Een middagje gepolitiseerde geschiedenis

 

Door: Yari van der Horst

Het ‘Museum of the Second World War’ in Gdansk is slechts twee jaar open en heeft al veel kritiek en veranderingen moeten doorstaan. Dit kwam niet doordat het een lelijk gebouw is of omdat het historische onwaarheden bevatte. Integendeel, het ontwerp van het gebouw en de inhoud en tentoonstellingen ontvingen bij de opening van het museum veel lof van gerenommeerde historici. Vanwaar dan die kritiek? 

 

De PiSde conservatieve partij die in 2015 in Polen aan de macht kwam, heeft als één van haar aandachtspunten het verheerlijken van de Poolse geschiedenis en het aanwakkeren van nationalistische gevoelens. De tentoonstellingen in het museum over Polen die met Duitsers collaboreerden, het extreme leed van alle betrokken volken in de Tweede Wereldoorlog (zonder specifieke focus op het Poolse volk) en een video die getoond werd bij het verlaten van het museum die opriep tot pacifisme en anti-nationalisme vielen dan ook niet in de smaak bij de PiS-partij. Onmiddellijk na de opening van het museum werd toenmalig directeur Pawel Machewicz ontslagen en werd Karol Nawrocki aangesteld als nieuwe directeur. Het museum moest anders; het leed en het heroïsme van het Poolse volk tijdens de Tweede Wereldoorlog moest centraal staan. 

 

Na mijn bezoek aan het museum kan ik met zekerheid zeggen dat dat goed gelukt is. In vrijwel elk deel van het museum staat Polen centraal. De tentoonstellingen zijn erg interessant en goed gemaakt, maar na het verlaten van het museum is er voor mensen die niet veel voorkennis over de Tweede Wereldoorlog hebben of die niet te kritisch zijn maar één gedachte mogelijk: Polen waren zowel de slachtoffers als de helden van de Tweede Wereldoorlog. Begrijp me niet verkeerd, Polen heeft in vergelijking met veel andere landen buitensporig veel geleden en dat mag zeker belicht worden. Toch is zwart-wit denken misschien niet de beste manier om met geschiedenis om te gaan. Vooral de laatste ruimte van het museum had last van de eerdergenoemde zaken. Voordat je het museum verliet, werd je getrakteerd op een knap gemaakt stukje propaganda, bestaande uit een video met een voice-over van een zware, stoere mannenstem. Terwijl in de video Poolse soldaten heldheftig de vijand tegemoet rennen, vult de zware stem de ruimte met one-liners als “We do not beg for freedom, we fight for it!” en “The Germans call us ‘Black Devils’, as we crush their resistance.”. Het leek exact op een inleidend filmpje uit een recent ‘Call of Duty’ of ‘Battlefield’ spel, en die staan over het algemeen niet bekend om hun historische accuraatheid of nuance. 

 

Al met al was het bezoek aan het museum interessant en goed te doen, zolang ik maar voortdurend in mijn achterhoofd hield met welk doel de inhoud ervan was opgezet. De beheerders van het museum wil ik nog wel een tip meegeven: verander de naam naar ‘Museum of Poland during the Second World War’, want als je een allesomvattende uitleg van de Tweede Wereldoorlog wilt krijgen ben je bij dit museum aan het verkeerde adres. 

 

Voor de mensen die benieuwd zijn naar het filmpje waar ik naar verwees: