Is het groene paspoort de sleutel naar het normale leven?

Israël, het land met de snelst groeiende economie van alle OECD-landen, heeft het voor elkaar gekregen tot nu toe 58,7 procent van haar bevolking volledig gevaccineerd te hebben. Het land, dat ruim negen miljoen inwoners telt, vermindert nu geleidelijk aan haar getroffen maatregelen. Zo mogen horecagelegenheden weer klanten ontvangen. Het zogenaamde groene paspoort is hier de sleutel tot een enigszins ‘normaal’ leven. 

Het groene paspoort

Israël heeft het groene paspoort kunnen invoeren omdat het grootste deel van de (oudere) bevolking volledig is gevaccineerd. Maya Peled-Raz, expert in medische ethiek aan de Universiteit van Haifa, zegt dat het vooral wordt gebruikt voor luxeactiviteiten. “Je kunt geen groen paspoort invoeren als de gevaccineerde groep te klein is, want dan is het niet toepasbaar of economisch zichtbaar. Bedrijven zouden dan niet genoeg klanten ontvangen.” 

Je kan het groene paspoort krijgen wanneer: 

  • Je gevaccineerd bent met twee doses tegen het coronavirus; 
  • Je eerder klinisch bent geïdentificeerd met het coronavirus; 
  • Je in de afgelopen 72 uur negatief bent getest op het coronavirus. 

Het groene paspoort kan je openen in een app op je telefoon of je kan het printen. Met de QR-code kan je verschillende locaties en bedrijven bezoeken. Zo kan je in de horeca zowel binnen als buiten plaatsnemen, zonder groen paspoort mag je alleen buiten zitten. 

Ontwikkeling Israëlische horeca

Voor video, zie Plan van Aanpak.

Is de sleutel achterhaald?Een blik op de ontwikkeling van de Israëlische horecasector 

Maandenlang mochten horecagelegenheden geen klanten ontvangen. Nu meer dan vijf miljoen van de ruim negen miljoen inwoners volledig gevaccineerd zijn, is er steeds meer mogelijk. Het groene paspoort draagt hieraan bij. De meningen zijn echter verdeelt over het effect van het paspoort. 

Voordat de coronapandemie toetreedt in Israël, heeft de horeca-industrie een moeilijke tijd. “De sector lijdt onder te hoge belastingen en overregulering door de overheid. Ook is het erg lastig aan licenties te komen”, zegt Tomer Moore, CEO van de associatie Restauranteigenaren Samen Sterker. De winsten dalen. Wel zijn er meer dan veertienduizend horecagelegenheden gevestigd in het land. “Dat cijfer is overweldigend”, aldus Moore. 

Vanwege de coronacrisis moeten uiteindelijk vierduizend van deze horecagelegenheden hun deuren definitief sluiten. De Israëlische overheid grijpt pas laat in; pas na enkele maanden worden hulpprogramma’s opgestart. Volgens Naomi Feldman, hoofddocente Economie aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, is het bijna oneerlijk om te oordelen over hoe alles is gelopen: “Als je terugdenkt over waar we een jaar geleden waren, wist niemand wat er zou gebeuren. Veel mensen dachten dat de hele situatie slechts een paar weken zou duren.” Ondanks dat blijft ze kritisch: 

 

“Burgers werden boos. Ze waren gefrustreerd dat de overheid niet veel deed”, zegt Feldman. Rond de zomer van 2020 past de Israëlische regering haar beleid dan ook aan en worden er verschillende hulpprogramma’s opgestart. Sommige zaken gingen goed om met de bureaucratie, maar er waren ook ondernemers die minder goed om wisten te gaan met al het papierwerk. “De horecasector heeft hieronder geleden”, zegt Moore. Hij vindt dat de regering een stuk sneller en beter te werk had kunnen gaan:  

 

De Israëlische regering pompt een hoop geld in de economie, onder meer door (delen van) uitgaven van bedrijven te dekken. Daarnaast investeert de regering in het vaccinatieprogramma. Inmiddels is bijna zestig procent van de gehele bevolking volledig gevaccineerd (zie onderstaande grafiek). 

Bron: Our World in Data

Het groene paspoort wordt op 21 februari ingevoerd om het land uit een maandenlange lockdown te helpen. Horecagelegenheden mogen hun deuren onder andere weer openen. “De horecasector krabbelt terug”, zegt Moore. Peled-Raz is ervan overtuigd dat de invoering van het groene paspoort positief is, want het brengt de economie weer op gang. Moore laat zich echter negatief uit over het paspoort: het zou het vermogen van de sector om op volle kracht te werken verminderen. Zo mogen gevaccineerde ouders met kinderen niet plaatsnemen in horecagelegenheden. Feldman geeft aan dat ondernemers dit zeer inconsistent hanteren: “Sommigen laten families wel binnen, anderen geven aan dat het niet mag.” 

Feldman is van mening dat het groene paspoort inmiddels overbodig is. Het is volgens haar meer een theoretisch dan een praktisch concept. “Israël telt ongeveer negen miljoen inwoners. Ik denk dat drie miljoen van hen kinderen zijn of niet in aanmerking komen voor een vaccinatie. Meer dan vijf miljoen inwoners zijn inmiddels volledig gevaccineerd. Dat betekent dat ongeveer negen van de tien mensen die in aanmerking komen voor een vaccinatie inmiddels ingeënt zijn”, aldus Feldman. 

Ondernemer

Net als andere sectoren heeft de horeca lang moeten lijden onder de Israëlische coronamaatregelen. Yael Schefer, eigenaar van koffiehuis Cafelix in het centrum van Tel Avivvertelt over de afgelopen anderhalf jaar en de spanningen tussen de Israëliërs en Palestijnen die kortgeleden weer oplaaiden. 

 

Ethiek 

Sinds 21 februari is het groene paspoort ingevoerd in Israël. Maya Peled-Raz is van mening als je geen groen paspoort inzet als land wanneer een grote groep van de bevolking is gevaccineerd, het een zeer zware schending van het recht is op de gevaccineerden die geen hoog risico meer vormen. “Het zou ethisch gezien niet gerechtvaardigd zijn om de rechten van deze mensen te beperken. Je moet ze toestaan hun recht op beweging, bijeenkomst en werk terug te krijgen.” In de audio vertelt ze meer over de ethische kant van het groene paspoort. 

 

De horecasector gaat een onzeker jaar tegemoet. “We weten niet wat we kunnen verwachten. Ik hoop dat het een heel goed jaar wordt, maar we zijn nog niet uit het duister”, zegt Moore. Zowel Eckstein als Feldman zien de toekomst van de sector rooskleurig in. “Mensen vinden het fijn om terug te gaan naar datgene wat normaal was.” De overheid is al bezig met het versoepelen van het groene paspoort. In hoeverre het in de toekomst nog een rol speelt in de Israëlische samenleving moet blijken.