Berichtgeving over vluchtelingenstromen maken toerisme op Griekse eilanden kapot

Lesbos. Het is één van de Griekse eilanden die te kampen heeft met een imagoprobleem dat te wijten is aan de vluchtelingencrisis. Volgens stichting Vluchteling arriveerden er in 2019 circa 75.000 vluchtelingen in Griekenland. Circa 60.000 daarvan kwam aan via de eilanden. Eén van de opvangkampen op Lesbos, Moria, heeft ruimte voor 3000 personen. Toch zitten er 20.000 vluchtelingen, schrijft NRC begin dit jaar. Toeristen blijken door deze vluchtelingencrisis weg te blijven van het Griekse eiland. Is een vluchtelingenstroom op vakantie een reden om de plaats te mijden?

“Het toerisme ondervindt zeker effecten van de geopolitieke situatie in de wereld”, vertelde TUI-woordvoerder Petra Kok aan de NOS. “We zien toeristenstromen veranderen en zich aanpassen aan de situatie.” Al voordat Thomas Cook bankroet ging vorig jaar, vloog de organisatie al niet meer naar het Griekse eiland Lesbos door gebrek aan animo. Dit tot grote frustratie bij de bewoners van het eiland. Het te hulp schieten van de medemens leidt nu tot lege handen.

Foute berichtgeving
Nederlanders worden op vakantie liever niet geconfronteerd met de vluchtelingenproblematiek. Maar waarom willen wij als toeristen zulk soort plaatsen eigenlijk vermijden? In een column uit 2017 van BNN VARA duidt inwoner van Lesbos, Eleonora Pouwels, op foute berichtgeving over Griekenland. “Door de voortdurende ongenuanceerde, sensatiebeluste, negatieve en vaak ook foutieve berichtgeving van de Nederlandse media dit jaar, heeft de gemiddelde Nederlander de indruk gekregen dat Lesbos overspoeld wordt met migranten die het hele eiland onveilig maken, dat de stranden weer vol liggen met duizenden boten en reddingsvesten en dat je hier dus vooral niet op vakantie moet gaan. Hiermee is de laatste hoop van de inwoners van Lesbos de grond in geboord.”

In het opiniestuk schrijft Pouwels ook hoe het dan wél in Lesbos is: “In tegenstelling tot wat de media in Nederland beweren, zijn de stranden hier brandschoon en rustig, zal uw vakantie niet verstoord worden door migranten (voor zover dat al van toepassing is), is het zeewater kristalhelder in 50 tinten blauw en wordt u hartelijk en met open armen door de plaatselijke bevolking ontvangen.”

“Het zou het fijn zijn als [de media] op een kaart liet zien waar bijvoorbeeld kamp Moria ligt en erbij vertelt dat het eiland ongeveer zo groot is als de provincie Utrecht. En dat men in de toeristische gedeeltes zoals Molyvos en Petra, wat op 65 km afstand ligt, niets van merkt.” Pouwels vindt dat er aandacht mag worden besteden aan de inwoners van deze dorpen, waar men van het toerisme leefde. “Daar is helaas zo goed als niets meer van over… en dan hebben we het nog maar niet over Corona, dat onze laatste hoop wegvaagt.”

Toerisme helpt
Marnix Geus, oprichter van ‘The Present Movement’, een beweging die ondernemers verbindt met initiatieven die vluchtelingen ondersteunen, ging naar Lesbos en zag dat toerisme het eiland juist helpt. “Mensen durven niet meer naar Lesbos heen omdat ze denken dat het niet veilig meer is. Terwijl de Grieken alle steun kunnen gebruiken en Lesbos een prachtig eiland is waar je heerlijk en veilig kunt verblijven. Maar als je er toch heen gaat, wil je misschien ook iets doen. En dat kan. Dan kan je én zelf even ontspannen én iets betekenen voor 20.000 vergeten mensen in een mensonterend kamp en 90.000 inwoners van een eiland dat ook volkomen aan zijn lot wordt overgelaten, zowel door de eigen regering als door Europa.”, aldus Geus.

Marnix Geus vindt de berichtgeving over het algemeen ofwel heel negatief en vooroordeelbevestigend, ofwel volledig afwezig. “De media in het algemeen hebben de neiging de angst voor vluchtelingen te voeden, bijvoorbeeld door te spreken van ‘een tsunami aan vluchtelingen’. Mensen worden gereduceerd tot cijfers, tot statistiek of geabstraheerd tot een gevaar. Bovendien worden de uitwassen vooral belicht. De opstand of brandstichting in een vluchtelingenkamp. Niet de vreedzame meerderheid die vaak zwaar getraumatiseerd door oorlog of ander geweld zijn lot voor jaren moet afwachten. De media zouden een veel positievere rol kunnen spelen door de politiek meer onder druk te zetten door de persoonlijke verhalen te vertellen.”

“Ik weet als voormalig pr-man hoe het werkt: dat er dagelijks duizenden vliegtuigen probleemloos overvliegen is geen nieuws. Nieuws is dat ene vliegtuig dat neerstort. Alleen baseren we daar wel onze publieke mening op en we bedrijven zelfs politiek op basis van deze ‘informatie over uitzonderingen’.”

Veilig land
Berichtgeving over plaatsen zoals Lesbos doen dus geloven dat het uitpuilt van de vluchtelingen. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken is Griekenland ondanks de vluchtelingenstroom een veilig land zonder extra veiligheidsrisico’s. De Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR) geeft ook aan dat vluchtelingen over het algemeen niet te vinden zijn op openbare plekken waar toeristen komen. Je zult dus niet snel met een vluchteling in aanraking komen.

Lesbos heeft een imagoprobleem dat de toeristen weghoudt en dat terwijl het eiland leeft van het toerisme. Door bijvoorbeeld na de coronacrisis naar Lesbos op vakantie te gaan draag je dus volgens de Grieken een steentje bij aan het vluchtelingenprobleem.

Gwyneth Oomens, 24-4-2020