“Er is al jaren een enorme verwaarlozing van de mentale fitheid”

Monica Kerskes, Zien en Zijn Mindfulness

MAANDAG 13 JANUARI 2020 | Rémi van Trigt
De laatste jaren neemt het stressgehalte onder studenten flink toe. Maar wat is het tegengif? Monica Kerskes (57) heeft daar een antwoord op. Samen met Gisela van Sprang runt de Française Zien en Zijn Mindfulness in Barendrecht. Met haar praktijk begeleidt ze mensen voor wie de hectiek van het leven te veel wordt.

Wat houdt mindfulness volgens u precies in?
Qua definitie zorgt mindfulness ervoor dat men weer aanwezig is in het hier en nu. Het wordt gebruikt in het omgaan met stressklachten, maar ook voor alle ups en downs van het leven. Als je je aandacht richt op dit moment dan geeft dat al een stukje rust. Het gaat erom dat je mindfulness beoefent om rustiger te worden in je hoofd en lijf. Blijkbaar is dat heel hard nodig. Dat komt omdat wij in onze samenleving overprikkeld zijn en gejaagd leven. We zijn allemaal erg druk en leven massaal op de automatische piloot. Mindfulness geeft je tools om juist even die automatische piloot te stoppen en weer terug te gaan naar dit moment.

 

Mindfulness geeft dus tools om meer in het hier en nu te leven. Maar op wat voor manier kan mindfulness daaraan bijdragen?
Eerst ga je heel veel oefenen in het dagelijks leven d.m.v. hele eenvoudige oefeningetjes. Hiervoor gebruiken we ankers. Neem het contact maken met je ademhaling. Je ademhaling is iets heel tastbaars in je lichaam. Je kunt het voelen. Is het hoog of laag? Is het rustig of juist snel? Dat is ook een manier om contact te maken met het hier en nu. Doordat je heel bewust je adembeweging voelt, geeft dat rust.

Een ander anker is iets van het lichaam voelen. We zijn heel veel bezig met het lichaam bij mindfulness. Bijvoorbeeld wat hoor ik nou? Welke geluiden neem ik waar? Wat denk ik nu? Een gedachte is ook een soort mentale prikkel. Dat zijn de dagelijkse tools. In de trainingen zijn we meer met een formele manier bezig. Het zijn wat langere aandachtoefeningen. Een bekend voorbeeld daarvan is meditatie.

 

Dit klinkt allemaal spiritueel. Is dat ook zo?
Ja, er is zeker een spirituele kant. Voor mij heeft dat in ieder geval wel, omdat je het zou kunnen zien als een levensfilosofie. Dit komt doordat de wortels van mindfulness in het boeddhisme liggen. De religieuze kant en de daarbij behorende rituelen zijn echter verdwenen. Je bent veel meer bezig met hoe je je houding ten opzichte van wat je dagelijks meemaakt, kunt veranderen. We werken aan de vraag: hoe kun gezonder in het leven staan en tevreden zijn met wat er is in het leven? Zo ben je echt met de zin van het leven bezig. Dat maakt het voor mij spiritueel.

Spiritualiteit blijft iets ontastbaars. Heeft u dan ook te maken met mensen die niet in mindfulness geloven of er kritiek op hebben?
Jazeker. Ik vind het goed dat mensen kritisch zijn. Dat houdt mij ook fris. Bij een introductieavond zijn er altijd mensen die aan mindfulness aan komen proeven. Ik wil ook niet zeggen dat het voor iedereen werkt. Er is ook een stukje intensie en motivatie voor nodig. Je moet de wil hebben om naar binnen te kunnen kijken. Daarnaast liggen de wortels van mindfulness in het boeddhisme. Christelijke mensen hebben dan vaak een vooroordeel. Het zou niet bij hun religie passen, dus zullen ze er niet aan beginnen. Dat is hun goedrecht. Het punt is wel dat het nu totaal niets meer met religie te maken heeft.

 

Hoe bent u zelf in aanraking gekomen met mindfulness?
Ik moet even terug naar 2010. Als ik terugkijk, had er al wat over gelezen, want ik ben oorspronkelijk psychomotorisch therapeut. Een collega van me vertelde dat ze een workshop over mindfulness had gevolgd. Het zou veel raakvlakken hebben met ons vak. Toen ben ik met haar naar een training geweest. Dat is voor mij zo’n eyeopener en inspirerend geweest. We hebben gelijk een opleiding gevolgd om deze lessen zelf te kunnen geven. Na de opleiding heb ik samen met haar een eigen praktijk opgezet.

Je kan het vergelijken met een sportschool. We willen er goed uitzien, ons lichaam gezond houden, een goede conditie, enzovoorts. Maar in al die jaren is er een enorme verwaarlozing van de mentale fitheid. En mindfulness houdt zich bezig met mentale fitheid. Hoe kan ik mijn aandachtspier versterken? Dat is nodig voor concentratie, geheugen en de executieve functies van het brein.

 

Hoe gebruikt u de kennis uit het andere vakgebied in de mindfulnesstrainingen?
Ik kan dankzij mijn werk als psychomotorisch therapeut goed zien als iemand meer hulp nodig heeft dan alleen mindfulness. Zodoende kun je na de training iemand verwijzen naar een ander soort therapieaanbod. Ook tijdens de training kan ik door mijn ervaring mensen bij het hier en nu houden. Mensen die echt psychische klachten hebben, kunnen zich helemaal in het moment laten meeslepen en zich overspoelen met hun klachten. Op zo’n moment vertel je de cursist: ‘We blijven in het hier en nu. We zijn nu met de ervaring van de oefening bezig en wij gaan het niet specifiek over je problemen hebben.’

Ook moet je goed kijken of iemand in staat is om een training te volgen. Is het de goede periode? Iemand die diep in een burn-out zit, krijgt van mij niet het advies om dan al de mindfulnesstrainingen te gaan volgen. Het is op dat moment nog te vroeg. Het kost te veel energie om hieraan mee te doen en er moeten eerst nog andere dingen met die persoon gebeuren.

 

Wat voor terugkoppeling geven de klanten wanneer zij de cursus hebben afgerond?
Wij hebben een evaluatieformulier aan het einde van de training. De meeste dingen die terugkomen zijn: ‘ik voel me kalmer en rustiger in mijn hoofd’, ‘ik heb meer controle over mijn gedachten’, ‘mijn veerkracht en weerbaarheid is vergroot’ en ‘ik beleef het leven intenser.’ Als ik zulke feedback krijg, vind ik dat ontzettend leuk. Het mooie van dit vak is dat mensen de positieve kant van mindfulness hebben kunnen ervaren en vooral het hebben kunnen toepassen in hun dagelijks leven.

De praktijk bestaat inmiddels alweer negen jaar. Wat heeft u geleerd in die tijd?
We hebben ons steeds meer kunnen verdiepen. Zowel op het gebied van de oefeningen als op de manier van lesgeven. Ik voel me zekerder van mijn zaak. Maar het allermooiste blijft dat ik het alsmaar leuker en leuker vind. Het is zeker geen routine geworden, dus ben ik van plan nog heel lang door te gaan.