LHBT-rechten in Polen, een emotionele achtbaan

Rosalie van Blijenburgh

In Polen worden geregistreerde partnerschappen en huwelijken tussen twee personen van hetzelfde geslacht niet erkend. Volgens Reuters is een homoseksueel huwelijk illegaal in Polen.

De LHBT-gemeenschap en de heteroseksuele gemeenschap hebben lang niet altijd dezelfde rechten, maar sommige wetten gelden voor beide gemeenschappen. Zo mogen homoseksuelen en biseksuelen bijvoorbeeld wel bloed doneren en transgenders mogen van geslacht veranderen. Volgens de Poolse wet mogen mensen niet gediscrimineerd worden op hun werk als het gaat om hun seksuele geaardheid. In 2018 besloot het Hooggerechtshof dat het illegaal is om mensen bepaalde goederen en diensten te onthouden op basis van hun geaardheid.De Poolse wet zegt in artikel achttien dat “Een huwelijk, als het samenkomen van een man en vrouw beschermd en verzorgd zal worden door de Poolse Republiek” (Marriage, as a union of a man and a woman shall be placed under the protection and care of the Republic of Poland). Deze wet heeft voor veel verwarring en verschillende interpretaties gezorgd. Het Constitutionele Tribunaal en de Hoge Raad hebben besloten dat deze wet gaat over heteroseksuele koppels. In januari dit jaar heeft een administratieve rechtbank gezegd dat het wetsartikel niet direct homoseksuele huwelijken verbiedt. In Polen worden geregistreerde partnerschappen voor de LHBT-gemeenschap niet erkend. Homoseksuele koppels kunnen daarnaast geen kinderen adopteren en lesbische vrouwen hebben geen recht op IVF.

Toch neemt de acceptatie voor de LHBT-gemeenschap toe, sinds het begin van de jaren negentig. Dit was voornamelijk onder jongeren in de grotere steden. De twee grootste organisaties voor homorechten zijn Campaign Against Homophobia en Lambda Warszawa. De LHBT-organisatie van Gdansk heet Tolerado. In de videoclip die bij dit artikel hoort, is er een interview te horen met iemand van deze organisatie die meer vertelt over de LHBT-gemeenschap en zijn rechten in Gdansk.

Homoseksualiteit werd in 1991 van de lijst met ziektes gehaald.

In 2019 staan er twee verkiezingen op de agenda in Polen. Deze zijn voor het Europees Parlement en voor de regering. In een artikel van de Financial Times* staat dat de partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) angst voor immigratie opwekte bij de stemgerechtigden bij de vorige parlementaire verkiezingen. Dit jaar wordt er weer een gevoelig onderwerp gebruikt door de partij: LHBT-rechten

De nieuwe burgemeester van Warschau, Rafal Trzaskowski, maakte in 2019 bekend dat hij een voorstander is van de LHBT-gemeenschap. Daarnaast wilde hij seksuele en anti-discriminatie educatie bieden op de scholen van de Poolse hoofdstad. Volgens een artikel van Reuters is het lesprogramma gemaakt volgens de standaard van de World Health Organization. Het programma zou de leerlingen leren over discriminatie, seksuele oriëntatie en reproductieve gezondheid. Dit zorgde voor ophef bij de Recht en Rechtvaardigheid partij (PiS). Volgens partijleider Jaroslaw Kacynzski was het “Een grote dreiging” en “eigenlijk een aanval op de kinderen.” Hierop volgden zijn partijleden met verschillende claims en tweets over het onderwerp. Volgens hetzelfde artikel van Reuters zeggen conservatieve politici, commentators en Rooms-Katholieke leiders dat de lessen er voor zou zorgen dat kinderen te vroeg achter hun geaardheid zouden komen en dat ouders niet meer zouden kunnen kiezen hoe hun kind wordt opgeleid.

Een poll van Ipsos liet zien dat 56% van de mensen die gestemd hadden achter partnerschap stonden, daarnaast was 41% voorstander van same-sex huwelijken. Toch zijn de meningen over de tolerantie verschillend. De directeur van Amnesty International in Polen, Draginja Nadazdin, vertelt in een artikel van de Financial Times* dat de houdingen van mensen ook kunnen veranderen als de LHBT-gemeenschap telkens neergezet wordt als een dreiging voor kinderen en gezinnen.