“Magistrale bereiding is een ondergesneeuwd kindje”

Wilbert Bannenberg vertelt over de hoge prijzen binnen de farmaceutische industrie en magistrale bereiding.

Binnen de farmaceutische industrie worden hoge prijzen gehanteerd voor geneesmiddelen voor zeldzame ziekten, ook wel weesgeneesmiddelen genoemd. Het meest actuele voorbeeld hiervan is het middel CDCA. Volgens recente ontwikkelingen in het UMC Amsterdam kan dit middel goedkoper worden gemaakt doormiddel van magistrale bereiding. Wilbert Bannenberg, voorzitter van de stichting Farma ter Verantwoording, vindt dat de prijzen te hoog zijn. Met zijn stichting zet hij zich in tegen het, naar zijn zeggen, uitbuitingsprincipe dat wordt nageleefd door deze farmaceutische bedrijven. 

Door: Hidde van Gijn

Is magistrale bereiding de beste manier om de prijzen van dure medicatie omlaag te krijgen?

“Het is één manier, maar niet de manier die we uiteindelijk zouden willen zien. Je zou het zelfs kunnen formuleren als een noodoplossing. Voor de tweede wereldoorlog was magistrale bereiding de standaard, maar op een gegeven moment is er een industrie ontstaan waarin veel gebruikte medicijnen verpakt werden, en dus werden voorzien van een merknaam.”

“legal but unethical”

“In het geval van het weesgeneesmiddel CDCA zie ik magistrale bereiding meer als een breekijzer om bepaalde situaties aan het licht te brengen die we als maatschappij niet willen. Het middel CDCA is namelijk een pil die al bestond en eigenlijk maar 28 cent kost, maar het bedrijf in kwestie (Leadiant) heeft alle concurrenten opgekocht en verwijderd van de markt. Hierdoor was het mogelijk om de prijs te verhogen naar 140 euro per pil, 500 keer duurder. Wij van Farma ter Verantwoording vinden dat maatschappelijk onbetamelijk. Het mag alleen allemaal wel, ‘legal but unethical’.”

“Als de prijzen van het middel CDCA zo hoog blijven kunnen de patiënten het nooit zelf betalen natuurlijk, zeker omdat ze het middel hun leven lang moeten nemen. Gelukkig hebben we in Nederland een verzekeringssysteem, maar door deze prijzen moeten zorgverzekeraars ruim tien miljoen per jaar uitgeven voor een hele kleine groep mensen.”

Zijn er meer bedrijven die deze werkwijze hanteren?

“Naar aanleiding van een artikel in het NRC in augustus heeft Farma ter Verantwoording 48 tips gekregen van lezers, apothekers en artsen over bedrijven met dure weesgeneesmiddelen. Zeker vijf van deze 48 hebben dezelfde weg gevolgd als Leadiant. De medicijnen die ze fabriceerde waren dus al bekend, maar nog niet geregistreerd als weesgeneesmiddel. Door het verkrijgen van de zogenoemde ‘weesgeneesmiddelenstatus’ krijgen ze tien jaar marktexclusiviteit van de overheid. Om deze status te krijgen hoefde ze enkel aan te tonen dat het middel veilig, van goede kwaliteit en werkzaam was. De tienjarige bescherming die je als producent van de overheid kan krijgen zou moeten dienen als beloning, maar het is veranderd in een uitbuitingsprincipe door het feit dat al bestaande medicijnen worden gebruikt.”

“Transparantie is er op dit moment gewoon niet”

“Er bestaat op dit moment geen enkele wettelijke mogelijkheid voor de overheid om die tienjarige periode vroegtijdig te beëindigen. Wij willen dat dit in een nieuwe wetgeving wel mogelijk wordt gemaakt, om misbruik te voorkomen. Er zou ook transparantie moeten zijn over hoeveel het gekost heeft om een nieuw product te ontwikkelen. Die transparantie is er op dit moment gewoon niet.”

Zou ook voor deze medicijnen magistrale bereiding een goed alternatief zijn?

“Ja ik denk het wel. Bij twee van deze medicijnen heb ik zelf geholpen om ze magistraal te bereiden in het ziekenhuis van Leuven. In België zijn er tien patiënten die dit middel nodig hebben. Het product wat ik voor één patiënt heb gemaakt kostte 200.000 euro per jaar als je het merk kocht, maar met de magistrale bereiding kostte deze maar 1230 euro.”

Zijn er medicijnen in omloop waar nog meer geld voor wordt betaald?

“Het medicijn waar we als Nederland het meest aan uitgeven is humira, dit is een medicijn voor reumapatiënten. Nederland betaald hier per jaar 260 miljoen euro voor. Dit was voorheen nog meer. De prijs per ampul was namelijk eerst 900 euro, maar is nu gezakt tot 120 euro. Dit komt doordat het octrooi is afgelopen van de oorspronkelijke producent AbbVie, dat houdt in dat ze geen alleenrecht meer op het middel hebben. Door de toenemende concurrentie zijn ze gedwongen de prijs aan te passen. Er blijft er voor AbbVie dus geen andere mogelijkheid over dan een deal te sluiten met ziekenhuizen over de prijs.”

“Het zou in principe kunnen dat AbbVie het geneesmiddel een klein beetje aanpast of verbeterd. Als de verandering dusdanig verbeterend is maken ze wederom kans om een octrooi te krijgen. Dat betekend dat ze weer twintig jaar de tijd krijgen om de prijs stapsgewijs te verhogen. Dit zijn de trucjes van de industrie.