Eindhoven: wijken maken de stad

Tekst: Anton Adelaar, Guido Kramers, Houda Bellabda, Nick Wolters, Ian de Kort, Klaas Kivits, Manon Driessens, Kiki Engels en Kris Kuijken

Eindhoven wordt ook wel de lichtstad genoemd. Een moderne, veelbelovende stad met verschillende culturen. De stad is grootgebracht door Gerard Philips die begon met het maken van de Philips gloeilampen. Het kent zijn rustige en drukke wijken, maar in iedere wijk valt iets te beleven. Eindhoven is de grootste stad van Noord-Brabant en telt de meeste inwoners. Wij gingen op pad om Eindhoven beter te leren kennen. Wat vinden de inwoners nou eigenlijk van Eindhoven? Wat kan er beter in hun wijk?

Oud-Gestel

In het zuiden van Eindoven in het stadsdeel Gestel ligt de wijk Oud-Gestel. Oud-Gestel is weer onderverdeeld in zeven verschillende buurten die in totaal een oppervlakte van 582 hectare hebben. Op het eerste oog ziet Oud-Gestel er rustig en georganiseerd uit. Het is er groen, het ligt dicht bij het centrum en er wonen mensen van alle leeftijden. Toch ervaart iedere inwoner de wijk anders. Zo vertelt een 69-jarige buurtbewoner dat er de laatste jaren veel vuil wordt achtergelaten op de straat. “Wij moeten het opruimen, de gemeente doet het niet.” Ook staan er meerdere gebouwen leeg, zoals de watermolen, die gebruikt kunnen worden voor bijvoorbeeld woningbouw. “De lege gebouwen zijn een doorn in het oog,” vertelt de 29-jarige Jasper Jorissen die met zijn dochter door de wijk aan het wandelen is. “Het is jammer dat deze gebouwen leeg blijven staan, het bederft het beeld van onze wijk.”

Jasper Jorissen met zijn dochter

De leegstaande watermolen in Oud-Gestel

Oud-Gestel telt ruim dertienduizend inwoners en 6546 woningen. Van die 6546 woningen is er 3% onbewoond. Van alle woningen in Eindhoven is er 4% onbewoond, Oud-Gestel zit dus onder het gemiddelde. Wat opvalt aan de wijk is dat 14% van de kinderen in een uitkeringsgezin zit. Dat verklaart ook het lage gemiddeld inkomen van €21.141 per persoon, terwijl het gemiddelde van Eindoven op €26,600 ligt.

Centrum

Het HCZ-gebouw, of ‘het karkas’ op de Vonderweg in Eindhoven staat al jarenlang leeg. Het skelet van een gebouw veroorzaakt veel klachten laat Roy Dassen weten. Hij werkt op de Willemstraat vlak bij de containerwoningen. Dassen vertelt dat bewoners daar veel overlast ervaren. “Ik weet niet of jullie dat verhaal kennen, heel veel dak- en thuisloze hangen daar rond en ook heel veel drugsverslaafden.” Volgens Dassen zijn er plannen vanuit de gemeente om het gebouw te slopen en iets nieuws in de plaats te bouwen maar dat dit toch ‘een heel juridisch touw getrek’ blijkt te zijn. Hij zou graag zien dat de gemeente het gebied opnieuw ontwikkelt. Uit een artikel van indebuurt.nl blijkt dat de overlast zodanig veel was dat het karkas vanuit de gemeente afgelopen zomer dichtgetimmerd werd om krakers te voorkomen.

Het verlaten HCZ-Gebouw ‘Het karkas’

Drugsgebruik, het is een terugkerend antwoord als we naar de minpunten van het centrum vragen. Bewoners van de wijk ervaren hinder van verdovende middelen zoals drugs en alcohol. Annabel Kuperus woont al sinds 1983 op de Tramstraat en bevestigd de overlast: “Het is wel een plek waar veel mensen gebruiken, ik denk omdat ze door het centrum moeten als ze van het station naar de opvang lopen.”

Uit cijfers van de politie blijkt een toename in meldingen over alcohol- en drugs overlast. In 2019 werden er 999 geregistreerde melding gemaakt in 2020 waren dit er 1154. Annabel heeft zelf ook vaker meldingen bij de politie gemaakt: “Er heeft hier ooit een beruchte coffeeshop gezeten. Nu was die coffeeshop zelf niet per se vervelend maar meer alles eromheen; eigenaren, handelaars en gebruikers. In die tijd voelde ik me niet altijd zo veilig. We hebben toen veel meldingen gemaakt van deals op straat. Uiteindelijk is de coffeeshop wel gesloten, maar er wordt nog wel steeds gehandeld.”

Oud-Tongelre

Oud-Tongelre, een wijk in het noorden van Eindhoven, is pas sinds 1920 deel van Eindhoven, daarvoor was de wijk een eigen gemeente.

Lopend door de straten van Oud-Tongelre heb je al door dat het op zichzelf kan bestaan.
Een grote supermarkt en basisschool zijn het centrum van de wijk. Ook een middelbare school ligt dicht in de buurt, dus voorzieningen komt Oud-Tongelre zeker niet tekort.

Onderhoud aan de klokken van de Sint-Martinuskerk

Een bomenlaan gelegen aan de Koudenhovenseweg is een populaire plek voor buurtbewoners om hun hond uit te laten. Zo zijn ook Kees en Paula van Gils met hun Beagle een frisse neus aan het halen.
Ze wonen al 40 jaar in de wijk en zijn in één woord: tevreden; “We zouden er niet zolang wonen als het niet goed zou zijn toch,” zegt Kees. Ze zijn blij dat het er rustig is en dat er zo’n mooie natuur is om hun hond uit te laten. Op die manier zijn dagelijkse bezigheden niet saai om uit te voeren.
Het enige nadeel volgens Paula is de hoeveelheid giftreinen die vaak langsrijden. Oud-Tongelre ligt namelijk tussen twee spoorwegen in. “Tegen ons is gezegd dat het probleem van de giftreinen opgelost zou worden. Het enige wat ik tot nu toe merk is dat er ietsje minder treinen rijden,” aldus Paula.
Volgens haar is dat geen oplossing.

Paula en Kees wandelend door de bomenlaan

Oud-Tongelre heeft groen om doorheen te wandelen, maar het heeft ook een industriële kant. Dit zorgt voor een mooi contrast. De wijk heeft een totaal van 8.860 inwoners en beslaat een gebied van 842 hectare.

Industriegebied

Het woord ‘tevreden’ valt meerdere keren als je aan bewoners vraagt hoe ze zich in hun wijk voelen. Een andere buurtbewoner, woonachtig in een van de flats, is over het algemeen erg tevreden. Hij dat er alleen redelijk vaak fietsen worden gestolen. Ook leggen ZZP’ers hun afval bij woonflats neer. Hierdoor is er te veel afval voor de containers en ligt er veel vuilnis naast. Dat terwijl de winnaar van de gemeenteraadsverkiezing, de VVD, in hun verkiezingsprogramma stelt dat de afvalinzameling goed is.  Er kan dus wel gesteld worden dat de bewoners van Oud-Tongelre content zijn over hun woonplaats, op een aantal verbeterpuntjes na. De wijk is naar behoefte.

Oud-Strijp

De wijk Oud-Strijp hoort bij de zes rijkste wijken van Eindhoven. Het aantal inwoners in de wijk Oud-Strijp is sinds 2013 met 33% gegroeid. Het totale aantal is 13340 inwoners. De inwoners van Oud-Strijp wonen verdeeld over 6 buurten: Strijp-S, Schoot, Schouwbroek, Eliasterrein Vondelkwartier, Engelsbergen en het Philipsdorp.

Het Philipsdorp is bij uitstek een voorbeeld hoe Eindhoven van een klein nietszeggend dorpje is uitgegroeid tot een stad. Het begon allemaal toen Gerard Philips, oprichter van het welbekende Philips, in zijn jonge jaren werkte in Glasgow. Gerard keek zijn ogen uit want in tegenstelling met Nederlandse steden was Glasgow verlicht tijdens de avonduren. Alle straten en cafétjes waren daar verlicht door gloeilampen, in die tijd nog heel bijzonder.

Onder de indruk van de gloeilampen begon hij in 1891 samen met zijn vader een eigen gloeilampenfabriek in een oud verlaten stoffenfabriek aan de Emmasingel. Dit mondde uit tot een groot succes waardoor ze snel groeiden en meer personeel nodig hadden.

Gerard Philips geloofde, in tegenstelling tot veel andere fabrieken, in die tijd dat je je personeel goed moest behandelen. Philips betaalde zijn werknemers goed, zorgde voor huisvesting en richtte meerdere verenigingen en sportclubs op waaronder het nu alom bekende PSV.

Hierdoor stonden mensen uit heel het land in de rij om bij Philips te mogen werken. Zo groeide het gehucht Eindhoven uit tot een volwaardige stad. Om al die werknemers te huisvesten bouwde Philips onder andere het Drents Dorp, vernoemd naar de vele werknemers van Philips afkomstig uit Drenthe, en het Philipsdorp.

Het Philipsdorp stamt uit 1910 en is gebouwd om de werknemers van het snelgroeiende Philips een goede woonruimte dicht bij hun werkgever te bieden. Saamhorigheid was heel belangrijk en het Philipsdorp moest een echte leefgemeenschap worden, met een rustieke dorpse sfeer. De samenhorigheid wordt nu juist gemist door meneer Op den Buijs, inwoner van het Philips dorp, “er is geen connectie meer tussen de buurtbewoners”.

De medewerkers van Philips gingen voor hun werk naar de ‘verboden stad’, omdat het Phillips terrein enkel toegankelijk was voor medewerkers. Tegenwoordig staat dit industriële erfgoed bekend als; Strijp-S, het creatieve stadsdeel van Eindhoven. De oude Philips fabrieken worden nu gebruikt voor huisvestiging, kantoorruimtes en ontspanningsmogelijkheden, zoals een indoor skatebaan.

De verkeersveiligheid is over heel Oud-Strijp een terugkomend probleem. Sami van M&D mode ervaart dit ook, “de drukke straten tussen de woongebieden zorgen voor gevaarlijke situaties. Hier voor de winkel ligt een zebrapad, maar dat heeft de situatie niet beter gemaakt. De gemeente moet echt wat doen aan de verkeersveiligheid in Oud-Strijp.” De gemeente heeft dit ook geconstateerd en is met een herinrichtingsproject van de Strijpsestraat en St. Trudoplein/Frederiklaan bezig. Bij de herinrichting is er extra aandacht voor de veiligheid en de verfraaiing van de openbare ruimte.