Geestelijk verzorger: ‘De kern van wat ik doe is een luisterend oor bieden.’

Joep Roding is geestelijk verzorger in het ziekenhuis. Hier gaat hij in gesprek met mensen die net een grote operatie hebben ondergaan, slecht nieuws hebben gehad of langer dan verwacht in het ziekenhuis liggen.  

 

Bron: Joep Roding

“Dan biedt ik mij eigenlijk bijna altijd laagdrempelig aan: ‘Vindt u het prettig als ik kom luisteren hoe het echt met u gaat?’ Meestal zeggen mensen dan: ‘Fijn, pak maar een stoel.’ Een enkele keer zegt iemand: ‘Wat is dat dan, geestelijke verzorging?’ En dan zeg ik: ‘Ik kom even horen hoe het met u gaat.’ Ik heb eigenlijk geen standaard vragen, maar het gesprek ontwikkelt zich.”

 

Komt godsdienst hier vaak bij kijken of blijft dit meer op de achtergrond?

Dat kan. Ik bied mezelf alleen nooit aan als predikant geestelijk verzorger. Als je dat doet, hebben mensen vaak het gevoel dat je iets van hen moet op dat terrein, terwijl dat voor mij helemaal niet hoeft. Als dit voor mensen belangrijk is, beginnen ze daar vanzelf wel over te vertellen.

Soms vragen mensen wel heel specifiek: ‘Kan de dominee komen, want ik zou graag willen dat er met mij gebeden wordt.’ Als mensen vragen om een ziekenzalving, kom je expliciet als predikant aan bed.

 

Hoe ben je bij de doelgroep terechtgekomen waar je nu mee werkt?

Ik had in een parochie gewerkt en de laatste plek waar ik werkte ging het helemaal niet goed. Ik was vier à vijf avonden bezig. In het weekend was je bezig, terwijl de zin van zoveel werken me op een gegeven moment verging. Daar heb ik een behoorlijke burn-out gehad en toen heb ik na moeten denken: wat ga ik verder doen? Toen heb ik een traject gevolgd bij een outplacementbureau. Ik wilde eerst helemaal niets meer met pastoraat of kerk. Gaandeweg werd duidelijk dat het toch deze richting werd en dus niet in de parochie. Toen heb ik gesolliciteerd in 3 ziekenhuizen en in 2 ben ik aangenomen. Toen dacht ik: dan moet het dit ook zijn.

 

Hoe heeft de studie bijgedragen aan het beroep dat je nu uitoefent?

Theologie is een van de breedste studies die je kunt doen. Je krijgt filosofie, sociologie, psychologie. Misschien dat de helft van de vakken rond Bijbel en dogmatiek is, maar de andere vakken zijn allemaal meer gericht op mensen. Je krijgt dan zicht op de grote variëteit van geloofsbeleving. Je hebt mensen die vertrouwensvol geloven dat als ze sterven dat het goed zal komen. Je hebt ook stromingen waarbij juist dat moment van sterven van essentieel belang is om te kunnen ervaren of je eigenlijk wel een echt gelovige bent, dus dan is dat laatste traject een enorme strijd.

 

Neem je je werk mee naar huis?

Aan het avondmaal komt eigenlijk de hele dag voorbij. Dat is geen probleem. We snappen elkaar, dus dat scheelt dan ook. Ook gaan we wel eens een dag wandelen, en dan komen er opeens allemaal verhalen voorbij van mensen die je die week hebt gezien. Het gaat vanzelf.

 

Vanuit de studie, kreeg je genoeg ondersteuning om het werkveld in te gaan?

Wij hadden een jaar stage met, 3 maanden daarvoor, een voorstage, dus we hebben heel veel praktijkervaring gehad. Met elke maandag een terugkomdag met supervisie en zelfreflectie. Dus wat dat betreft was de opleiding die ik in Heerlen heb gedaan, echt een hele goede opleiding. Dat heeft ook geholpen om met een brede blik ook dit werkveld in te gaan. Over de opleiding ben ik wel tevreden.

 

Wat zijn de minder leuke momenten?

Als iemand net slecht nieuws heeft gehad. Dat vind ik echt heel erg. Iemand is vaak nog maar kort, soms enkele maanden, ziek. Hij krijgt dan de diagnose: u heeft kanker met uitzaaiingen en we kunnen eigenlijk niks meer voor u doen. Dat zijn gesprekken, dan weet je eigenlijk niets te zeggen. Dan luister je, sta je stil bij de emotie die er dan is. Dan moet ik zelf de drempel ook even over. Heel wonderlijk, in zo’n eerste gesprek is dan veel onbegrip en emotie en alles door elkaar. Als iemand dan toch nog een paar dagen in het ziekenhuis ligt. Dat je na een paar dagen komt, en dat er dan een wonderlijk soort berusting en nadenken is over wat er moet gebeuren. Dan probeert iemand er weer een beetje grip op te krijgen.

 

Wat zijn de leukste momenten van je werk?

Wat heel veel voldoening geeft is als je merkt dat iemand het gesprek aangrijpt om echt een overzicht van zijn eigen leven te krijgen. En dat mensen soms dan van huilen naar lachen gaan. Dat zo’n gesprek zich dan ontvouwt. Dat iemand dan aan het einde ook zegt: wat was het fijn om te kunnen praten. Of dat mensen soms zelfs zeggen: ik heb tegen u dingen verteld die ik nog nooit aan iemand heb verteld. Dan ga ik helemaal tevreden van de kamer af. Dus leuk is niet helemaal het goede woord, maar het geeft wel voldoening. Je kunt dat niet maken.

 

Wat doet het beroep met jullie?

Wat misschien het grootste effect van het beroep is, is dat je zo geconfronteerd wordt met de onzekerheid en de kwetsbaarheid die met het leven gegeven is. Hoe broos het kan zijn. Dat je ook stil moet staan bij het goede wat er is. Je wordt er bewuster van, maar je wordt niet blijer. Het leven krijgt wel een soort zwaarte daardoor. En ook dat je je wel eens zorgen maakt over hoe de samenleving is die dat imperfecte voortdurend probeert te omzeilen, of niet te willen zien. Of er vanuit gaat dat je perfectie kunt maken, dat heel veel maakbaar is in je leven. Het ziekenhuis bewijst het tegendeel. Ook al worden er mensen genezen, het leven is broos. Dus dat gaat wel heel erg met je mee.

 

Willen jullie verder nog iets vertellen?

Dat zorg een heel essentieel deel van het leven is. Dat zou maatschappelijk en politiek gezien wel eens meer aan het voetlicht mogen komen. De hele kijk op het belang van zorg zou de samenleving meer kunnen kleuren en hem ook wat warmer kunnen maken.

Annemarie: ‘Dat ben ik met je eens.’

 


Meer weten over dit beroep en de loopbaan van Joep?

Lees meer..

 

Loopbaan

Joep heeft Pastoraaltheologie gestudeerd aan de Universiteit voor Theologie en Pastoraat in Heerlen en Theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit in Kampen.

 

Werktijden

Joep heeft voorheen vijf dagen in de week gewerkt. Nu werkt hij vier dagen in de week en zal dit binnenkort afbouwen naar vier. Meestal begint hij om half negen ‘s ochtends en stop ergens tussen vijf uur en half zes. Een keer in de maand heeft Joep bereikbaarheidsdienst. Dit betekent dat je altijd je telefoon bij je hebt. De afspraak is dan dat je dan binnen drie kwartier in het ziekenhuis kunt zijn. Er wordt niet heel veel gebruik van gemaakt, maar als er gebeld wordt, dan is het ook altijd omdat het ernstig is. Vaak omdat iemand komt te overlijden en de familie wil dat er gebeden wordt, dat er een ziekenzalving is.

Door Joyce Voorrips