Van je emoties een muzikaal verhaal maken

Foto gemaakt door Jörgen Moorlag

Rick van Veldhuizen (25) is componist. Voor hem is het van belang dat het verhaal in de muziek verteld wordt. Hierin verwerkt hij ook zijn eigen emoties en hij probeert de luisteraar mee te laten voelen. Het proces van componeren gaat, naar eigen zeggen, vrij chaotisch. Dit laat Rick ook terug komen in zijn muziek: “Ik probeer altijd zoveel mogelijk te vermijden dat iets te duidelijk is.”

 

Hoe is jouw liefde voor componeren ontstaan?

Op de middelbare school kregen we een muziek notatie programma en daarmee ben ik buiten schooltijd gewoon wat dingen gaan invoeren. Dat was het moment waar ik besefte dat ik dit best leuk vond om te doen. Vanaf dat moment is het snel gegaan, want op mijn 11e ben ik begonnen met het invullen van mijn eerste nootjes en op mijn 14e ben ik gaan studeren aan het Conservatorium in Tilburg. Ik speelde al vanaf mijn 6e piano en kreeg van mijn 12e tot mijn 17e pianoles van mijn oom. Hiernaast heb ik ook vanaf mijn 14e zangles gehad. Gaandeweg is het gaan groeien door veel muziek te luisteren, te lezen en andere instrumenten te leren kennen.

 

Kun je jouw essentie van muziek omschrijven?

Muziek kan natuurlijk emoties oproepen maar het kan ook goed een verhaal vertellen en daar ben ik altijd veel mee bezig. Dat je op het begin een situatie hebt waarin bijvoorbeeld 3 instrumenten door elkaar heen spelen zonder echt bij elkaar te komen, dat er een eindpunt is waar ze bij elkaar komen en wat voor stappen daar dan tussen zitten om van het begin naar het einde te raken. Dat is een voorbeeld van een verhalend element. Ook ben ik bezig met welke punten in dat verhaal bijzonder gewicht krijgen of een bepaalde emotie kunnen oproepen. Daarnaast betekent het voor mij gewoon dingen die je in tekst niet makkelijk kunt vatten, dus hele abstracte of complexe zaken. Hoe iets uit elkaar valt kun je bijvoorbeeld in muziek verbeelden en in tekst kun je dat niet, of tenminste niet helemaal. Muziek kan tegelijkertijd heel erg concreet en heel erg abstract zijn.

 

Kun je hier een voorbeeld bij geven?

Ik heb eens met een scenario schrijfster samen gewerkt aan een mini opera. Daar ging de tekst min of meer over iemand die stervende was en in een dialoog handelde met twee krachten, namelijk: een schipper die hem naar de onderwereld moest brengen en de zee. Ik heb dat geïnterpreteerd als een techno opera. Een soort bad trip waarbij de muziek dus echt net zoals op een dansfeest heel de tijd doorgaat en onvermijdelijk tot een einde leid.

 

Heb je voor jezelf ook een doel als je muziek schrijft?

Ik vind het interessant om bezig te zijn met het proces dat voorafgaat aan het eindresultaat en ik wil mensen bereiken met mijn muziek. Over het algemeen probeer ik zo doortastend mogelijk te zijn in hoe ik de muziek schrijf zodat andere mensen er hetzelfde bij kunnen voelen of net wat anders voelen, maar dat ze wel geraakt worden door bepaalde momenten in de muziek.

 

Hoe komt jouw persoonlijkheid terug in je werk?

Ik wil niet zeggen dat alles wat ik schrijf autobiografisch is maar het drukt wel altijd direct het gevoel uit dat ik op zo’n moment heb. Je bent aan een stuk van bijvoorbeeld acht minuten toch wel een half jaar bezig en vaak is het zo dat je veel dingen voelt in zo’n tijdsbestek. Op een gegeven moment is de toon wel gezet en dan maakt het zich ook een beetje los van de aanvankelijke emotie die er in zat. Er is eigenlijk altijd wel ergens een gevoelskern. Mijn stukken zijn nooit heel erg licht en er zit altijd wel een soort melancholie in. Maar de manier waarop zich dat uit is toch wel telkens totaal verschillend. Ik probeer altijd zoveel mogelijk te vermijden dat iets te duidelijk is. Er zit in lichtere passages altijd een donkere ondertoon en in donkere passages vaak ook weer een soort hoopvolle ondertoon.

Als de hoofdpersonage, uit dat voorbeeld wat ik eerder gaf uit die miniopera, op een gegeven moment daadwerkelijk sterft zit daar toch nog een soort hoop in omdat eindelijk ook dat ritme is gestopt. Dus wat dat betreft is er in dat stuk zolang er hoop is geen hoop en zodra er geen hoop is wel weer hoop

 

Verwerk je ook onderwerpen die jij als belangrijk beschouwd in je stukken?

Ik heb wel enige tijd stukken geschreven  met een politieke ondertoon omdat ik erg bezorgd ben over toenemend rechts-nationalisme in Nederland en Europa in zijn geheel. Een ander aspect wat ik altijd wel nog heel duidelijk benadruk, vaak ook weer met abstracte middelen, zijn homoseksuele thema’s. Die vind ik heel erg belangrijk en dat doe ik vaak door bijvoorbeeld een orkest of ensemble juist niet op de manier te gebruiken zoals die de afgelopen honderden jaren gebruikt is.

 

Hoe is die de afgelopen honderden jaren dan gebruikt?

In die tijd bleef het bij de twaalf tonen op de piano. Ik ga daar allemaal tussen zitten waardoor je hele rare verwrongen samenklanken krijgt. Wat ik ook veel gebruik zijn ritmes uit de elektronische dansmuziek in orkest muziek.

 

Wordt het opgemerkt dat je die thema’s verwerkt in je muziek?

Ze zullen horen dat er iets anders is of niet helemaal met hun eigen idee over hoe muziek altijd geklonken heeft, hoeft overeen te stemmen maar ik weet niet of heel veel mensen dat als zodanig gaan interpreteren zoals hoe ik het erin gestopt heb. Als je een stuk voor een orkest schrijft en je daar elektronische beats in gaat verwerken, heeft dat toch echt een ander effect dan wanneer het in een liedje zit waar het hoort.

 

Waar komt je interesse in elektronische muziek vandaan?

Een IJslandse zangeres die op de grens zit tussen best veel klassieke arrangementen en moderne elektronica heeft me geïnspireerd.  Ook vind ik het belangrijk, mede om de klassieke muziek in deze tijd verder vooruit te helpen, dat de populaire muziek er ook een ingang toe vindt.

 

Heb je een werk routine?

Het proces is heel chaotisch. Meestal ben ik gewoon nootjes op papier aan het schrijven en daar heb je heel veel discipline voor nodig. Het noten schrijven op papier of in de computer kan ik het beste in de ochtend of middag doen in tegenstelling tot elektronische muziek waar ik echt de hele nacht aan kan doorwerken. Ik weet niet waarom, maar dat werkt voor mij gewoon zo. Het is totaal willekeurig.