De situatie van Roma en Sinti

Door: Sarah Risseeuw

Hongaarse Roma en Sinti (er is geen verschil tussen deze twee) kennen meestal maar twee situaties; arm zijn of leven in hele erge armoede. Dit is best bijzonder als je bedenkt dat Hongarije samen met Tsjechië behoort tot de twee rijkste landen van Oost-Europa. Op gebied van scholing, werkgelegenheid, gezondheid en huisvesting en infrastructuur hebben de Roma en Sinti het slecht ten opzichte van de ‘gewone’ Hongaar. Zigeuners hebben vaak grotere achterstanden dan de meeste etnische minderheden, zoals joden.

maccusfoto.nl

Het oervolk van Roma en Sinti leefde in Noordwest-India. Recent genetisch onderzoek toont aan dat de migratie van de Roma richting Europa rond het jaar 500 is begonnen. De bevolking trok naar het westen en zij verdienden hun geld met handel, diverse ambachten en vermaak zoals muziek en dans. De meesten van hen waren kundige vaklieden die uit de laagste klasse van de samenleving kwamen. In Europa aangekomen, vestigden de Roma zich eerst op de Balkan. Vanuit daar verspreiden zij zich verder over Europa.

Rond het jaar 1400 begon de katholieke kerk met het stigmatiseren van de Roma. De kerk zag deze groep mensen als heidenen. Recent onderzoek heeft aangetoond dat pas na deze periode hun welvaart enorm afnam. Uiteindelijk heeft dit ook geleid tot de neerwaartse spiraal van armoede waarin dit volk is terechtgekomen. Tegenwoordig is discriminatie tegen Roma en Sinti vanuit de kerk minder. Maar het is des te meer aanwezig vanuit de regering én de bevolking.

Roma worden al heel lang gediscrimineerd. Een goed voorbeeld hiervan is dat in de Tweede Wereldoorlog naar schatting zo’n 400.000 Roma werden vermoord door de Nazi’s en handlangers. Ze werden beschouwd als een niet-Europees, asociaal en crimineel volk. Roma en Sinti zijn al eeuwenlang slachtoffer van discriminatie. Niet alleen toen, maar ook nu nog vormen de zigeuners een minderheid. 

Een paar cijfers

Hongarije telt 660.000 Roma, 6,6 procent van de bevolking. Veel Roma verbergen hun achtergrond. Tegen 2050 zou hun aandeel oplopen tot 10 procent. De werkloosheid bedraagt officieel 20 procent, maar in veel dorpen in het noorden waar alleen Roma wonen, is die vaak bijna 100 procent. Veel Roma werken in de zwarte sector. Dit zijn banen die niet officieel geregistreerd staan waardoor deze mensen officieel geen werk hebben en dus geen inkomen. Het is dus niet helemaal duidelijk hoe hoog de werkloosheid onder de Roma in Hongarije precies is.

Het grootste deel van de Hongaarse Roma woont geïsoleerd van medische voorzieningen. Ziekenhuizen, medische posten, tandartsen en dergelijken zijn moeilijk te bereiken. De kindersterfte onder Roma in Hongarije is dubbel zo hoog als het nationale sterftecijfer. De gemiddelde leeftijd waarop Roma overlijden is 10 jaar lager dan dat van de gemiddelde Hongaar.

Bijna de helft van Roma leerlingen in Hongarije zit op een school voor leerlingen met een verstandelijke handicap. Meekomen in het normale onderwijs is lastig, dit komt vaak door een taalachterstand. In plaats van extra bijscholing voor deze kinderen, worden ze op scholen geplaatst voor leerlingen met een verstandelijke beperking. Maar 4 á 5 procent van de Roma leerlingen lukt het om een opleiding in het voortgezet onderwijs te volgen. Meer dan een derde van de Hongaarse Roma-jongeren rond de basisschool niet af.

Barre omstandigheden

Roma in Hongarije leven vaak in slechte omstandigheden. Geen medische voorzieningen in de buurt, geen stromend water, geen toilet, een hoge werkloosheid en ga zo maar door. Ze worden gezien als een volk dat niet bij Hongarije hoort. Velen van hen hebben geen werk en er wordt op ze neergekeken door de ‘gewone’ Hongaar. Hoe groter de gemeente is waar Roma en niet-Roma samenwonen, hoe hoger de spanningen tussen de twee groepen oplopen. De Hongaren die in kleine gemeentes wonen kunnen beter samenleven met de Roma en Sinti. Zij kennen deze mensen vaak beter en de band tussen bewoners is sterker.

Het politieke klimaat is ook niet in het voordeel van de Roma in Hongarije. De regering heeft het vaak op hen voorzien. De wetgeving voor kleine vergrijpen is aangescherpt, zoals diefstal van brandhout. Vaak zijn Roma hier de dupe van door armoede.

Er moet veel bezuinigd worden door de regering om aan de eisen van de Europese Unie te kunnen voldoen. Er wordt bezuinigd op onder andere uitkeringen en kindergeld, maar ook op de banensector waar Roma vaak actief in zijn. Dan spreek je over banen in de ambacht, muziek en handel. De nationalistische Viktor Orbán heeft het ook niet op de Roma. Orbán is de Hongaarse premier. Hij wil het land ontdoen van ‘toenemende zigeunercriminaliteit’. “Ik wil een Hongarije waar het échte volk telt” aldus Viktor Orbán. Joden, zigeuners en andere etnische minderheden zijn niet welkom in deze samenleving.

Roma in Boedapest

De omstandigheden voor Roma zijn in de hoofdstad Boedapest niet heel veel beter. Ze wonen vaak in buitenwijken, ver weg van belangrijke voorzieningen zoals onderwijs.

Maar zo’n 3 procent van de jongeren uit Roma families gaat na de basisschool naar de middelbare school. In Boedapest zijn om deze reden verschillende zigeunerscholen opgericht door een aantal hoogopgeleide Roma. Ze hopen hiermee meer Roma-jongeren goed op te leiden om het patroon van armoede en achterstand te doorbreken.

Wel is er kritiek op deze zigeunerscholen, vooral uit Romakringen. Zij zijn bang dat de kinderen juist nog meer afgesloten worden van het gewone onderwijs en het isolatie in de hand werkt.