‘Tussen geluk en activiteiten is er een heel sterk verband’

De wereld wordt nu al maanden geteisterd door het coronavirus. Zal dat ook gevolgen hebben op hoe gelukkig wij ons voelen? Volgens Ruut Veenhoven (78) niet. Hij is emeritus-hoogleraar op het Erasmus Universiteit en bekend als ‘dé geluksprofessor’ van Nederland. Via een Zoom meeting vertelde de heer Veenhoven hier meer over.

In het World Happiness Report van de VN is Nederland van plaats zes naar vijf gestegen. Kunt u dat verklaren?

“Nee, nauwelijks. Dat is een fotofinish, en er zit een enige onnauwkeurigheid in die ratings. De ene keer is het een tiende hoger dan de andere keer.

Het is wel zo dat het geluk in Nederland stijgt. Maar dat zie je niet op het ene jaar op het andere. Per jaar zijn er kleine fluctuaties. De waardering gaat langzaam naar de acht toe. En hier en daar heb je een dipje.”

Is er door de coronacrisis kans op zo’n dip?

“Dat kunnen we nog niet zien, want het laatste is van 2019. Dat loopt altijd een beetje achter. Voor zover ik het nu zie – want er zijn wel verschillende studies die daarnaar kijken – was er eerst even een klein dipje, maar herstelde zich dat vrij snel. Ik wil niet zeggen dat het niks doet, maar het zegt meer dat er winnaars en verliezers zijn. En die houden elkaar in het gemiddelde; tenminste in Nederland in evenwicht.”

Hoe herstelt zo’n dip zich?

“Mensen schrikken eerst en dat zie je bijvoorbeeld ook bij grote rampen. Dan is er even een kort deukje, maar dat is niet vaak langer dan een maand, en dan herstelt het zich. Als je echt zwaar beschadigd raakt, dan is dat natuurlijk vervelend. Maar het is meestal iets wat buiten je gebeurt wat ook niet je eigen schuld is. Zolang je in een verzorgingsstaat leeft en niet van honger omkomt heeft dat niet zoveel effect op geluk.”

En als we dan iets verder inzoomen bij studenten. In deze tijd is het vooral heel lastig om jezelf te ontplooien – zoals u zegt, daar word je gelukkig van – maar studenten hebben natuurlijk veel minder sociale contacten. Worden zij dan wel écht ongelukkiger?

“Dat weet ik niet. Ik ken nog geen onderzoek over geluk onder studenten, noch in de zin van levensvoldoening, noch in de zin van stemmingsniveau.”

Heeft u dan iets wat u kunt meegeven om gelukkig te blijven of worden in deze tijden?

“Als je eenzaam bent dan zou ik het zoveel mogelijk op het internet zoeken of dingen gaan doen die je wel samen met mensen kunt gaan doen. Wandelen samen bijvoorbeeld of tennissen. In de kroeg kan nu even niet.”

U zegt dat je door werken gelukkiger wordt. Valt studeren daar ook onder?

“Überhaupt door werken. Je kon gisteren in de krant lezen dat studenten kennelijk ook nu meer aan hun studie besteden, want de tentamenresultaten gingen omhoog. Als je kijkt hoe prettig mensen zich voelen bij specifieke activiteiten, dan zijn studenten aanzienlijk gelukkiger in de kroeg dan wanneer ze achter hun bureau zitten. Maar goed, dan hebben we het niet over geluk in de zin van levensvoldoening, maar over stemming van een moment.”

Vorig jaar was er veel internationale bekendheid voor het woord ‘niksen’. En stel dat er een lockdown zou komen, zal dat niksen een lockdown draaglijk maken?

“Ik denk eigenlijk van niet. Dat niksen zo populair is komt omdat wij in een maatschappij leven met een hoog levenstempo. En dan niet alleen omdat je hard moet lopen voor je carrière of je studie, maar in onze samenleving zijn gewoon heel veel leuke dingen te doen. En dat leidt er toe dat mensen in tijdnood komen. Dus als het ware een kind in een snoepwinkel dat zich overeet.

Eigenlijk de achterkant van de werkelijkheid: we lopen harder dan ooit, maar daardoor vinden we het ook interessanter om niet hard te lopen. En dat is anders dan in andere landen waar niet zoveel te beleven is en waar het probleem eerder is dat mensen zich de ogen uit hun hoofd vervelen.

Dan denk ik dus dat in de tijd van corona we juist niet meer moeten gaan niksen, want we vervelen ons al.”

U stelt dus eigenlijk voor: ga wandelen, start een project of ga studeren, dat maakt een lockdown draaglijker dan niks doen.

“Ja, precies. Tussen geluk en activiteiten is er een heel sterk verband. En niet alleen dat je gelukkiger wordt van activiteit, maar als je gelukkig bent dan ben je ook meer geneigd om wat te doen. Het is een signaal van Moeder Natuur: ‘licht staat op groen’. Nou, dan ga je ook. Wat dat betreft is het juist goed dat je activiteiten onderneemt. De gewone activiteiten zijn door corona voor een deel uitgeschakeld. Dan moet je dus wat nieuws vinden om toch bezig te blijven. En als je dat niet zoekt kun je een beetje ‘depri’ raken.

Hoeveel activiteiten je moet doen hangt ook af van je leeftijd. Oudere mensen zoals ik kunnen het met minder activiteiten doen. Daar verandert het eigenlijk ook niet zo gek veel.”