“Het leek alsof er een tsunami over hem heen was gekomen”

BREDA – De covid-besmettingen klimmen nog elke dag omhoog en gelukkig genezen de meest mensen snel; maar dat geldt niet voor iedereen. Beweego is een uniek revalidatieprogramma in Breda dat verschillende lokale ex-covid-patiënten ondersteunt en aansterkt. “Er is geen standaard covid revalidatie, het ziektebeeld is voor iedereen anders. Daarom bieden we iedereen een ander soort hulp aan”, aldus Jaco van der Hart (fysiotherapeut) van Beweego.

3 maart 2021, Annabelle Zwarter

Het is negen uur in de morgen en de ochtendzon valt door de ramen van de fysiopraktijk Monné Zorgen & Bewegen, één van de vijf praktijken van Beweego. Mensen van verschillende leeftijden verplaatsen zich door de zaal die gevuld is met verschillende soorten krachtmachines en andere fitnessmaterialen. Een grijsharige man loopt op de loopband terwijl hij in de diepte staart, een blondharige vrouw lunged voorzichtig de ruimte door. “Bijna!” roept Jaco van der Hart een vrouw toe, die al balancerend op haar linkerbeen vanaf een opstapje allerlei soorten oefeningen aan het doen is. Een droge hoest onderbreekt haar training waardoor ze even op een bankje moet zitten om tot rust te komen. “Het gaat nu wel beter hoor,” vertelde ze eerder aan een medepatiënt toen ze op de krachtmachine bezig was, “maar het wisselt elke keer zo af.”

 

Start van Beweego

Beweego is een samenwerking tussen verschillende zorgverleners. Eerst waren de specialisten concurrenten van elkaar, nu werken ze samen om een hogere kwaliteit aan zorg aan te bieden. “Hoe meer we samenwerken, hoe meer kennis we met elkaar kunnen delen”, vertelt Jaco van der Hart. Jaco van der Hart is buiten fysiotherapeut ook specialist in onder andere longaandoeningen. Hij is een van de ongeveer twintig zorgverleners van Beweego. “Begin mei zijn we met de covid revalidatie gestart”, vertelt van der Hart, “we hebben het programma opgebouwd uit verschillende webinars die we van project REACH kregen. Zij hadden al veel ervaring met mensen die terugkomen van de Intensive Care. Na deze webinars en cursussen zijn we gecertificeerd.” Project REACH is een project dat uit verschillende deskundige en zorgprofessionals bestaat. Zij geven cursussen en scholingsprogramma’s over mensen met Post Intensive Care Syndroom (PICS). PICS is een verzamelnaam van alle ziekteverschijnselen waarvan patiënten last krijgen nadat ze zijn opgenomen op de IC.

Programma

“Ieders revalidatieprogramma ziet er anders uit, maar er is wel een vaste basis. De cliënten hebben standaard twee keer per week fysiotherapie. Daarnaast krijgen ze in de beginfase standaard ergotherapie, maar in de loop der tijd alleen als hij of zij dit nodig heeft. “We hebben ook nog een hele hoop andere coaches en therapeuten, zij gaan een rol spelen als de persoon dit nodig heeft of hierom vraagt”, aldus van der Hart.

“Als fysiotherapeut zie ik tijdens de trainingen onder andere vermoeidheid, conditie- en krachtverlies opspelen.” Echter zijn dit niet de enige symptomen van de corona nasleep, ook concentratieverlies, hoofdpijn en hartkloppingen kunnen opspelen. “Er is geen standaard COVID-19 revalidatie, het ziektebeeld is voor iedereen anders. Daarom bieden we iedereen een ander soort hulp aan”, aldus van der Hart. Er zijn ergotherapeuten, fysiotherapeuten, oefentherapeuten en mentale begeleiders voor de nasleep klachten, en er zijn diëtisten, leefstijl coaches en fitness coaches voor het creëren van een nieuwe levensstijl.

“Compleet herstel duurt lang en we moeten voorzichtig opbouwen. De revalidatie gaat zeker vooruit, maar het is een heel dun latje waar je overheen loopt. Er is namelijk kans op terugval”, vertelt van der Hart.

Sabrina (33) is net klaar met haar rugbehandeling die ze krijgt van Jaco van der Hart. Sabrina is ex-covid-patiënt. Het volgen van het revalidatieprogramma zit niet in haar verzekering en dit kan ze ook niet betalen, daarom krijgt ze voor haar nasleepklachten alleen fysiotherapie. “vorig jaar (2020) november kreeg ik koorts en verloor ik mijn geur en smaak. Ik sleepte mezelf uit bed om zo veel mogelijk groente en fruit te eten. Ik ben nog steeds heel snel vermoeid. Ik werk nog, maar eigenlijk kan ik dit niet aan. Als ik thuiskom ben ik kapot…. Ik wil het alleen zo graag.” Ook Sabrina heeft ooit een terugval gehad. “Het voelde alsof mijn vingertoppen op de vloer hingen. Alsof ik wegzonk in mijn stoel. Zo moe was ik.” Sabrina kijkt somber voor haar uit. “Eerst was het anders ja, ik skatete afstanden van 20 kilometer. Op een snel tempo ook. En ik danste. Ik mis dat zo en ik vraag me af of ik dat ooit nog zal kunnen doen.”

 

Huis aan huis zorg

Jaco van der Hart belt aan bij een appartementencomplex midden in het centrum van Breda; hij gaat Wil bezoeken. Wil is een man van 62 jaar die vanuit huis geholpen wordt met zijn revalidatieproces. Van der Hart vertelt dat hij het extra belangrijk vindt om Wil te helpen: “Wil had geen onderliggende klachten toen hij werd opgenomen op de IC. Hij heeft een week aan de beademing op de IC gelegen. Dat zijn de mensen waar ze het op het nieuws over hebben, die wil je natuurlijk super graag helpen”, ook al moet van der Hart daarvoor heen en weer fietsen. Als oefening loopt Wil met Jaco een rondje om de binnentuin en de zuurstoftank gaat ook mee. De buren merken deze belevenis op en ze steken hun hoofden uit de ramen als nieuwsgierige eekhoorntjes: ze lachen en ze applaudisseren. Een rondje lopen was voor Wil twee maanden geleden nog makkelijk, maar nu moet hij op zijn rolstoel uitpuffen van de inspanning. Terwijl hij op adem komt legt Jaco hem allerlei dingen uit over zijn zuurstoftank en Wil grijnst als een klein zoontje die geen zin heeft om naar zijn vader te luisteren. “Het zal allemaal wel”, mompelt Wil gniffelend. Als hij tot rust is gekomen helpt Jaco hem naar zijn stoel op het balkon waar hij de rest van de dag in het zonnetje zal uitrusten. Jaco van der Hart hoopt dat Wil ooit naar de praktijk kan komen om daar samen aan het werk te gaan.annabelle zwarter | Props

 

1e golf

Er zijn mensen die in de eerste golf (maart-juni 2020) besmet zijn geraakt met het coronavirus en nog steeds rondlopen met klachten. Hoeveel mensen dit zijn is nog niet duidelijk; veel data-analyses en onderzoeken over de nasleep van corona lopen nog. Wat wel duidelijk is, is dat Beweego ook mensen uit de eerste golf onder hun vleugels heeft. Van der Hart vertelt hierover: “Dit zijn mensen die al een jaar met klachten rondlopen. Voor hen blijft het vallen en opstaan. Ze zijn verder in hun revalidatieproces dan andere, maar ook zij hebben tegenslagen: het gaat beter, ze overbelasten iets en dan moeten ze gas terugnemen.” Dit ‘overbelasten’ kan op alle vlakken: mentaal en fysiek. Het wordt ook wel een terugval genoemd.

Het is vier uur en Jaco behandelt zijn laatste cliënt: Mirjam (34). Ze vertelt haar verhaal terwijl ze licht hijgend uitrust op de halterbank. “vorig jaar (2020) oktober werd ik besmet. Ik vond twee stapjes terugzetten oké, maar tien terug vond ik teveel. Ik ging van 25 uur in de week werken naar 10 en ik at meer eiwitten.” Mirjam is lerares op het Voorgezet Onderwijs, ze geeft Kunst. “Uiteindelijk zorgde alles bij elkaar ervoor dat ik een terugval kreeg. Ik ben te snel meer gaan werken, maar ook had de onderbuurman wel eens een feest tot 6 uur… Zo snel kon het gaan.” Van der Hart geeft haar een paar nieuwe oefening om uit te voeren maar die weerhouden Mirjam niet van praten. “Mijn batterij laadde gewoon niet op. Ik vond het zo jammer dat ik na mijn besmetting niet door kon met mijn leven.” Ze vertelt dat ze nu een rustige levensstructuur aan moet houden, met veel pauzes, rust en aandacht voor voeding. “Ik kan nu niet ‘s ochtends opstaan en zeggen van: ‘vandaag voel ik me goed, ik ga even een rondje hardlopen.’ Dan ga ik een grens over en ben ik de volgende dag kapot.”

 

Coachen

Buiten van der Harts’ taak als fysiotherapeut is hij ook veel bezig met coachen. “Pas daar nou mee op”, “leg de lat niet te hoog”, “je moet je rust houden he!”, zijn uitspraken die Jaco vaak maakt. “Dat hoort er ook bij. We moeten ons aanpassen aan de gesteldheid van de cliënten. Als iemand zich op een dag wat meer moe voelt moeten we er geen druk op zetten, dan geven we de persoon meer laagdrempelige trainingen. En ook kunnen we geen grenzen overschrijden als iemand zich energiek voelt. Zo zijn we constant bezig met peilen.”

Het is niet lang geleden dat moeder Yvette (43) elf dagen lang intensief voor haar zieke zoontje Jesper (14) moest zorgen. Jesper bleef al thuis van school wegens zijn autisme. “Het leek alsof er een tsunami over hem heen was gekomen. Er was er geen referentie, geen huisarts wist wat te doen met een 14-jarig kind dat zo heftig reageerde op corona. Hij at niets meer, zelfs lopen kon hij niet. Hij was 5kg afgevallen. Na die 11 dagen koorts was hij eindelijk klachtenvrij en kwam hij voor een kwartiertje naar beneden: hij kroop gelijk op papa’s schoot en dat maakte hem zo blij.” Nu zitten ze in een traject waar Jesper twee keer per week bij Beweego is. Hij heeft fysiotherapie om lichamelijk weer op kracht te komen, ergotherapie om meer structuur in zijn leven te krijgen en psychosomatische therapie om aan de blijvende hoofdpijnen en buikpijnen te werken. “Nu lopen we elke dag samen een rondje. Zelfs hier heeft hij moeite mee. Als het buiten wat kouder is is hij snel buiten adem en is zijn tempo langzamer”

 

Het is vijf uur in de namiddag en de laatste mensen leggen hun rug op de door-desinfectiemiddel-doordrenkte krachtmachines. De werkdag van Jaco van der Hart zit erop en de mensen druppelen geleidelijk de praktijk uit. Hij staat bij Mirjam, zijn laatste cliënt van de dag, om de vooruitgang te bespreken. Jaco’s afrondende uitspraken zoals “we blijven er druk op zetten”, en “wanneer is onze volgende afspraak ook alweer?” galmen door de zaal.  “Volgende week ga ik ook les geven aan de tweedejaars”, uit Mirjam lachend bij Jaco. “Ik moet nu lesgeven aan groepjes van tien kinderen. Maar dan moet ik nog wel even kijken hoe ik de rest van mijn dag ga inrichten.” “Je weet het hé, je moet je rust bewaken. Onthoud dat”