Non-food kramen groot gemis op Middelburgse weekmarkt

Reportage van Nikita Boon

MIDDELBURG – De weekmarkt in Middelburg trekt ondanks corona nog altijd veel bezoekers. De marktkooplieden zijn blij dat zij nog werk hebben, maar dit geldt niet voor iedereen. De eigenaren van non-foodkramen zitten al sinds 14 december thuis en komen nog amper rond. Dit kan zo niet langer, vindt de Centrale Vereniging voor Ambulante Handel (CVAH). Zij hebben een rechtszaak aangespannen tegen de overheid.

Nikita Boon | Props

Fruitshop De Visser

Het is donderdagochtend negen uur wanneer de eerste snoeptomaatjes afgerekend worden. De markt gaat door. Corona of geen corona, weer of geen weer. Medewerkers van verschillende marktkramen sjouwen in alle vroegte dozen vol etenswaren de markt op. Het weer komt een beetje overeen met de sfeer op de weekmarkt in Middelburg: koud en miezerig.

“Normaal staat het hier om kwart over zeven al vol,” vertelt Michael de Visser terwijl hij een slok van zijn koffie neemt. “Je mist heel veel mensen. Je mist de oudere mensen, die nu niet meer komen omdat ze bang zijn. Je mist je collega’s van andere kramen.” Michael staat met zijn fruit- en groentekraam ‘Fruitshop De Visser’ iedere donderdag trouw op de weekmarkt in Middelburg. Hij steekt zijn hand op naar een voorbijganger. “De sfeer is wel beter dan een maand geleden, toen waren mensen nog banger.”

De weekmarkt vindt iedere donderdag plaats op de Markt in Middelburg. Ook in tijden van corona stallen de kooplieden hun kramen uit. Ze doen er alles aan om het op de markt zo gezellig mogelijk te maken. Ze moeten zich wel aan een aantal regels houden, zo moet er voldoende afstand gehouden kunnen worden op de markt. Bij de Fruitshopkraam mogen er niet meer mensen naar binnen dan er karretjes aanwezig zijn.

Non-food
Terwijl hun collega’s iedere donderdag aanwezig zijn op de weekmarkt, moeten non-food ondernemers op een houtje bijten. Tijdens de persconferentie op 14 december afgelopen jaar kondigde de overheid aan dat niet-essentiële winkels hun deuren moesten sluiten. Dit hield in dat ook kramen met non-food waren, zoals beenmode, ondergoed en stoffen niet langer op de markt mochten staan. Inmiddels mogen winkeliers weer een beetje open: er is een mogelijkheid om op afspraak te shoppen en klanten kunnen gebruik maken van ‘click & collect’, een manier om je (online) bestelling af te halen in de winkel.

Voorheen stonden er ongeveer 70 food- en non-food kramen uitgestald op de markt in Middelburg. Dit is inmiddels afgeslankt naar een stuk of twintig kramen, waar alleen etenswaren en levensmiddelen verkocht mogen worden. “We hebben natuurlijk het liefst de complete warenmarkt en vinden het dan ook jammer dat de non-food nu al voor de tweede keer voor langere tijd moet ontbreken,” vertelt Yfke Semeijn, die werkzaam is bij gemeente Middelburg. “Maar het zijn de landelijke regels waar we ons aan moeten houden.”

Moedeloos
Elly Boeckhout staat normaal gesproken iedere donderdag op de markt in Middelburg met haar beenmodekraam. Terwijl winkeliers weer een beetje vrijheid krijgen, heeft Elly nog altijd geen toestemming om weer aan de slag te gaan. De Centrale Vereniging voor Ambulante Handel (CVAH) probeert al maanden voor elkaar te krijgen om non-food kooplui weer op de markt te krijgen. Zo zijn er brandbrieven geschreven naar het RIVM en minister Grapperhaus en het ministerie van Justitie en Veiligheid. Tot nu toe heeft niks mogen baten.

Op dit moment heeft de CVAH een rechtszaak aangespannen tegen de Staat om uitleg te vragen waarom de non-food ondernemers niet op de markt mogen staan. Martie Bleeker, secretaris van CVAH, is ten einde raad: “Ik pieker me soms halve nachten suf. Wat zou ik verder nog kunnen doen?” Ze legt uit dat er genoeg medeleven is vanuit de gemeente en er veel wordt meegedacht met de kooplieden. Zo is het in enkele gemeentes wél mogelijk een click & collect systeem in te voeren op de markt.

 

Elly voelt zich ongehoord: “Tijdens de persconferenties wordt er alleen gesproken over de winkeliers. De markt wordt niet eens genoemd.” De non-food kramen zijn een groot gemis voor een hoop bezoekers. “Mensen moeten nu hun panty’s kopen in de supermarkt en schrikken zich soms rot van de prijzen daar. Daarnaast is het assortiment veel groter op de markt.”

Ook financieel redden veel non-food kooplui het niet langer. Veel kooplieden vallen buiten de boot wat betreft subsidies en regelingen. Elly ook, omdat haar partner een baan heeft buiten de marktwereld. “Nu moeten we van één inkomen leven in plaats van twee.” Bovendien blijven de ondernemers zitten met hun wintervoorraad en moeten ze inmiddels inkopen doen voor de zomer. “Hoe gaan de kooplui dat betalen?” vraagt Martie zich hardop af.

Nikita Boon | Props

Holland Kaascentrum

Haar collega’s in Middelburg missen haar enorm. Zij snappen ook niet waarom non-food kramen hun waren niet mogen verkopen op de markt. “Het is niet alsof dat de drukste kramen zijn,” vertelt Steven Bijl van Holland Kaascentrum. “Onze non-food ondernemers kunnen juist zorgen voor een betere verspreiding van consumenten over de markt,” legt Martie uit.

Elly zit inmiddels al twaalf weken thuis. Dat is twee keer zo lang als in de eerste lockdown. “We zitten nu in de tweede coronagolf en er wordt gesproken van een derde. Gaan ze tot tien tellen?” Martie vertelt dat er geen perspectief is voor de handelaren: “Je wilt horen wanneer je weer open mag. Dan kun je ergens naar toe leven. Als dat er zelfs niet is, word je moedeloos.”

Elly is het aanspreekpunt van de weekmarkt en beheert de Facebookpagina. Ondanks dat zij zelf niet op de markt mag staan, komt ze er nog wel wekelijks boodschappen doen. Het is zuur om kramen op de markt te zien terwijl je zelf niet aan het werk mag:  “Ik baal ervan.” Toch fietst ze graag even naar de markt toe om bij haar collega’s te buurten.

Coronaproof
Er zijn wel degelijk maatregelen getroffen op de markt. Zo staat bij de meeste kramen een desinfectiepomp en kun je gebruik maken van een karretje bij de fruitkraam. Daar is ook een vaste looproute die je moet volgen om bij de kassa te komen. Voorheen was dit niet. Boven de kassa hangen ook spatschermen. Bij andere kramen zijn deze niet aanwezig, maar is de afstand tussen de klanten en verkopers groot genoeg vanwege de ruim uitgestalde koopwaren tussen klant en koopman in.

“De gemeente moet de landelijke regels volgen,” legt Yfke uit. Ze vertelt dat de opstelling van de kramen veranderd is: “De kramen zijn veelal naar buiten gericht. Zo kan men voldoende afstand houden. Ook lopen er regelmatig handhavers over de markt en wordt de drukte gemonitord.”

“Op den duur ben je bezig met een beetje politieagent te spelen,” lacht Zuleima. Ze werkt al sinds haar zestiende bij De Notenexpres en de weekmarkt is voor haar geen onbekend terrein. Ook de marktkooplieden attenderen de klanten op de afstand. Ze zorgen er ook voor dat angstige klanten zich wel op hun gemak voelen. “Die neem je dan even apart zodat je ze goed kunt helpen. We proberen daar echt rekening mee te houden.”

Tussen de bezoekers – sommige met, sommige zonder mondkapje – loopt Barbara. Ze vindt dat de markt zich netjes aan de regels houdt: “In de zomer zullen er wel wat regels bij moeten komen, dan vervijfvoudigd het aantal mensen op Walcheren!” Zelf fietst Barbara vanuit haar dorp wekelijks naar Middelburg om de markt te bezoeken.

Nikita Boon | Props

De Notenexpres

Sociaal contact
“Even koffie pakken hoor!” roept een collega van Holland Kaascentrum wanneer hij de trailer instapt waar Zuleima op dat moment even pauze houdt. De sfeer onder de kooplui is nog altijd even goed. Ook is het onder de mensen op de markt nog gezellig. Ze zoeken sociaal contact. “Mensen willen graag een praatje maken. Dat is nu wel meer dan normaal,” merkt Zuleima op.

Het valt de marktkoopmannen ook op dat er veel nieuwe mensen op de markt te vinden zijn. Dat zijn bijvoorbeeld mensen die momenteel thuis moeten werken vanwege corona. Zij maken een uitstapje naar de markt om even naar buiten te kunnen. “Mensen herontdekken de markt, nu ze er tijd voor hebben. Ook kopen ze veel vaker luxere producten om thuis mee te koken,” vertelt Steven.

Toch is de impact van de coronacrisis groot. Een dagje Middelburg ging vaak gepaard met winkelen en even op het terras een drankje doen. Dat zit er voorlopig nog niet in. Al proberen de marktkooplieden positief te blijven. Corona brengt ook mensen bij elkaar. Zo halen mensen boodschappen op de markt voor familie en vrienden die zwak of angstig zijn. “Mensen kijken nu wel meer naar elkaar om, dat is mooi om te zien,” aldus Zuleima.