‘Na het schrijven van mijn boek heb ik de deur meteen weer dicht gedaan’

Eenzaamheid als gevolg van seksueel misbruik is de laatste jaren, door bewegingen als Me-Too, steeds meer onder de aandacht gekomen. De nasleep van misbruik is moeilijk, eenzaam en confronterend. José Hennekam, zelf ook schrijver, is binnen een seminarie seksueel misbruikt in zijn jeugd. Jose vertelt over de eenzaamheid die hij hierdoor ervaarde.

Door: Janiek Sprangers, 20-12-2020

Bron: José Hennekam

“Ik had de deur achter mezelf dicht gedaan. Ik ben van het seminarie afgegaan en dacht bij mezelf: ik moet mijn zaakjes zelf regelen, ik ben verantwoordelijk voor mezelf. Dat heeft mij wel gevormd als persoon.” José is op zestienjarige leeftijd bij het seminarie weggegaan toen hij besefte dat het niet normaal was wat er gebeurde. “Ik besefte dat pas toen ze mij pijn gingen doen. Op dat moment dacht ik; je kunt zeggen dat je van mij houdt, maar als ze je elke dag pijn doen weet je dat het niet goed is.”

Het praten over zijn misbruik deed José pas veertig jaar later, nadat zijn toenmalige vriendin hierover doorvroeg. “Ze wilde altijd het naadje van de kous weten, ze bleef maar doorvragen. Op een gegeven moment dacht ik; ach ik kan dit best vertellen.” Eerder had José er nog niet met iemand over gesproken. “Ik mocht het er met niemand over hebben in het seminarie, dat werd ook gezegd. ‘Het is een geheim tussen jou en mij’, dus dat hield je geheim.” Bij vertrek van het seminarie heeft José dat hoofdstuk afgesloten voor zichzelf. ”Ik heb het gewoon weggedaan, het was gewoon weg.”

Na het tegen zijn toemalige vriendin te hebben verteld, is José openlijk over de misbruik gaan praten. José schreef meerdere boeken, ook een aantal romans gebaseerd op zijn eigen verhaal. Het schrijven van boeken heeft José niet geholpen, maar hij vond het wel prettig. “Ik vond het prettig om het op te schrijven, maar na het schrijven heb ik de deur meteen weer dicht gedaan.” Dit hielp bij het verminderen van zijn eenzaamheid. Het eerste boek dat José schreef werd niet uitgebracht, want niemand wilde het publiceren. “Ze dachten, ach jongen dat is zo weinig gebeurd vroeger.”

Pas toen seksueel misbruik binnen de katholieke kerk op kwam in Nederland begon José zich ook publiekelijk te uiten op sociale media. “Ik las dan over rug wrijven of een hand op je billen. Dus ik vroeg aan mijn broertje hoe ik kon volgen en bijhouden wat er allemaal over werd geschreven.” De broer van José adviseerde om een Twitteraccount aan te maken. “Met een hashtag las ik verhalen van anderen. Op een gegeven moment dacht ik wel; nou jongens er is wel meer gebeurd dan een beetje geaai.” Hierna bedacht José zelf een Tweet te plaatsen, de volgende dag stond RTL voor de deur bij zijn huis in Spanje.

Na deze tweet ontving José honderden e-mails van mensen die ook seksueel misbruikt waren en zich eenzaam voelde. Voor velen was José de eerste waar ze het tegen vertelde. “Mannen, vrouwen en zelfs een non.” Al deze mensen voelde zich eenzaam en alleen. José kon het deurtje dicht doen, maar dit geldt niet voor veel andere slachtoffers van seksueel misbruik. “Ik ken ook mensen die zelfmoord gepleegd hebben.” José stelde dat het verwerken van seksueel misbruik samenhing met eenzaamheid.

José vertelt ook over een bijeenkomst waar hij naartoe was geweest. “Een bijeenkomst met lotgenootjes zal ik maar zeggen.” José merkte dat voor veel mensen zulke bijeenkomsten veel hulp boden, ze konden eindelijk ergens hun verhaal kwijt. “Mensen hebben hier hun hele leven mee geworsteld en kunnen dan eindelijk hun verhaal vertellen aan mensen die hetzelfde hebben meegemaakt.” Hij merkte dat veel van deze mensen erg eenzaam zijn en dat het opbouwen van een relatie hierdoor lastig is. “Een relatie opbouwen is heel moeilijk voor veel van deze mensen. Daarbij komt dat veel mensen hun relatie kwijt zijn geraakt nadat hun verhaal naar buiten kwam. Hierdoor gaan ze zich nog eenzamer voelen.”

Stromingen als Me-Too zorgen er volgens José voor dat meer mensen hun verhaal durven te vertellen. Deze mensen realiseren dan dat ze niet de enige zijn. “Je kunt ook een beetje verdwijnen in de groep, je bent voor je gevoel niet meer de enige.” Eenzaamheid vermindert hierdoor stukje bij beetje. Toch vertelt José dat het nog steeds gevoelig ligt. “Puur het feit dat zoveel mensen via die e-mails alleen aan mij hun verhaal hebben verteld en aan niemand anders, geeft aan dat het nog steeds een heel beladen gebeuren is.” Het is voor slachtoffers makkelijker om zich te uiten ten opzichte van mensen die hetzelfde hebben meegemaakt, dan naar hun familie. “Je snapt elkaar, omdat je hetzelfde mee hebt gemaakt, bij familie is dit toch anders.” Ook praatgroepen, internetgroepen of weekendjes weg met lotgenoten hebben volgens José geholpen om de eenzaamheid te verminderen.

José heeft een heftig verhaal, maar bleef sterk en vertelde zijn ervaringen. Hiermee hielp hij andere slachtoffers en liet ze inzien dat ze niet alleen zijn. José concludeerde dat we de goede richting op gaan voor het verminderen van eenzaamheid na seksueel misbruik, maar we hebben de eindstreep nog lang niet aangetikt.