Welkom in Goirle!

Wij zijn groep 13 en aankomende weken gaan wij in Goirle  op reportage. Wij zijn jouw ogen en oren in dit dorp. Wat gebeurt er in Goirle? Waar houdt men zich mee bezig? Daar gaan wij verslag van doen. Maar eerst moet je natuurlijk weten wat voor dorp Goirle is. Daarom hebben wij een dorpsportret gemaakt om jou meer te laten weten over dit dorp.

Goirle bestaat al sinds 1215 toen het gebied onder het bestuur kwam van een ridder genaamd Gerhard van Gorle, waar het dorp zijn naam aan dankt. Na twee eeuwen werd het dorp door de hertog van Brabant samengevoegd bij Tilburg en zo ontstond de heerlijkheid ‘Tilburg en Goirle’. Het is nu moeilijk voor te stellen maar Tilburg en Goirle werden pas in 1803 zelfstandige gemeentes.

Een specialiteit van Goirle was eeuwenlang het maken van kaatsballen. Dit waren ballen die bij de sport kaatsen werden gebruikt. De ballen werden gemaakt met paardenhaar dat in elke bal werd ‘gefrot’. Het ambacht zal voor altijd verbonden blijven met het dorp door het standbeeld van ‘D’n Ballefrutter’ in het centrum. Het standbeeld is van een man die een zojuist gefrotte kaatsbal omhooghoudt. Hier hebben we het bij de cultuur van Goirle uitgebreider over.

De textielproductie is ook altijd een belangrijke sector geweest voor Goirle (en vooral Tilburg). Van de 18de eeuw tot het einde van de Tweede Wereldoorlog waren veel Goirlenaren actief in deze sector. De economische stand van zaken in Goirle ging dan ook lange tijd hand in hand met die van de textielindustrie.

In dit dorpsportret hebben we een filmpje over typisch Goirlese dingen, de cultuur van Goirle, een filmpje van Riel en gaan we nog langs vier specifieke wijken binnen Goirle. Deze wijken zijn de Boschkens, Grobbendonck, de Hellen en het Centrum.

Wat is typisch Goirle?

Brouwerij Nicolaas

Iets anders typisch aan Goirle is bier, en dan vooral uit Goirle zelf. Het dorp heeft namelijk eigen bier, van Brouwerij Nicolaas. Deze brouwerij is na 250 jaar gesloten te zijn in 2017 weer begonnen met het brouwen van bier.

Wij spraken Johan Brands, eigenaar van Café D’n Brands en mede-eigenaar van brouwerij Nicolaas. “Het is eigenlijk ontstaan in onze vriendengroep. We zijn allemaal rond de 40 jaar en werden ouder en kregen een gezin met kinderen. Hierdoor zagen we elkaar steeds minder. Op deze manier zien we elkaar toch.”

De vriendengroep van Brouwerij Nicolaas. Bron: www.brouwerijnicolaas.nl

De brouwerij begon eerst heel klein, maar door de jaren heen is het steeds bekender en groter geworden. Tegen de verwachtingen van de groep in. Ze verkopen hun bier nu op meer dan 40 verschillende punten. Een van de bekendste bieren van Brouwerij Nicolaas is de Blije Bakkes, een blond biertje. Naast Blije Bakkes hebben ze nog drie andere biertjes: ‘Droeftoeter’, ‘Op z’n Kop’ en ‘de Blije Bok’.

 

Goolse Geit

Naast bier heeft Goirle ook een eigen koffielikeur, de Goolse Geit …op het gemakske bij un Gools’ bakske… De Goolse Geit is bedacht door Henk van den Berg van de Gall&Gall in Goirle. Bij dit koffielikeurtje hoort ook een Goolse Geit bonbon, bedacht door Marco Zonnenberg. De bonbon is verkrijgbaar bij Banketbakkerij Govert van Nunen. Deze bakkerij is ook weer te vinden in Goirle aan de Tilburgseweg.

 

 

 

 

 

Café D’n Brands

Nog een stukje geschiedenis van het café

Zo’n 70 jaar geleden is de opa van Johan Brands begonnen met het omtoveren van een oude herberg naar een café.

De oude meubelzaak naast Café D’n Brands. Bron: Pinterest, Wij Goirlenaren

Later heeft de vader van Johan dit café overgenomen en werd het bekender en groter.

Naast het café was een meubelzaak en bioscoop gevestigd. Deze zalen hebben ze toen erbij gekocht en omgebouwd tot discotheek Liberty. In die tijd (zo’n 35 jaar geleden) was dit een van de meest moderne clubs van Nederland.

 

Clubs trokken ook vaak wat minder fraai volk, ‘schorriemorrie’ zoals Johan het zelf zegt. “De discotheek was leuk, maar er is veel gezeik geweest met ander volk. We moesten metaaldetectors bij de ingang plaatsen, anders was het te gevaarlijk.” Uiteindelijk hield club Liberty er mee op. “Er werd zelfs een keer geschoten op onze deuren, waardoor we een tijdje ondergedoken hebben gezeten” aldus Johan.

Uiteindelijk kwamen na club Liberty Johan Brands en zijn partner in beeld. Zij hebben de zaak overgenomen en er Stapperij Broeder LipLap van gemaakt, later Café D’n Brands.

Kunst, cultuur en natuur

VOAB en GSBW

Op het Goirlese sportpark Van Den Wildenberg liggen 2 voetbalclubs langs elkaar. De velden lopen in elkaar over, en de ene grasspriet behoort tot GSBW en de andere tot VOAB. Maar van een harmonieuze verdeling is weinig sprake. Het delen van het sportpark zorgt wellicht juist voor nog meer rivaliteit binnen het dorp.  

Als de Goolse Derby gespeeld wordt is het altijd raak. De wedstrijd zelf brengt meestal het beste en felste in de 2 clubs naar boven, maar ook buiten het veld zorgt de derby voor vuurwerk. Er wordt door beide clubs lang naartoe geleefd, en bij de winnende ploeg nog langer nabesproken. In het pré-coronatijdperk kwam niet alleen de jeugd maar ook de oude garde van beide clubs trouw op de zondag hun 1e team aanmoedigen. 

VOAB, Van Onder Af Begonnen, is de grotere van de twee clubs. Ze zijn erg trots op het feit dat ze meerdere spelers in de jeugd hebben gehad die zijn doorgebroken in het betaald voetbal. De bekendste zijn Joris Mathijsen en Martin van Geel, respectievelijk technisch en algemeen directeur van Willem II.  

GSBW, Goolse Sportvereniging Blauw Wit, ziet zichzelf meer als een echte volksclub dan de grotere buur. Knusser en gezelliger vinden ze zelf. Dat kan je zien aan de Carnavalsvereniging die verbonden is aan GSBW, CV De Blauwwituilen. 

Carnaval

Er wordt in Noord-Brabant flink getreurd over de afwezigheid van de feestelijke activiteiten rond Carnaval dit jaar. Maar in Goirle hebben ze er iets op bedacht. Ze organiseren een LEGO-optocht. De plaatselijke jeugd mocht LEGO-wagens inleveren die vervolgens rondgereden werden door de Goirlese Carnaval-vereniging. De Lokale Omroep Goirle zendt de optocht op 13 februari uit, volgens traditie op zaterdag.  

Ballefruttersgat kent een rijke carnavalstraditie, maar dit jaar zal er naast de LEGO-optocht weinig gebeuren.  

Kunst en cultuur

De gemeente Goirle is rijk aan cultuur, met het Cultureel Centrum Jan van Besouw als bruisend hart. In dit cultureel centrum vindt men een theater, meerdere ateliers en de studio’s van de plaatselijke omroepen. Ook zijn hier meerdere scholen van de kunsten te vinden, met onder meer muziek en dansscholen.  

In het coronatijdperk heeft het cultureel centrum zijn aandacht verlegd naar het internet. Er zijn meerdere online-initiatieven gelanceerd vanuit het Jan van Besouwcentrum. ‘Goirle leest voor!’ is één van deze activiteiten. Personen uit de Goirlese gemeenschap lezen stukken voor die zij belangrijk vinden. Ook draagt de muziekschool hun steentje bij met ‘Goirle laat zich horen!’. 

Beeldhouwkunst ziet men als een Gools goed. In bijna elke wijk sieren meerdere beelden de straathoeken. Voor de hoofdingang van het Cultureel Centrum Jan van Besouw staat ‘D’n Ballefrutter’. Dit beeld gaat zowel over de historie van de carnavalscultuur van Goirle, maar ook de industriële geschiedenis waaraan Ballefruttersgat zijn naam ontleend. Dit beeld is erg populair om selfies mee te maken. Ook wordt er momenteel gewerkt aan een beeld van Ireen Wüst, dit beeld zal voor het gemeentehuis geplaatst worden.  

Regte heide

De Regte Heide is een langgerekt natuurgebied wat ten zuiden van Goirle begint en zich strekt tot aan de Belgische grens. De zuidkant van de heide geldt als een populair hondenlosloopgebied. Ook met slecht weer is het er overdag meestal druk met heel veel honden en her en der een paardrijder.

Ten noorden van het hondenlosloopgebied vindt men uitgestrekte hei met hier en daar dichte bebossing. Tot 1990 werden grote delen van de heide gebruikt als militaire oefenplaatsen. Bepaalde plekken zijn nog steeds populair onder hobbyisten die erop uit trekken met hun metaaldetector. 

Achterop de heide, tegen Alphen aan, zijn grafheuvels uit de bronstijd opgegraven. Bij 5 van deze heuvels zijn de paalkransen hersteld. Bij opgravingen rond deze grafheuvels zijn meerdere artefacten opgegraven die tegenwoordig te zien zijn in het Goirlese Heemkundemuseum. 

Riel

 

Wijkportretten Grobbendonck, de Boschkens, Goirle-Centrum en De Hellen

Grobbendonck

Algemene informatie:

Bron: allecijfers.nl

  • 1925 inwoners
  • Totale oppervlakte van 42 hectare
  • 785 woningen
  • Gemiddelde WOZ-woningwaarde: €292.000
  • 120 bedrijven

 

 

 

 

Indruk van de wijk

Tijdens een wandeling door de Goolse wijk Grobbendonck vielen er een paar dingen op. In het midden van de wijk vind je basisschool de Regenboog, hoewel het daar nu nogal rustig is, oogt de basisschool speels en kleurrijk door de felgekleurde speeltoestellen. Tegenover de school zit sportcentrum de Haspel, waar verschillende sportverenigingen gevestigd zijn. In bijna elke straat is wel een veldje of speeltuintje te vinden. Dat maakt de wijk erg kindvriendelijk en nodigt buitenspelen uit. Hoewel het op de dag van onze wandeling somber en regenachtig was, bleven de vogeltjes fluiten en liepen er veel mensen een rondje met hun hond.

Meningen van bewoners

Liset Peeters, verzorgende bij verpleeghuis Thebe Goirle

“De wijk ligt precies tussen school en winkels, je kan op de fiets overal naartoe, je kan er rustig en lekker wonen. Je hebt geen last van de drukkere weg langs de wijk. Achter, op de parkeerplaats van het sportcentrum de Haspel, zijn wel regelmatig jongeren in auto’s aan het dealen. Of er zijn hangjongeren op het schoolpleintje, onder het afdak. Bewoners van Grobbendonckpark hebben daar last van.”

Dominique, directie-assistente bij Fabory

“Het is een fijne en rustige buurt, niet direct aan drukke weg, daarom ben ik hier gaan wonen. Je zit dichtbij de stad, maar hebt de rust van een dorp. Goirle is over het algemeen best wel hetzelfde. Niet zoals het ‘ons kent ons’ in Riel.

Wat soms wel vervelend is, is dat andere honden vaak loslopen in het park, dat kan soms problemen opleveren. Ook deed de straatverlichting het laatst niet in de wijk.”

Sjan Robben

“Ik woon al 45 jaar in de wijk, ben al wel drie keer verhuisd, maar hier ben ik nooit weggegaan. Het is lekker rustig en voelt vertrouwd. Soms zie ik wel iets van dealen, maar dat valt allemaal wel mee.”

De Boschkens

Algemene informatie:

Bron: allecijfers.nl

  • 2095 inwoners
  • 778 woningen
  • Totale oppervlakte van 132 hectare
  • Gemiddelde WOZ-woningwaarde van €347.000
  • 65 bedrijven

 

Bron: allecijfers.nl

Opvallende gebouwen in de Boschkens

Het Mill Hill College

Het Mill Hill College is één van de twee scholen met middelbaar onderwijs in Goirle. De school bestaat al 62 jaar en heeft zo’n 1500 leerlingen. De school is opgericht door de ‘Mill Hill Fathers’. Dit zijn wereldgeestelijken die zich hebben verenigd in een religieuze gemeenschap. Vroeger hielden deze geestelijken zich vooral bezig met missionair werk en hulp bieden aan derdewereldlanden. Deze gelovige groep had een ontmoetingsplaats in Tilburg en hebben hierom besloten om een school op te richten. Hulp bieden aan ontwikkelingslanden is voor deze school dan ook erg belangrijk en mede hierom organiseert de school ieder jaar een rommelmarkt waarbij geld wordt opgehaald voor ontwikkelingslanden. In 2019 bedroeg het opgehaalde bedrag maar liefst €52.750,-.

De Mariakapel

In deze wijk staat ook de Mariakapel. Het ontstaan van de Mariakapel is een mooi verhaal. Tijdens de mislukte bevrijdingspoging van Goirle op 5 Oktober 1944 zaten de zwaar gelovige Goirlenaren verscholen in de schuilkelder bij de Maria- Boodschap kerk. Ze beloofden een kapel ter ere van Maria te bouwen als ze de oorlog zouden overleven, en dat deden ze. Zoals beloofd bouwden ze de Mariakapel. De bouw hiervan is begonnen op 6 juli 1952, toen legde de pastoor Pessers de eerste steen van dit gebouw. Het ontwerp van de kapel is gemaakt door Jo Bedaux. Het is een grote kapel met een flinke toren van schoonmetselwerk en met een esthetische halfronde abscis. In de jaren ’60 zijn een paar beelden gebroken nadat een aantal jongeren vandalisme hadden gepleegd. Het gebouw is daarna gerestaureerd door het St. Jorisgilde. Sindsdien is het beter beveiligd en wordt het beter onderhouden. Je kan de Mariakapel vinden naast het Mill Hill College

 

Goirle-Centrum

Algemene informatie

Bron: allecijfers.nl

  • Oppervlakte: 23 hectare
  • Aantal inwoners: 1200
  • Aantal woningen: 657
  • Gemiddelde WOZ-woningwaarde per jaar: €228.000 (2019)
  • Aantal bedrijven: 185

 

Bron: allecijfers.nl

Plaatsen en gebouwen in Goirle-Centrum

Huize Stella

Dit gebouw uit 1902 heeft zijn naam te danken aan Frits van Pijenbroek, die Stella Ionescu-Dimitru ontmoette en het gebouw naar haar vernoemd heeft. Na een langdurige verbouwing is Huize Stella nu omgetoverd tot hotel, Stella Suites.

Winkelcentrum de Hovel

 

 

 

 

 

 

 

 

De bibliotheek/cultureel centrum Jan van Besouw

Dit oude klooster is omgebouwd tot bibliotheek en cultureel centrum van Goirle. Het heeft een grote theaterzaal, een kapel, ateliers en nog veel meer. Het gebouw ligt aan het Kloosterplein.

Kerk Sint Jans Onthoofding

De Sint Jan kerk gelegen aan de kerkstraat 1 is een neogotische kerk, gebouwd in gebruik genomen in 1899. Deze kerk is gebouwd naar een ontwerp van Jos Cuijpers. Dit is ook een Rijksmonument.

 

De Hellen

Algemene informatie:

  • 4285 inwoners
  • Oppervlakte van 83 hectare
  • Aantal woningen:
  • Gemiddelde WOZ-woningwaarde van €254.00,-
  • Aantal bedrijven: 23

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De Hellen is een wijk in het westen van Goirle. De wijk lijkt op het eerste gezicht een kinderrijke buurt aangezien de 2 bassischolen de Open Hof en de Den Bongerd naast elkaar zitten

 

 

 

 

De speeltuintjes en het mountainbikeparcours die zich achter de scholen bevinden zijn wegens de omstandigheden nu ook nauwelijks in gebruik. Dit geldt voor vrijwel alle speeltuintjes in de wijk. Niet ver van de scholen zit een bakkertje met daarachter de huisartsenpost ‘Frankische Driehoek’. Die is van essentieel belang in de tijd waarin we nu leven.

 

 

Op de parkeerplaats bij de bakker en de huisartsenpost lijkt het nog het drukste te zijn tot dusver. Op het grasveld met een standbeeld en bankje zijn ook weinig mensen te bekennen. Langs de huisartsenpost zit ook nog een orthodontist en even verderop een cafetaria, beide lijken op dit moment gesloten. Het kenmerkt deze tijd maar ook het mindere weer zal waarschijnlijk een rol hebben gespeeld.

 

Het valt op dat er veel rijtjeshuizen zijn, vaak in kleinere straatjes. Het grootste gedeelte van de mensen in de wijk woont dus vrij compact op elkaar. De dichtheid van De Hellen per vierkante kilometer is dan ook bovengemiddeld.

Aan de huizen die we hebben gezien valt te concluderen dat het grootste gedeelte beschikt over een aardig inkomen en dat is ook terug te zien in de cijfers. Het gemiddelde bruto-inkomen van De Hellen is volgens allecijfers.nl €27.100,-. Het is dus een redelijk welvarende wijk. De wijk is omringd door de Rillaersebaan, de Turnhoutsebaan en de Hoogeindseweg.

Dat was onze rondleiding door Goirle!

Dat was onze rondleiding door Goirle. Ondanks het feit dat het dorp voor lange tijd bij Tilburg hoorde wil het dorp nu vooral zelfstandig zijn en de eigen identiteit behouden. Ook de dingen die typisch Goirle zijn als carnaval, de molens, de vele natuur en nog veel meer zorgen ervoor dat Goirlenaren zo trots zijn op hun dorp.