Wel of geen hoogbouw in de binnenstad?

Door: Sanne Evers

Eindhoven is aan het veranderen. De stad wordt steeds internationaler en dat betekent een groei in het aantal bewoners, bezoekers en bedrijven. Dit vraagt om extra huisvesting en om dat te realiseren is hoogbouw noodzakelijk, vindt de gemeente Eindhoven. Niet iedereen is het hiermee eens, waaronder enkele bewoners en de Van Abbestichting. Door het tegengeluid heeft de gemeente besloten de plannen aan te scherpen. Hierover moet medio 2020 een uitspraak gedaan worden.  

De Admirant (105 meter), nu nog het hoogste gebouw van in Eindhoven 

Tijdens een wandeling door de binnenstad kun je een aantal hoge torens spotten. Veel zijn het er nog niet, maar daar wil de gemeente verandering in brengen. De saaie binnenstad kan wel een oppepper gebruiken en meer mensen betekent meer leven. Daarentegen zie je nu nog kerktoppen uitsteken en kijk je met een open blik de woonwijk in. Door de geplande hoogbouw zouden deze vergezichten verdwijnen en zal er een hoop schaduw ontstaan in de woonbuurten.  

Eindhoven telt ruim 230.000 inwoners en is daarmee de vijfde stad van Nederland. De stad wil groeien naar een inwonersaantal van 300.000 in 2040, maar daar zijn wel 40.000 extra woningen voor nodig, meldt het Eindhovens Dagblad. Om dit te bewerkstelligen, is hoogbouw van groot belang. Eindhovense grond is namelijk erg schaars. Er zijn plannen voor hoge torens in de binnenstad om het centrum levendiger te maken en het groen aan de buitenring te behouden.  

De torens die op de planning staan, zijn van verschillende hoogtes: L (max. 75 meter), XL (max. 105 meter) en XXL (hoger dan 105 meter). Deze hoogtes zijn gekoppeld aan focusgebieden in de binnenstad en staan vastgesteld in een verdichtingsvisie evenals de aanpak, ambities en uitgangspunten voor concrete plannen. De visie is opgesteld door de gemeente en gaat over het gebied tussen Emmasingel, 18 Septemberplein, Vestdijk, Hertogstraat, Wal en Keizersgracht, de buurt Bergen en het Tramstraatkwartier. Dit gebied noemen ze ook wel de ‘binnenstad plus’. Bewoners, belangenorganisaties en ondernemers konden op deze visie reageren op 9 oktober 2019 tijdens een stadsgesprek. Volgens gemeente was er een zeer goede opkomst. Zo’n 300 mensen waren aanwezig en 208 bezoekers hebben hun stem laten horen. Een meerderheid is het eens met de aangegeven hoogtes, maar er klinkt ook tegengeluid.  

Tegengeluid 

Tegengeluid van bijvoorbeeld de Van Abbestichting, de erfwaakhond van Eindhoven. Zij vinden dat de ‘historische binnenstad’ bewaard moet blijven en zien liever geen gebouwen hoger dan 105 meter. Het liefst zo laag mogelijk. Ook een aantal bewoners zijn erg sceptisch. Er waren vooral bezwaren tegen de hoogtes in de focusgebieden Heuvel en Kop van het Kanaal. Lucas Asselbergs en zijn vrouw Jeanette Schoumacher zijn woonachtig in een van deze gebieden. Het stel woont in een gezinswoning met tuin tegenover het NRE-terrein waar torens van 160 meter op de planning staan. Het raam aan de voorzijde is bedekt met protest poster waarop staat: “Wij willen geen Dubai aan de Dommel!”. De kreet is goed zichtbaar voor voorbijgangers en dat is de bedoeling. De twee voeren actie omdat ze twijfels hebben bij de hoogbouw. Twijfels over bijvoorbeeld de kosten van de bouw en of bepaalde doelen wel worden bereikt. Deze zorgen over de plannen hebben uiteindelijk geleid tot oprichting van comité NRE-Hoogbouw. Lucas: “We willen bewoners bewust maken van wat op hen afkomt. Veel mensen zijn zich niet bewust wat voor torens hier misschien gebouwd gaan worden. Samen hebben ze al zo’n tweehonderd handtekeningen opgehaald tegen de hoogbouw in het gebied. Maar wat doet de gemeente hier nou precies mee? 

Barend Pelgrim, woordvoerder van Yasin Torunoglu (wethouder van wonen, wijken, werk en ruimtelijke ontwikkeling), zegt hier het volgende over: “Er zijn locaties aangeduid waar grotere hoogtes een optie zijn. Dat moet echter wel allemaal haalbaar, te realiseren en een goede toevoeging zijn voor de stad. Die meningen worden daadwerkelijk opgehaald, dat is een feit. Een gebouw is altijd een kwestie van smaak en dat gaat ook over de hoogte. Al die dingen zijn onderdeel van het zogenaamde ‘participatietraject’. We zijn er als gemeente niet voor om de stad domweg projecten op te dringen.” Maar volgens Lucas en Jeanette gaat het daar mis. Lucas: “Ze luisteren wel naar onze meningen, maar doen er vervolgens niks mee. We krijgen ook geen reële antwoorden op onze vragen. Tijdens de ‘expertmeeting’ was de avond ook zo ingedeeld dat vooral pro-hoogbouw aan het woord was. De gemeente geniet ervan als architecten en stedenbouwkundigen hoge torens de hemel in prijzen.”  

Nadelen hoogbouw 

De twijfels en zorgen omtrent de hoogbouw komen vooral doordat er een hoop nadelen aan zitten. Lucas: “Bouwen boven de zeventig meter is erg duur, net als parkeergelegenheid onder de grond. Hoe dieper je graaft, hoe hoger de kosten. Het doel is om meer diversiteit te krijgen in de binnenstad, maar dat zal niet haalbaar zijn als deze kosten terugverdiend moeten worden. Het wonen in zo’n gebouw wordt daardoor erg duur en mensen zijn tegenwoordig niet meer bereid om meer dan zevenhonderd euro aan huur te betalen.”  

Zijn bevindingen zijn gebaseerd op een woningmarktonderzoek van Companen, een organisatie die advies geeft voor de woningmarkt en leefomgeving, dat de gemeente Eindhoven in 2018 zelf in werking heeft gezet. Lucas: “het liefst heeft Eindhoven het hier niet meer over. Eigenlijk spreekt het onderzoek veel aspecten van de hoogbouwplannen tegen.” En dat klopt. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat er maar een kleine behoefte is aan dure koop- en huurwoningen. Ook ligt een groot deel van de plannen voor extra woningbouw in de binnenstad terwijl de behoefte daaraan buiten de ring groter is. Daarnaast is er meer vraag naar gezinswoningen met tuin dan naar appartementen. 

Voorstanders 

Tóch zijn er ook voorstanders, zoals EHVXL. EHVXL is ontstaan uit enthousiasme voor de grootstedelijke ontwikkelingen die Eindhoven de komende jaren te wachten staan en wordt in stand gehouden door mensen die een passie hebben voor architectuur, stedenbouw en de stad Eindhoven. De leden hebben uiteenlopende beroepen: een architect, een groenbeheerder, maar ook een ontwerper en vliegtuigbouwer. Zij vinden het prachtig hoe Eindhoven groeit en bloeit en vinden dat hoogbouw daarbij hoort. De nieuwe bewoners moeten immers ergens gehuisvest worden. Aan het Eindhovens Dagblad op 25 februari 2020 vertellen zij dat er nu nog veel tegengeluid klinkt. Ze willen laten zien dat er ook veel mensen voor goede hoogbouw zijn, maar zijn nog opzoek naar een manier om te laten zien dat er wel degelijk een draagvlak voor is. Ze bestaan nog niet zo lang, maar hebben al genoeg positieve reactie mogen ontvangen. 

In een ‘expertmeeting’ op 9 maart 2020 klonken ook veel positieve geluiden. In Rotterdam was dezelfde discussie zo’n vijftien jaar geleden ook aan de gang. De stad kan een goed voorbeeld voor Eindhoven zijn. Door de bouw van meer woningen wonen er nu 20.000 mensen meer en is het centrum nu een stuk levendiger. Precies de ambities die Eindhoven ook heeft. Emiel Arends, ruimtelijk adviseur van de gemeente Rotterdam, was zelf aanwezig en maakte kenbaar dat er ook een aantal valkuilen zijn, schrijft het Eindhovens Dagblad nog diezelfde avond. Zo moet je goede afspraken maken over schaduw, wind en uitzicht voor de bewoners en mogen projectontwikkelaars niet zomaar meer bouwen. Als dat niet goed geregeld is, krijg je bij elk gebouw dezelfde discussie terug.  

Wat nu? 

De discussie over de hoogbouw is groot. Er klinken veel verschillende geluiden van onder andere bewoners, architecten, stedenbouwkundigen, gemeente en diverse andere partijen. Lucas: “het kan zeker nog tien jaar duren voor de gebouwen er echt komen”. Maar voor nu is het de bedoeling dat het college van burgemeesters en wethouders medio 2020 de ‘verdichtingsvisie’ ter vaststelling doorstuurt naar de gemeenteraad.