Ratelende rolkoffers op de Florentijnse straten

Een ijsje eten op de trappen voor de Basilica di Santa Croce en nog even een selfie nemen bij de Ponte Vecchio – In Florence wordt de massale stroom van toeristen een steeds groter probleem. De toeristen zouden het authentieke straatbeeld van de stad aantasten en zorgen voor overlast en vervuiling. Het is een vloek maar ook een zegen; toerisme is immers een belangrijke bron van inkomsten van Italië.

 

Florence, of in de Italiaanse volksmond Firenze, is de hoofdstad van de regio Toscane en één van de bekendste kunst- en cultuursteden van Europa. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de stad met de historische musea, paleizen, piazza’s en bruggen jaarlijks vele toeristen aantrekt.

 

Overtoerisme

In Florence is er sprake van overtoerisme. Dit houdt in dat er op een plek meer toeristen komen dan dat deze plek eigenlijk kan verdragen. Dat ‘verdragen’ kan op vele manieren; soms past het er gewoon niet in. Bijvoorbeeld in Florence waar je zomaar een uurtje met zijn allen vast kunt staan op de beroemde brug. Of vergelijk het met een file waar ‘oververkeer’ is omdat er meer verkeer is dan dat de weg aan kan. Maar overtoerisme kan ook betekenen dat er meer toeristen komen dan de bewoners van de bestemming kunnen verdragen. Dit kan leiden tot protesten en tourism-phobia – de afkeer die de lokale bevolking voelt tegenover de toeristen. Daarnaast kunnen toeristen met zoveel zijn dat er bijvoorbeeld een tekort aan schoon water ontstaat of dat er veel zwerfafval of ernstige luchtvervuiling is.

 

Volgens Paul Peeters, hoogleraar in Duurzaam Transport en Toerisme aan de University of Applied Sciences in Breda,  liggen de oplossingen tegen overtoerisme voor de hand maar worden die nog niet zoveel toegepast. Het gaat bijvoorbeeld om het stoppen met marketing; dus geen reclame meer maken voor Florence, het verhogen van prijzen voor accommodatie en attracties of het afsluiten van delen van een stad of bijvoorbeeld de haven deels sluiten voor cruiseschepen – zoals in Venetië gebeurd. ‘’Meestal willen de bestuurders van een stad deze maatregelen niet toepassen omdat ze bang zijn dat de toeristische sector dan niet meer groeit’’ aldus Peeters. ‘’Bang dat de sector minder geld op zal brengen of dat het zelfs kan gaan krimpen. De bewoners van steden vinden vaak dat het toerisme minder kan, maar dat geldt niet altijd voor de bewoners die hun geld in toerisme verdienen.’’

 

In Florence wordt er wel al actie tegen de toeristenstroom genomen. De gemeente van Florence besloot al  in de zomer van 2017 om de trappen voor beroemde kerken nat te spuiten zodat de toeristen er niet gaan picknicken. Ook worden er sinds september 2018 boetes uitgedeeld aan snackende mensen in het oude stadscentrum. De gemeente wil hiermee een einde maken aan de vervuiling van toeristen op straat en het culturele erfgoed beschermen.

 

Tour zonder stadsrumoer

Martina Guadagno woont en werkt als professionele gids in Florence. In het Italiaans, Engels en in het Chinees vertelt zij de toeristen met verschillende routes door de stad wat Florence te bieden heeft. Ondanks haar baan in de toeristische sector vindt zij de hoeveelheid toeristen in de stad problematisch worden: ‘’Florence is een kleine stad en het is heel moeilijk om zoveel toeristen te hebben’’ aldus Martina. ‘’In de afgelopen 5 jaar heb ik legio nieuwe restaurants zien openen en ze bieden allemaal dezelfde dingen aan. Dit maakt de straten alleen maar drukker, want er zijn meestal lange rijen buiten, en heel erg vies. Er had meer gefocust moeten worden op de kwaliteit in plaats van op de hoeveelheid restaurants.’’

 

Volgens Martina kan ook het soort toeristen dat een stad bezoekt verschil maken. ‘’Toeristen moeten worden “opgeleid” en ze moeten leren begrijpen dat het niet altijd mogelijk is om aan alle verwachtingen en verzoeken te voldoen. Het pleasen van de toeristen is het echte probleem en dat ‘vernietigt’ eigenlijk het hart en de ziel van de stad. We moeten de toeristen Florence laten bezoeken en genieten zonder de echte essentie van wat de stad is in gevaar te brengen.’’

 

Martina vindt het belangrijk dat de bezoekers een authentieke verbinding met de stad krijgen en om als een echte Florentijnse local de tradities en gewoonten te ervaren. Met haar ‘Michelangelo square’ route laat ze de bezoeker ontsnappen uit het chaotische, historisch centrum en laat zij hiermee Florence op een andere manier zien.

 

‘’We moeten de toeristen Florence laten bezoeken

 en genieten zonder de echte essentie

 van de stad in gevaar te brengen’’

 

‘’Er zijn maar weinig plaatsen waar ik graag naartoe ga, die niet zo toeristisch zijn en waar ik echt het gevoel heb dat ze hun ziel niet aan het massatoerisme hebben verkocht’’ aldus Martina. ‘’Een ​​goed voorbeeld zijn bijvoorbeeld de originele Toscaanse trattoria die tijdens de lunch op zondag gesloten zijn. In de Italiaanse cultuur is de zondag een moment dat we met onze familie moeten delen. Eigenlijk zou Iedereen ook één dag vrij moeten hebben. Ik vind dat zelf zo leuk en ik zou mijn klanten willen uitleggen waarom het zo belangrijk is dat Italianen op zondag bij hun families zijn.  Als de mensen Italië willen bezoeken, weet ik zeker dat ze ook geïnteresseerd zijn in onze tradities.’’

 

Martina vindt dat de huidige situatie moet veranderen: ‘’Mijn doel als Italiaan die in Florence woont en als gids hier leeft is: werk niet meer, maar werk beter. Betere condities voor mijzelf maar ook voor degene die Florence komen bezoeken.’’