Top activiste Ambrien gaat de strijd aan tegen straatintimidatie

Noortje Luijk | Props

Ambrien (19) is feminist, activist en de oprichter van het eerste Catcalls-account in Nederland. Naar dit Instagram-account kunnen mensen die met straatintimidatie te maken hebben hun verhaal en hetgeen hun is nageroepen insturen. Met stoepkrijt wordt de uitroep op de tegels gekrijt, vervolgens wordt deze foto gedeeld en samen met het verhaal van het slachtoffer gepost op Instagram. Het doel hiervan is bewustwording creëren voor straatintimidatie. Dit initiatief is begonnen in New York, maar ondertussen dNoortje Luijk | Propsoen veel andere grote steden, in diverse landen, ook mee.

Op 16 december 2017 las Ambrien, die op dat moment pas vijftien jaar oud was, op Instagram het verhaal van een twaalfjarig meisje dat te maken had gehad met straatintimidatie. In krijt was de volgende quote, die naar het meisje was geroepen, te lezen: ‘’Zodra jij achttien bent, ga ik van alles en nog wat met jou doen.’’ Toen Ambrien dit las voelde ze van alles: woede en verdriet maar ook verwarring. Want zo veel verschilden het meisje en zijzelf niet in leeftijd.‘’ Twaalf of vijftien jaar is best een groot verschil als je kijkt naar mentaliteit, maar uiteindelijk is het maar drie jaar.’’ Dat dit meisje pas twaalf was en nu al zoiets mee had gemaakt, raakte Ambrien. Ze keek rond op Instagram en zag dat er zo’n zelfde account ook al bestond in Londen, maar verder nog nergens. Na goedkeuring van de oprichter van Catcallsofnyc, is ze het eerste account in Nederland begonnen: CatcallsofAms. Ondertussen is het account, met zijn 10.000 volgers, een groot succes.

Ambrien krijt de catcall op de plek waar de straatintimidatie heeft plaatsgevonden. ‘’Door te krijten claimen we de publieke ruimte terug voor de persoon die is geïntimideerd op straat. Op het moment dat diegene daar weer langs loopt, geeft dat het signaal dat men zich weer goed mag voelen, want er is al iets gebeurd.’’ De reacties die Ambrien krijgt tijdens het krijten zijn voornamelijk positief: ”De leukste gesprekken vind ik die met vrouwen van zestig- of zeventig-plus die helemaal gaan stralen als ze zien waar we mee bezig zijn, omdat ze het vroeger zelf ook hebben meegemaakt en weten hoe het is.’’ Maar negatieve reacties zitten er soms ook tussen: ‘’Ik ben heel vaak tijdens het krijten gecatcalled, wat ik best ironisch vind, want volgens mij weet men vaak niet wat ik daar aan het doen ben.’’ Dat straatintimidatie nog steeds een veelvoorkomend probleem is, komt ook naar voren uit onderzoek dat heeft plaatsgevonden in Amsterdam. Van de 3967 ondervraagde Amsterdammers geeft 38% aan het afgelopen jaar eens of vaker geconfronteerd te zijn met straatintimidatie. Bij vrouwen ligt dit percentage hoger. Van de Amsterdamse vrouwen tussen de 15 en 34 jaar heeft 74% te maken gehad met straatintimidatie. Dit is een lichte daling in vergelijking met de cijfers van 2018. Toen lag dit percentage namelijk op 81%. Deze daling zou het gevolg kunnen zijn van de maatregelen tegen het coronavirus. Door het virus was het soms rustiger in steden en op straat.

In Amsterdam en Rotterdam is eerder een sisverbod ingesteld. Het sisverbod zorgde ervoor dat het maken van intimiderende geluiden of het naroepen van personen verboden werd. Het verbod is inmiddels niet meer van kracht, omdat dit volgens het Hof in strijd is met de vrijheid van meningsuiting. Het Hof vindt namelijk dat het openbaren van gevoelens door middel van taal, gebaren of geluiden vallen onder vrijheid van meningsuiting. Bij de vraag wat Ambrien vindt van vrijheid van meningsuiting in relatie tot straatintimidatie, moet ze lachen. ‘’In hoeverre is iets vrijheid van meningsuiting als je iemand anders beperkt in gevoel van veiligheid. Ik heb het idee dat veel mensen tegenwoordig niet meer snappen dat iets geen vrijheid van meningsuiting meer is wanneer je iemand beledigt, niet respectvol bent, iemand uitscheldt en een onveilige omgeving creëert.’’

Op dit moment wordt er gewerkt aan een grotere wet die niet alleen over straatintimidatie gaat, maar over allerlei seksuele misdrijven. Volgens deze nieuwe zedenwet mag je mensen niet meer op een beledigende of intimiderende manier lastigvallen. Wanneer je iemand op een indringende manier lastigvalt of intimideert, kun je daar een boete voor krijgen. Of er een wet moet komen tegen straatintimidatie vindt Ambrien een lastige kwestie. ‘’Ik denk dat de wet kan helpen om te laten zien hoe serieus het is, maar ik vind het heel lastig om te bedenken hoe ze dat willen gaan handhaven. Je kunt het rapporteren, maar vaak is er geen foto of naam bekend. Daarnaast kan het ook heel makkelijk worden ontkend door een dader. Ik zie het dus niet als oplossing, maar eerder als iets om mensen bang te maken, waardoor er misschien meer bewustwording komt en om te laten zien dat het niet kan.’’

Ambrien is niet tegen de wet maar vindt dat een boete alleen niet voldoende is. ’’We moeten ons richten op educatie, preventie en bewustwording. Laat mensen die hebben gecatcalled wekelijks terugkomen naar een sessie waar slachtoffers van straatintimidatie aanwezig zijn. Niet alleen vrouwen, maar ook non-binaire personen en mensen uit de LHBTI+ gemeenschap, die komen vertellen over hun ervaring en wat straatintimidatie met je doet.’’ Ambrien beseft dat het onderwerp beladen is en dat niet iedereen zijn ervaringen wil delen. ’’Ik denk wel dat dit kan helpen om te laten zien hoe serieus het is.’’ De meest effectieve manier om straatintimidatie tegen te gaan, is volgens Ambrien het in gesprek gaan met jongeren en het bieden van workshops en educatie op scholen. ‘’Het is een sociaal maatschappelijk probleem dat komt vanuit de community en daarbinnen moet het ook opgelost worden. We moeten er met elkaar over in gesprek gaan. Wat straatintimidatie en heel veel andere dingen met elkaar gemeen hebben is grenzen aangeven, respect, privacy en hoe je met anderen omgaat.” Verschillende organisaties zoals Rutgers, ELANCE Academy, GGD zijn al bezig met het bieden van deze vormen van educatie. ‘’Het gebeurt dus wel, maar het lastige hieraan is dat het vaak eenmalig is en er geen consistentie in zit.’’

De catcall accounts zijn volgens Ambrien een kleine stap in de goede richting, om straatintimidatie aan te pakken. De accounts dragen hieraan bij door een platform te bieden waarop mensen hun verhaal kunnen delen. Door het delen van ervaringen via het account kunnen slachtoffers van straatintimidatie direct bijdragen aan het creëren van bewustwording voor het probleem en dat geeft ze kracht. Daarnaast dient het account, door te reageren op privéberichten die ze ontvangen, als een anonieme chat. Via Instagram geven we advies en is het een plek waar mensen hun ei kwijt kunnen. ‘’We zijn met het account soms activist, psycholoog en vriendin tegelijk. Zien dat wat wij doen anderen kan helpen, geeft voldoening.’’

Voorlopig wil Ambrien nog een tijd doorgaan met het account ‘’ik hoop later het stokje door te geven aan een andere generatie en zelf nog wel betrokken te zijn in wat er verder moet gebeuren, bijvoorbeeld door het geven van workshops en het samenstellen van een lespakket.’’ Anderhalf jaar heeft ze het account alleen gerund. Maar ondertussen heeft ze een team om zich heen en doen ze het samen. Ze heeft daarnaast ook contact met de accounts in andere steden en zelfs met de accounts van over de hele wereld. Van Amsterdam, Groningen of Tilburg tot aan Peru, New York of Afrika; wereldwijd zijn er al 160 catcall accounts. ‘’Wat ik heel fijn vind, is dat het voelt als een hele grote familie, ondanks dat je elkaar nooit hebt ontmoet.’’

Op het moment dat de media-aandacht begon, heeft Ambrien alle kansen die ze kreeg aangepakt om het account en straatintimidatie onder de aandacht te brengen. Dit zorgde voor een hoge druk, want daarnaast moest ze ook nog gewoon nog naar school. ‘’Mijn moeder zei: ‘ik zie je nooit meer’. Om acht uur s ’ochtends ging ik de deur uit en om twaalf uur ‘s nachts kwam ik thuis. Sommige scholen hebben een topsportersstatus, waardoor je een aangepast programma kunt krijgen. Voor mij hadden ze topactiviste bedacht en daarvoor ben ik ze heel dankbaar. Anders was het nooit gelukt.’’ De stress eiste ook bij Ambrien haar tol, toen ze het zo druk had dat ze een paniekaanval kreeg. Toch heeft ze nergens spijt van. ’’Catcalls bestond net en ik wilde alle kansen pakken die ik kreeg om straatintimidatie onder de aandacht te brengen. Die kansen heb ik gepakt en daar ben ik heel dankbaar voor.’’