“Ik kreeg dingen naar mijn hoofd, variërend van fietsbellen tot bakstenen.”

Door: Indy Naterop

Naar aanleiding van de aanhoudingen bij de coronademonstraties op het Malieveld in juni, waarbij agenten van de Mobiele Eenheid (ME) zijn mishandeld, vertelt oud-ME’er Donna Roso over haar ervaringen met geweld als ME’er en politieagent. Ze zoomt in op de Black Lives Matter-protesten en gefrustreerde jongeren.

Roso is tegenwoordig commandant en hulpofficier van justitie bij de eenheid Midden West-Brabant, Breda. “Als hulpofficier van justitie zoek ik uit of een aanhouding terecht is en wijs ik de verdachte op zijn rechten. Als commandant ben ik uitvoerend op straat bij grote incidenten waarbij aansturing nodig is. Dan kijk ik hoe ik dat het beste kan aansturen.”

Bakstenen, glazen en flessen

Zelf heeft Roso ook ervaring gehad met geweld tijdens haar ‘ME-periode’. “Tijdens voetbalwedstrijden lijkt het gewoon alsof ze uit zijn om te vechten met de politie. Ik kreeg dingen naar mijn hoofd, variërend van fietsbellen tot bakstenen. Soms staan er dan mensen met kleine kinderen, rondom de situatie te genieten. Ik denk dan: Jezus je hebt je kind bij je.” Het gevoel van ‘er bij zijn’ overheerst dan, volgens Roso.
Omdat je als ME’er altijd in groepsverband werkt, geeft dit toch een soort status en gevoel van veiligheid. “Als ik op straat bij een 112-melding kom en iemand is helemaal ‘doorgesnoven’ met drugs of is een GGZ-klant, sta je vaak alleen of met z’n tweeën. Dan ben je een stuk kwetsbaarder.”

Bescherming van blauw

Omdat er sinds 28 september geen publiek meer is toegestaan bij voetbalwedstrijden hoeft de ME hier niet meer op te treden, maar rustiger is het niet geworden. “Mensen zijn toch geneigd om met z’n allen te gaan lopen rellen, net als wat er nu in Urk gebeurt. Het lijkt wel alsof ze een soort van energie kwijt moeten.” In Urk zijn jongeren al een aantal weken onrustig. Ze gooien met vuurwerk en stichtten brandjes. “Het is zoeken naar de spanning en ze zijn op zoek naar het gevoel van ‘we gaan het met zijn allen doen’.” Roso denkt dat dit komt door alle sociale en maatschappelijke beperkingen van tegenwoordig. “De jongeren reageren tegenwoordig zó heftig op de politie, met vuurwerk en al. De ME is er dan bij als bescherming van de ‘blauwe’ collega’s, oftewel de reguliere politieagenten op straat.” Volgens Roso is de ME belangrijk omdat je meteen ‘iets neerzet’ bij grote incidenten of demonstraties. “Het kan heel relaxed gaan, maar als de ME écht op moet treden is er echt wel ‘shit’ aan de hand.”

Getraind en gekleed op geweld

Roso is destijds bij de ME gaan werken door haar interesse in het werken in groepsverband. “Je hebt veel meer actie en leuke oefeningen. Actief zijn bij voetbaldemonstraties vond ik heel gaaf.” Er is veel voorbereiding nodig voor het optreden van de ME. De ME’ers zijn getraind en gekleed op geweld. “Je weet dat áls er geweld tegen je wordt gebruikt het nooit persoonlijk is. Diegene gebruikt geweld tegen de politie, niet tegen Donna Roso.” Ze legt uit dat hoe vaker je te maken krijgt met geweld in je reguliere positie als agent én als ME’er, hoe eerder je emmertje overloopt.
Na een aantal jaar bij de ME te hebben gewerkt heeft Roso besloten toch te stoppen. “Ik was specialistisch schutter bij de ME, daar ging ontzettend veel tijd in zitten door het trainen. Omdat ik daarnaast ook nog piketdienst had in het weekend, was dit thuis niet meer te regelen.”

Black Lives Matter

Ook tijdens de Black Lives Matter-protesten was de ME aanwezig. “Gedurende onze voorbereiding op de protesten was het een grote vraag hoe we hiermee om moesten gaan. Iedereen maakt filmpjes en dit kan makkelijk een verkeerd beeld geven. Je moet daarom heel professioneel blijven als je geweld gebruikt,” zegt Roso. “Op zich is het lastig, en als er geweld wordt gebruikt tegen de politie, dan heb je dat door de mobieltjes ook vaak meteen in beeld.”

Part of the job

Bij geweld tegen een politieagent wordt dit direct bij het bureau gemeld en zorgt dit voor een strafverzwaring, vertelt ze. De betrokken politieagent wordt tijdens de rechtszaak en gedurende het hele proces begeleid. “Dat is tegenwoordig veel beter geregeld dan vroeger. Dan werd je gewoon in elkaar geslagen en niemand praatte er voor de rest over.” De politieagenten zijn daardoor beter beschermd op juridisch vlak, maar krijgen ook betere nazorg.
“Ook bij grote groepsverbanden zoals de ME, Aanhoudingseenheid of welke specialisteneenheid je ook bekleed, werd geweld tegen ons gezien als ‘part of the job’ en moest je het maar incasseren. Tegenwoordig is dat gelukkig een no-go.”