met dementie. Uit onderzoek van psycholoog Annemieke Vink, ondersteund door het bestuur van de Stichting Stimulering Kwaliteit Verpleeghuiszorg (SSKV), blijkt dat zij invloed heeft op het verminderen van probleemgedrag, loopdrang, schreeuwen en schelden. Muziek zou zorgen voor meer welbevinding onder de mensen.

‘Door belevingsgericht te werken, spreken wij het langetermijngeheugen aan. Dit deel van het geheugen is vaak nog het langst intact. Muziek blijft door de melodie vaak hangen, zij wordt namelijk opgeslagen in een apart gedeelte van de hersenen. Wij zoeken altijd oude liedjes die bij het onderwerp passen.’

Tijdens het interview liet Marja een van de voorwerpen zien die ze tijdens hun optredens gebruiken; een lange onderbroek. Iets wat bij ouderen veel herinneringen naar boven haalt. ‘Toen ik de onderbroek een keer meenam naar een opvoering kreeg ik als reactie dat het nog netjes ondergoed was, er zat geen klein geeltje bij het kruis.’ Wel ontdekte Marja een klein bruin vlekje op de achterkant.

Mensen in een verzorgingshuis voelen zich vaak eenzaam en hebben weinig lichamelijk contact. ‘Wij geven voorstellingen aan groepen van maximaal 15 personen, zodat de interactie met het publiek goed tot zijn recht komt. Bij binnenkomst en vertrek geven we altijd iedereen een hand en doen we ook een voorstelrondje. Gedurende de voorstellingen vragen we vaak naar persoonlijke verhalen, zo ontstaan er ook onderlinge gesprekken. Bij het optreden met het thema ‘vakantie’ nemen we bijvoorbeeld zonnebrand mee, zodat mensen dat ook kunnen ruiken en voelen. Tijdens de voorstellingen heeft het publiek vaak een hoog herkenningsgehalte. In het dagelijks leven hebben mensen met geheugenproblemen vaak dat ze dingen niet herkennen en zich daar onzeker over voelen, maar tijdens zo’n voorstelling zijn dingen heel kenmerkend. Zeker muziek.’

‘Voor het repeteren beginnen we altijd uitgebreid met koffie. Het is natuurlijk ook voor de gezelligheid. Nu zijn we bezig met de winter voorstelling. 29 november treden we op en ons leek het daarom leuk om Sinterklaas erin te verwerken. Dus dan bedenken we een verhaallijn. Zo nemen we bijvoorbeeld een speculaasplankje mee om de link naar de Sint te leggen en verwerken we er een gedichtje in. Dan vragen we ook hoe de mensen Sinterklaas vierden. In het slot eindigen we natuurlijk met sinterklaasliedjes.’

‘Een show van 75 minuten kost bij ons 120 euro. Hiervan kopen we alle attributen die we nodig hebben, uiteindelijk blijft er maar een klein deel over voor onszelf. Ik vind het gewoon erg leuk om te doen en zie het ook meer als een betaalde hobby.’

Momenteel hebben de Marjetta’s ongeveer vier verschillende thema’s met elk een eigen verhaallijn. ‘Zelf vind ik de verhaallijn ‘logeren’ erg leuk. Dan heb ik een poëziealbum bij me en dan vraag ik zogenaamd aan mijn tante of ze er wat in wil schrijven. Veel mensen kennen ook nog versjes uit hun hoofd, welke ik zelf dan altijd heel erg grappig vind is: potje, keteltje, kannetje. Ik wens je later een heel leuk mannetje. Ook vraag ik aan m’n tante hoe ze haar man Peter (van het lied ‘’Ja dat is Peter’’ van Sweet Sixteen) heeft ontmoet en of ze haar trouwjurk nog heeft. Terwijl ik de bruidsjurk aantrek wordt er al een bruidsmars gespeeld, wanneer ik me helemaal in de jurk gewurmd heb begin ik ‘morgen ben ik de bruid’ van Willeke Alberti te zingen. Dan wordt er weleens een traantje gelaten. Elke show sluiten we af met ‘’Droomland’’ van Paul de Leeuw.’