‘’Ongelofelijk, het zijn net 3D schilderijen’’

 

450 jaar Lucas Gassel, dat vraagt om een groots evenement in Helmond. En dat is er nu, tientallen werken van de Helmondse ‘Meester van het landschap’ zijn nu voor het eerst gezamenlijk te zien in het plaatselijk museum. Bruiklenen uit de hele wereld komen er samen: van België tot Spanje en van Mexico tot de Verenigde Staten. Wie denkt dat deze expositie alleen voor bejaarden leuk is, heeft het mis. Behalve schilderijen, zijn er allerlei rondleidingen, films en workshops.

 

Lucas Crox 11 maart 2020, 14:34

 

Een regenachtige dinsdagochtend zorgt ervoor dat het alles behalve storm loopt bij de opening van de expositie van Lucas Gassel. Ook in de eerste zaal, links van de ingang, is vrijwel niets te doen. Een ruimte met kluisjes voor de persoonlijke eigendommen met daarachter een groot scherm waarop een film over Lucas Gassel te zien is. Rechts aan een wand hangen tientallen koptelefoons om de film van geluid te voorzien. Een mevrouw die al plaats heeft genomen op een van de stoelen, worstelt wat met haar koptelefoon om vervolgens de film aandachtig te kunnen bekijken.

 

Nadat de film ten einde is gekomen, vervolgt de weg zich langs het Museumcafé Lucas. Achter de bar is iemand druk bezig met het fraai opstellen van een aantal muffins in een glazen vitrine. De rustige muziek op de achtergrond wordt verstoord door een groep luide kinderen in oranje hesjes. Gezamenlijk met hun begeleiders verlaten ze het museum. ‘’De kinderen vonden het prachtig!’’ roept een van de begeleiders naar een glimlachende medewerker van het museum.

 

Een grote wenteltrap leidt je naar het begin van de expositie, een enorme zaal met zowel links als rechts allerlei kunstwerken. Achter een zwart doek draait een film over het leven van Lucas Gassel, ditmaal zonder koptelefoons. Ook bij de expositie is het op het begin opvallend rustig. Enkele bezoekers, een beveiliger en wat medewerkers van het museum lopen rond. Aan de rechterkant van de zaal heten twee grote paneelschilderijen je welkom. De een origineel van Lucas Gassel, de ander namaak, blijkt uit het onderschrift bij de schilderijen. De ruimte is bezet door een stel grote, witte, losstaande wanden waaraan allerlei werken die te maken hebben met de ‘Meester van het landschap’ hangen. De wanden zijn omringd door muurschilderingen en hier tussendoor lopen paden, de route bepaal je zelf.

Bij het museum zelf balen ze wellicht van de geringe opkomst, maar bezoeker Leo de Bruyn (71) geniet er juist van: ‘’Ik vind deze rust heerlijk, geen mensen die voor of achter me doorlopen en tegen me aanstoten. Zo heb ik alle tijd om het goed in me op te nemen’’. En tijd om alle werken van Lucas Gassel goed in je op te kunnen nemen heb je zeker nodig, de kunstenaar uit de 16e eeuw schilderde zeer gedetailleerd. Op de voorgrond is vaak een Bijbels verhaal geschilderd met daarachter een groots landschap vol details. ‘’Het geloof speelde een hoofdrol in de tijd van Lucas Gassel, dat zie je ook duidelijk terug in zijn werken’’, vertelt de Bruyn terwijl hij wijst naar een schilderij van Gassel. ‘’Maar het landschap komt steeds meer als zelfstandig onderwerp in zijn werken naar voren, dat maakt hem uniek’’.

 

Kijkend naar een enorm paneelschilderij gaat Leo een gesprek aan met een medewerker van het museum: ‘’Het is te hopen dat het Coronavirus geen roet in het eten gooit voor de tentoonstelling’’. ‘’Tja, als het virus erger wordt, gaan mensen openbare plekken toch vermijden’’, reageert de medewerker bezorgd. ‘’Het is niet te hopen dat dit gebeurt, het zou eeuwig zonde zijn als mensen daardoor deze expositie mislopen’’, zegt Leo. De medewerker knikt instemmend, samen lopen ze door naar het volgende schilderij. Langzaam begint het wat drukker te worden in de zaal. Leo kijkt op zijn horloge: ‘’Al 11 uur? Tijd voor een kop koffie’’.

 

Aan de andere kant van de zaal verandert het wit van de wanden in mintgroen, ook hier hangen verschillende werken van Lucas Gassel. Op de achtergrond een film die zich steeds weer opnieuw afspeelt. Een wat oudere dame en haar partner bekijken de schilderijen en tekeningen met veel aandacht: ‘’Zijn nauwgezette manier van schilderen is zo bijzonder, soms heb ik het idee dat ik naar een 3D schilderij zit te kijken’’, vertelt Annemieke Netten (69).

 

Een nieuwe groep basisschoolkinderen is inmiddels de zaal ingekomen. De kinderen kijken hun ogen uit en een van hen vraagt: ‘’Juf, waar gaan deze schilderijen over?’’ De lerares van de klas lijkt zich goed in te hebben gelezen: ‘’Veel verhalen hiervan komen uit de Bijbel, dat betekent niet dat het echt is gebeurd, maar je kan er wel veel van leren’’. De kinderen knikken instemmend. De juf heeft het druk, de kinderen lijken het reuze interessant te vinden en kunnen niet stoppen met vragen stellen. De juf legt met behulp van haar vinger uit hoe de schilderijen zijn opgebouwd en wat er allemaal afgebeeld staat, de leerlingen volgen haar vinger aandachtig. ‘’Hoe duur is dit schilderij?’’ vraagt een jongetje met een pet op. ‘’Dat weet ik ook niet precies, maar vast heel veel, daarom mag je er ook niet aankomen’’, antwoordt de juf.

Het museum heeft hard haar best gedaan om het ook voor de jeugd leuk te laten zijn, dit merken de bezoekers ook: ‘’Ik vind het heel leuk dat er voor kinderen de mogelijkheid is om creatief bezig te zijn, een tentoonstelling moet voor alle doelgroepen zijn en dat hebben ze hier goed gedaan’’, vertelt Annemieke enthousiast. Ook aan de kinderen van verschillende basisscholen is te zien dat ze dit uitstapje erg kunnen waarderen, vol verbazing en met open monden worden de werken van Lucas Gassel bekeken.

 

Achteraan in de zaal is te zien met welke materialen Lucas Gassel allemaal werkte.   Er staan meerdere panelen met daarbij verschillende kleurstoffen, hierbij staat ook uitgelegd hoe ze tot stand zijn gekomen. Lucas Gassel en zijn volgelingen werkten, zoals gebruikelijk in die tijd, grotendeels alleen op houten panelen. Naast de opgestelde panelen is een grote, extra ruimte speciaal ingericht voor de jongere doelgroep. De kleine tafels met krukjes eronder worden bezet door allerlei materiaal voor kinderen: kleurplaten, kijkdozen, IPads, puzzels enzovoort.

 

De basisschoolklas betreedt de ruimte en de kinderen kunnen niet wachten om aan de slag te mogen. Een aantal begeleiders legt uit wat de bedoeling is: ‘’Ieder tafeltje heeft haar eigen proef en een daarbij horende letter, zo meteen gaan jullie in groepjes met de proeven aan de slag’’. De letters worden verdeeld over de kinderen en zo vormden de groepjes zich vanzelf. ‘’Ik heb A!’’ ‘’Ik ook!” ‘’Wie heeft er C?’’ ‘’Ik! Ik!’’ De groepjes zijn gevormd en twee jongens buigen zich over een puzzel van Lucas Gassel. ‘’Dit stukje hoort hier!’’ roept een van de jongens. De andere jongen twijfelt even, maar stemt uiteindelijk in.

 

Basisschooljuffrouw Michelle Kaerts (31) vindt het een geweldig initiatief van het museum: ‘’Wij zijn hier vandaag met de groepen zeven van Openbare Basisschool Brandevoort. In de klas hebben we een aantal sleutelstukken van Lucas Gassel bekeken en hier zat ook een introductiefilmpje bij. Hierdoor zijn de kinderen enorm betrokken bij de expositie, het museum heeft fantastisch werk geleverd’’.

 

Leo en Annemiek treffen elkaar bij een groot schilderij en beginnen een gesprek met op de achtergrond de enthousiaste kinderen. ‘’Wat een zonde dat deze tentoonstelling slechts enkele maanden hier te zien is’’, zegt Leo. Annemiek knikt: ‘’Erg jammer inderdaad, het is prachtig’’.