‘Mama, ik kom niet meer terug naar Nederland’

Asburçe Koçak (39) was twintig jaar toen ze verhuisde naar Turkije voor een vaste baan in de hoofdstad. Nu woont ze er al meer dan de helft van haar leven en staat ze er anders in dan in het begin. “Mijn werk is nu hetgeen wat me nog in Ankara houdt, anders was ik allang teruggekomen.”

Dirkje Blikman, 29-12-2020 

Bron: Asburçe Koçak

Werken bij de ambassade

“Nadat ik was afgestudeerd op de Fontys Lerarenopleiding Engels ging ik op zoek naar werk. De neef van mijn man zag een advertentie in de krant voor een baan binnen de Nederlandse ambassade in Ankara, Turkije. Ik ging voor de grap een sollicitatiegesprek houden, ik verwachtte er niet heel veel van. Na het gesprek vertelden ze me dat ik gelijk kon beginnen.”

“Ik werk nu bijna 20 jaar bij de Nederlandse ambassade in Turkije. Eerst werkte ik op de consulaire afdeling. Ik regelde bijvoorbeeld visumverstrekking voor Nederlanders of als een Nederlander in de gevangenis zit, komen wij op bezoek en laten we zien dat hij of zij niet alleen is. Het is een soort hulpverlening.”

“Later ben ik op de interne afdeling gaan werken als Senior Medewerkster Interne zaken. Dat houdt in dat ik diplomaten help met verhuizen en bijvoorbeeld auto’s van Nederland naar Turkije verschepen. Daarnaast ben ik ook tolk voor Nederlandse diplomaten. Weinig Turken spreken namelijk goed Engels.”

Geboren en getogen in Nederland

“Mijn ouders zijn allebei Turks en thuis in Nederland spreken wij Turks, met af en toe een woordje Nederlands. Toen ik mijn moeder belde en vertelde dat ik niet meer terug naar Nederland kwam, was ze het er eigenlijk niet mee eens. Ze zag het niet zitten dat ik in mijn eentje naar Turkije ging verhuizen. Ze dacht dat ik het niet aankon in een ander land, vooral niet in Turkije. Ik ben geboren en getogen in Nederland. Ik moest hier blijven vond ze. Turkije is heel anders, en mijn moeder sprak natuurlijk uit ervaring. Mijn moeder was er wel eens geweest. Toen ze hoorde dat ik ging werken bij de Nederlandse ambassade was ze opgelucht. Zo had ik nog wel contact met Nederlanders en was de verandering veel minder groot.”

Verschil in Nederlandse en Turkse firma’s

“Het werken met Nederlanders is heel anders dan werken voor een Turkse firma. Je bent in principe in Nederland anders opgegroeid en je bent qua werk anders gewend. In Turkije is dat heel anders. Je werkt bijvoorbeeld ook op zaterdag en de werktijden zijn langer dan in Nederland. Er is ook een groot verschil tussen functies binnen een Turkse firma, wat ik tot nu toe heb meegemaakt. Als iemand een hogere functie heeft moet je diegene veel meer gehoorzamen. In Nederland is de drempel tussen hogere en lagere functies wat minder. Nederlandse firma’s zijn vaak ook democratischer. Je kan eerder je mening ergens over geven dan op een Turkse werkplek. Voor een Turkse firma werken zou daarom ook moeilijk zijn geweest voor mij. Het past niet in mijn aard.”

Gemis aan Nederland

“Er zijn wel wat dingen die ik mis aan Nederland. In Ankara is het dag en nacht druk. Winkels zijn tot laat open. In Nederland is het overdag erg druk maar keert de rust terug in de avond. Dat vond ik fijner.”

“Je kan in Turkije ook niet fietsen door het bergachtige landschap. Alles moet met de auto. Het rijden in Ankara is heel anders dan in Nederland. In het verkeer zijn Turken echte monsters. Daar word ik wel eens moe van.”

Cultuur meegeven

“Ik wil wel graag Nederlandse cultuur meegeven aan mijn gezin. In Turkije vieren ze bijvoorbeeld geen kerst en Sinterklaas. Wij thuis in Ankara wel. Het gaat dan niet om godsdienst, want wij zijn moslim, maar om de sfeer tijdens deze feestdagen.”

Onderwijs in Turkije

“Naarmate ik ouder werd merkte ik dat er ook andere verschillen zijn, vooral toen ik kinderen kreeg. De mentaliteit van Turken is anders dan die van Nederlanders. In Turkije is er een hele hoge druk in het onderwijs. Vanaf groep 3 krijgen kinderen al hartstikke veel huiswerk mee en dat is soms lastig. Dat merkte ik ook bij mijn eigen kinderen.

Na het voortgezet onderwijs zijn er ook alleen maar universitaire opleidingen. Er zijn ook beroepsscholen, maar in Turkije kom je daar niet zo snel mee rond. In Nederland zijn er verschillende niveaus qua onderwijs waar je uit kan kiezen. Je kan meer doen wat jou zelf ligt. Daarom wil ik later dat mijn kinderen het onderwijs in Nederland kunnen meemaken, dat ze dus in Nederland gaan studeren. Iets wat ik ook heb meegemaakt.”

Politieke problemen

“Zo nu en dan zitten er spanningen tussen Nederland en Turkije. In 2017 werd bijvoorbeeld onze ambassadeur teruggehaald naar Nederland in verband met een conflict met twee Turkse ministers die in Nederland een campagne wilden voeren voor een Turks referendum. Op het laatste moment mochten de twee ministers Nederland niet meer binnenkomen. De Turkse overheid was daar niet blij mee.”

“De afgelopen twee jaar is de relatie tussen Nederland en Turkije stukken verbeterd. Een best lange tijd zonder Nederlandse ambassadeur was geen prettig gevoel, zo hoort het niet namelijk. Je gaat daardoor ook nadenken over consequenties. Zullen de verhoudingen wel verbeterd worden? Hoelang gaat dit duren? Zullen we uiteindelijk de ambassade moeten sluiten? Qua gevoel was de afwezigheid van een Nederlandse ambassadeur vreemd en incorrect, maar in praktijk is het functioneren van de ambassade gewoon doorgegaan.”

“Naast de onderlinge relatie tussen Nederland en Turkije is de politiek in Turkije zelf ook niet zo stabiel. In 2016 was er de couppoging waarbij het leger de macht wilde overnemen. Tijdens deze poging zijn veel mensen omgekomen. Niemand had zoiets verwacht. Ik was op dat moment ook in Ankara met een vriendin thee aan het drinken toen we het hoorden. Iedereen mocht van 10 uur ’s avonds tot de ochtend erna niet naar buiten. Dit heeft me wel anders doen denken. Ik zie het leven niet als een garantie. Je weet nooit wat er gebeurt of kan gebeuren.”

Andere kant van Turkije

“Ik heb door deze onzekerheid vaak erover nagedacht om terug naar Nederland te gaan. Maar hoe langer ik hier woon, hoe meer verbinding ik met Turkije heb gekregen. Je bouwt hier iets op. Het is dan moeilijker om terug naar Nederland te gaan. Pas toen mijn kinderen naar school gingen vond ik het minder fijn hier. Dan zie je toch een andere kant van Turkije. Mijn werk is nu hetgeen wat me nu in Ankara houdt, anders was ik allang teruggekomen.”