Anderen gelukkig maken in de ruimste zin van het woord: ‘’Een 24/7 kerstgevoel’’

INTERVIEW Willem-Jan Vastbinder

Een duistere denkwijze: denken dat de hele wereld zich tegen jou keert. Toch lijkt dit niet zo pessimistisch als dat je op het eerste ogenblik zou denken. De kunst is om hier geluk uit te halen: je niks aantrekken van de mening van anderen en gewoon je eigen ding doen. Maar is dat wel zo gemakkelijk als dat het lijkt?

Lisa Schuurmans 16 december 2020
Foto jaapdejonge photography

Vierenveertigjarige Willem-Jan Vastbinder, bodypiercer, naaldenkunstenaar en fotograaf is invalide en een workaholic. Zijn werkplaats -zijn eigen pierceshop- noemt hij zijn Disneyland met een egel als bedrijfslogo ter vervanging van Mickey Mouse. Op een koude vrijdagmiddag in december word ik warm ontvangen.

Vastbinder heeft een andere manier van denken. Een duistere denkwijze, hoe hij het zelf omschrijft: ‘’Ik ga ervan uit dat de hele wereld tegen mij is. Als ik word teleurgesteld dan heeft dat geen impact op mij, maar als mensen mij goed behandelen komt dat veel beter binnen.’’ Het is voor hem een bepaalde manier van leven: op die manier kan het allemaal alleen nog maar meevallen, vertelt hij. Hij omschrijft het als een omgekeerde manier van denken waardoor je het leven luchtig houdt. Op de vraag of dit niet een pessimistische manier van denken is, antwoordt hij hardnekkig ‘nee’. ‘’Wanneer ik word teleurgesteld is het enkel een bevestiging van hoe ik al denk. Ondanks deze denkwijze sta ik positief in het leven.’’

‘’Ik ga ervan uit dat de hele wereld tegen mij is’’

Een aantal jaar geleden was dat wel anders. In een interview met de Gaykrant vertelt hij dat hij vroeger een gehaast persoon was en nooit genoegen met iets nam. ‘’De ommekeer kwam toen mijn zusje overleed en daarna ook nog een heftig bedrijfsongeval moest beleven. Tegenwoordig zet ik mijn pijn, lijden en duisternis om in mijn kunst, ‘’ vertelt hij.

Als je gelukkig wilt zijn voor een uur, doe dan een dutje. Als je gelukkig wilt zijn voor een dag, ga dan vissen. Als je gelukkig wilt zijn voor een jaar, erf dan een fortuin. Als je gelukkig wilt zijn voor een heel leven, beteken dan iets voor een ander. Zo luid een oud chinees spreekwoord. Maar hoe word je gelukkig door anderen gelukkig te maken?

Afgezien van zijn denkwijze is Vastbinder blijmoedig. Het liefste wat hij doet is mensen helpen. Hij omschrijft zichzelf als ‘een gelukkig mens voor zover als dat mogelijk is’. ‘’Ik mag hele dagen doen wat ik leuk vind; ik heb lieve mensen om me heen. Met een sigaret en een kop koffie ben ik gelukkig.’’ Geluk zit hem in de kleine dingen, vat hij samen. ‘’Ik leef het leven waar ik gelukkig van word. Het is een cadeautje om mensen blij te mogen maken, en kost weinig tijd en moeite.’’ Hij omschrijft zijn denkwijze als een 24/7 kerstgevoel. ‘’Als je gelukkig bent met jezelf kun je anderen vervolgens ook gelukkig maken.’’ Geluk brengt hij bij anderen door ze te helpen. Mensen mooier maken zoals hij het zelf benoemd, onder andere door piercings te zetten. ‘’Als ik mensen blij kan maken dan doe ik dat graag. Dat geeft mijn dag een positieve waarde en invulling. Hij spreekt over mensen gelukkig maken in de ruimste zin van het woord. ‘’En dat is het mooiste wat er is.’’ Hard werken met oog op de rest, dat is zijn uitgangspunt.

‘’Stel jezelf de vraag wat je nalaat als je morgen dood zou gaan. Veel mensen zullen toegeven dat ze niet meer herinnert zullen worden.’’ Vastbinder spreekt over een flat line: je hart stopt met kloppen en er verschijnt een rechte streep. Wat hij nalaat? Een mooie vorm van kunst. Maar ook minder materiële zaken: als je jezelf blijft zullen mensen je herinneren. Dat is volgens hem de essentie van het leven: de zin van het leven ben je zelf en wat je er zelf van maakt. Zijn tip: maak een lijstje met dingen die je ongelukkig maken – en vermijdt dat.

’’ Van mijn duistere denken vloeit licht voort’’

Willem-Jan krijgt regelmatig te maken met vooroordelen. Vanuit vroeger door de opvatting dat wanneer je tatoeages hebt ‘je wel tuig zult zijn’. ‘’Overal waar ik kom denken ze dat ik de boel leeg kom roven. Waarom is een bepaald beeld ontstaan van mensen?’’ Mensen zijn vaak onder de indruk van zijn beleefde gedrag. ‘’Vaak krijg ik te horen dat ze het niet hadden verwacht dat ik aardig ben, omdat ik onder de tatoeages zit. Wat zegt dat nou over mij als mens?’’

‘’Ik choqueer mensen blijkbaar door mijn uiterlijk. Ondanks dat we denken dat we vrij en open zijn, zijn we een bekrompen stel mensen die eigenlijk nergens voor open staan behalve het normaal.’’ Wat hem juist aangrijpt is dat mensen overal een mening over hebben. ‘’Ik doe dit niet om anderen te choqueren, ik leef gewoon mijn leven en doe wat ik leuk vind. Ik ben mezelf en doe mijn eigen ding, de mening van anderen over mijn uiterlijk is niet belangrijk. Uiterlijk vertoon is een mooie manier om je te uitten, maar het is ook een mooie manier om dingen te verdoezelen. Het is nietszeggend.’’

‘’Hoe simpeler je het leven maakt, des te leuker het wordt.’’ De kern van zijn denkwijze. Je houdt tijd over om van dingen te genieten – in tegenstelling tot je druk maken om wat de rest van de wereld wilt, aldus Vastbinder. ‘’Ik wil niet wat de rest van de wereld wilt, ik heb geen verwachtingen. Ik leg de lat niet want die heb ik niet.’’