STILLLEVEN

Door: Nina Ketelaars

“Met 3 keer de letter L, in hoofdletters zodat je dat goed ziet.” Vertelde de Eindhovense ontwerper Rocco Verdult.  Hij gaf in zijn expositie STILLLEVEN in de Lochal te Tilburg vorm aan 75 waargebeurde verhalen uit de Tweede Wereldoorlog in Brabant, dit deed hij met 75 maquettes.

 

“Dat is toch truttig, zo’n kleine maquette voor zulke grote verhalen?”

 

Studio Rocco Verdult krijg van campagnevoerder Brabant Remembers de opdracht om hun gelijknamige boek met oorlogsverhalen vorm te geven. Hij koos ervoor om de grootse verhalen in kleine en simplistische maquettes vorm te geven. “’Dat is toch truttig, zo’n kleine maquette voor zulke grote verhalen?’ Werd mij gevraagd. Maar als je ze alle 75 bij elkaar ziet heeft het juist een enorm krachtig effect. Samen kun je om de maquettes heenlopen. Het fungeert als praatpaal in het midden van een groep mensen. Iedereen ziet het verhaal vanuit een andere hoek. Als iemand aan de ene kant van de maquette iets ziet, kan het zijn dat iemand aan de andere kant dat niet ziet. Zo heb je verschillende perspectieven op het oorlogsverhaal. Dat is letterlijk ook wat er met een oorlog gebeurt.”

 

“Ik wilde de kleine, menselijke kant van de oorlog laten zien.”

 

“Het gaat er ook om dat je kan fantaseren, dat als je er omheen loopt je zelf gaat bedenken waar de scène voor staat. Dat is veel interactiever dan dat je gewoon een tekst leest en alles maar voor lief neemt wat daar staat. Het kan dan ook best zijn dat je naar m’n maquette kijkt, dan het boek leest en dat je zelf een andere scene had gekozen uit het verhaal. Dat snap ik en dat kan ook. Maar wat ik niet wilde was constant in cliché vallen. Ik wilde de kleine, menselijke kant van de oorlog laten zien. In plaats van altijd maar schieten met grote geweren en tanks en dat soort dingen.”

Het vormgeven bleek een spannende taak, alle oorlogsverhalen waren namelijk écht door iemand geleefd. Aan Verdult was de taak om daar gezicht aan te geven. “Je speelt een beetje met iemands geschiedenis. Daarom zijn we er wel echt als een stel perfectionisten er mee bezig geweest. Het zou namelijk zomaar kunnen dat hier vandaag of morgen iemand binnenloopt die verwant is aan iemand uit zo’n verhaal. Dat maakte voor mij dat het nog belangrijker was dat alles zo goed mogelijk leek. Dat het gebied er echt uitzag als het gebied, het huis, de auto en de mensen.”

Rocco kiest scène en schetst die van alle kanten. Vervolgens doen een aantal mensen onderzoek naar hoe die locatie destijds echt uitzag. Daarna wordt alles zorgvuldig met de hand gemaakt. “De kleine details zijn belangrijk en dat is wel een flinke taak. Er zit zo’n vijftig tot tachtig uur handwerk per maquette in.”

 

“Wat zou ik hebben gedaan in zo’n moment, als ik dat zelf had beleefd.”

 

Rocco heeft voor maar drie kleuren gekozen: zwart, wit en per maquette één rood persoon. Als de scene zich overdag afspeelt is de maquette wit, speelt het in de nacht af dan is hij zwart. “De hoofdpersoon of de persoon waarvan ik denk dat ze belangrijk zijn om te zien hebben een rode kleur gekregen. En dat was ook niet altijd makkelijk, stel dat er een huis van een gezin was gebombardeerd, dan vond ik het toch belangrijk om bijvoorbeeld dat ene kind kleur te geven. Hierdoor wordt je sterker in het verhaal gezogen wordt, dan wanneer het hele gezin rood gekleurd was. Dan kun je je toch beter bedenken; ‘wat zou ik hebben gedaan in zo’n moment, als ik dat zelf had beleefd.’”

 

“De verhalen uit het boek leven nog steeds.”

 

Ook de naam ‘STILLLEVEN’ is met zorg bedacht. “Met 3 keer de letter L, in hoofdletters zodat je dat goed ziet. Een still komt uit een film. Een stilstaand beeld, een frame. Daar komt de naam écht vandaan, maar het komt ook een beetje van still alive. De verhalen uit het boek en soortgelijke verhalen leven nog steeds. Bijvoorbeeld; in de tijd van de oorlog meldde Nederlandse jongetjes zich aan bij de Waffen-SS, dit komt overeen met Nederlandse jongens die zich vandaag de dag aanmelden bij de IS. Dat soort verhalen leven stiekem nog.

Wat ik zelf mooi vond om te horen, was dat iemand mij vertelde dat stil geboren betekent dat een kindje doodgeboren is, dus ‘STILLLEVEN’ betekende voor haar dat iets doods nog leeft. Ik had hier zelf nooit aan gedacht, maar ik vind het fijn dat mensen over de naam nadenken. Dat is de bedoeling van de expositie. Mensen aan het denken zetten en betrekken.”

Dat is lukt volgens Verdult ook zeker, met de toegankelijke locatie voelt de expositie als een historische woonkamer. Ouders met jonge kindjes, pubers, ouderen, werknemers van de Lochal, iedereen kan de expositie dagelijks tot 22.00 uur s’avonds nog bezoeken. Tot na bevreidingsdag 2020 zal de expositie daar blijven. Waar hij daarna te bewonderen valt, is nog een verassing.