‘De Bert Haanstra van Wamel’

Jos Kruisbergen is een enthousiast cineast met een passie voor filmen. Een noodgedwongen carrièreswitch zorgde ervoor dat hij na zijn opleiding in Hilversum aan de slag kon. Maar daar lag zijn volledige focus niet, want die lag in Maas & Waal.

Het begin

De geboren Wamellaar was een slager van beroep. Hij begon in het familiebedrijf nadat zijn vader overleed. Samen met zijn moeder stond hij in de slagerij. Later sloot zijn vrouw hier ook bij aan. “Uiteindelijk kreeg ik een burn-out en moest ik noodgedwongen stoppen. Ik werd toen ook arbeidsongeschikt verklaard.” Een psycholoog adviseerde hem om van zijn hobby zijn werk proberen te maken. “Voetbal was iets dat ik erg graag deed, maar daar kon ik niet zomaar mijn beroep van maken. Een andere hobby van mij was filmen, deze hobby ben ik gaan uitwerken.”

In Utrecht ging Jos een filmopleiding volgen. Deze opleiding duurde twee jaar en hij heeft deze ook afgemaakt. “In Utrecht werd mij verteld dat ik maar eens naar Hilversum moest gaan. Ik heb toen mijzelf toen daar aangemeld voor een filmopleiding, maar dit was HBO. Ik maakte dus eigenlijk geen kans om toegelaten te worden.” De nu 72-jarige filmmaker stuurde wat filmpjes in voor zijn toelating. De docenten wilden eigenlijk niet kijken naar zijn inzending, maar er was een man die wel een kijkje nam. “Gijs Stappershoef, de man waaraan ik veel te danken heb. Hij was de enige die mijn inzending wilden bekijken. Hij vond het zo goed dat hij het aan de andere docenten liet zijn. Binnen tien minuten was elke andere docent ook om.” Ik was een van de 40 aangenomen studenten, terwijl er 400 aanmeldingen waren.

Hilversum

In Hilversum begon Jos dus aan zijn opleiding. Tijdens deze vier jaar bouwde hij aan zijn netwerk. Veel grote media zitten in Hilversum en Jos kon na zijn opleiding al bij een aantal grote media aansluiten. Hij werd dan ook goed opgeleid door Stappershoef. “Gijs was mijn leermeester, met hem had ik een heel goede band. We gingen altijd samen poolen en dan vroeg ik hem om advies. Hij vertelde me dan altijd dat ik altijd langs mocht komen om te poolen, maar dat ik niet langs moest komen voor advies. Als ik dacht dat iets een goed idee was, dan moest ik het maar gewoon doen. Dit was heel waardevol advies.”

Na zijn opleiding ging hij pas echt aan de slag. Bij zowel de NOS, als bij RTL en NPS heeft hij talloze documentaires en reportages gemaakt. “Ik had altijd een aparte afspraak met de omroepen. Alles wat ik schiet qua beelden is mijn eigendom, niet die van de omroepen. Ik wil dat het ook echt mijn beelden zijn, dat ik ze gewoon mee naar huis kan nemen.”

Tweestromenland in Beeld en Geluid

Jos is in Maas & Waal geboren en getogen. Hij maakte er ook met enige regelmaat documentaires en reportages. “Het liefst schiet ik mijn beelden in Maas & Waal. Er gebeurd genoeg om vast te leggen en dat zijn de verhalen die mij het meeste boeien. Gijs Stappershoef vond dat ik hier iets mee moest doen, iets voor de gemeente. Hij kwam met het idee voor de stichting Tweestromenland in Beeld en Geluid.” De stichting wil de geschiedenis van Maas & Waal vastleggen, zodat latere generaties hier later op terug kunnen kijken. Dit doen ze nu al 25 jaar lang.

De grootste reden voor het opzetten van de stichting: Wamel een dorp onder vuur. Een documentaire over het dorpje Wamel gedurende de 2de Wereldoorlog. Regionale en nationale kranten prijsde de documentaire. “Een meesterwerk werd het genoemd. Zowel nationale kranten als de nationale televisie besteedde er aandacht aan.” Prins Bernard werd zelfs geïnterviewd voor dit meesterwerk. “We hadden ook helemaal geen budget, geen cent. We hebben heel veel te danken aan gratis bijdrages.”

Jos is ook al 25 jaar lang de cineast van de stichting, de man die alles vastlegt. Dit deed hij jarenlang met Geert Megens, de geluidsman, aan zijn zijde. Geert is helaas al overleden. “Ik ga heel Maas & Waal rond om verhalen vast te leggen. Naast dit ben ik ook nog degene die het allemaal monteert.”

Achter loopt Jos wel een beetje. Hij blijft maar beelden schieten. “Monteren kan altijd nog, maar de beelden komen nooit meer terug. Natuurlijk loop ik daardoor wel wat achter met het monteren.” Er ligt nog materiaal uit 1999 wat nog gemonteerd moet worden.

Toekomst

Wat de toekomst nog gaat brengen weet Jos nog niet. “Ik ga nu bijna niet meer de straat op, nu is vooral monteren. Ik heb natuurlijk ook nog een flinke inhaalslag te maken.” Het monteren doet Jos ook allemaal thuis. Dit is zijn kantoortje thuis. “Soms wil ik nog wel eens iets vastleggen, maar dat is niet mijn hoofddoel nu.”

“Ik ben nu 72 jaar oud. Ik heb mijn langste tijd natuurlijk ook al gehad.” De toekomst van de stichting kan hij ook al vertellen. “De kans is klein dat de stichting doorgaat als ik er niet meer ben.”

De beelden zijn ook allemaal eigendom van Jos. Die zijn niet van de stichting zelf. “Al het beeldmateriaal gaat naar mijn kleinzoons, Quinten en Thymen. Wat zij met de beelden willen doen is hun eigen keus. Het enige wat ik niet wil is dat er in de beelden geknipt gaat worden, maar dat weten ze.”

Jos gaat dus nog even door, zolang hij het nog kan. Ooit de Bert Haanstra van Wamel genoemd door oud-eindredacteur van RTL-nieuws Henny de Vos. Stappershoef noemde hem een natuurtalent. Maar vooral is hij een doorzetter. Jos stopte niet toen hij arbeidsongeschikt werd verklaard, maar ging op zoek naar iets anders. Hij volgde zijn passie en dat bracht hem uiteindelijk terug in het land van Maas & Waal. De plek waar het ooit allemaal begon.