‘’Een onafhankelijk Catalonië is echt onmogelijk’’

De uitslag van de Spaanse verkiezingen maakt wat duidelijk. Er heerst verdeeldheid in Spanje. Waar toch de socialistische partijen de winst binnenslepen, is de rechtse partij Vox enorm snel gegroeid. Dit zorgt voor een splijtend politiek landschap. De uitslag heeft ook voor Catalonië gevolgen. Nederlandse schrijver en journalist Edwin Winkels woonachtig in Barcelona, merkt dat de discussie feller wordt.

Duarte dos Santos Estrafalhote, 10 mei 2019.

U woont al sinds 1988 in Spanje, voelt u zichzelf een beetje Spaans/Catalaans?

‘’Ja, mensen vragen mij dat vaker. Ik woon hier nu 31 jaar en je neemt toch de gewoontes en de ritmes van de Spanjaarden over. Ik denk wel dat ik op een of andere manier toch altijd Nederlander blijf maar ik ben meer iemand van de wereld. Het maakt mij niet uit waar ik zit. Ik heb eigenlijk niet echt iets met het Nederlands, Spaans of Catalaans zijn.’’

Er zijn wel mensen die zich echt Spaans of Catalaan voelen. Dat is natuurlijk ook een groot punt in de discussie over de onafhankelijkheid van Catalonië. Is er veel verschil tussen de Spanjaarden en Catalanen?

‘’Spanje is één land, maar er leven hier veel verschillende volken. Neem bijvoorbeeld Nederland. Als de verschillen tussen een Limburger en een Groninger al groot zijn, moet je nagaan in een land waarbij de ene hoek en de andere hoek 1500 kilometer uit elkaar liggen. Verder zijn er historisch gezien ook verschillen. Er zijn bijvoorbeeld oude historische regio’s zoals het Baskenland, Catalonië en Galicië. Daar wonen volken met hun eigen taal. De mensen in Spanje verschillen echt door dat soort factoren.’’

Wat zijn de opmerkelijkste verschillen?

Je komt dan al snel uit bij de clichés. Harde werkers bijvoorbeeld. Het is eigenlijk wel moeilijk te zeggen. Er is altijd veel migratie geweest naar Catalonië. In de jaren 50 zijn er zo rond de 2 miljoen mensen uit Andalusië naar Catalonië gekomen. Op dat moment woonden er hier nog maar 4 miljoen mensen. Verder zijn er daarnaast nog immigranten uit Zuid-Amerika gekomen. Het is eigenlijk nu ook best lastig om een echte Catalaan in Barcelona te vinden. De echte Catalanen wonen in wat kleinere dorpen of sfeervolle wijkjes om en rond de stad.

Wanneer was het eerste moment dat u met de onafhankelijkheidsstrijd in aanraking kwam?

‘’Dat was echt al het eerste jaar dat ik hier aankwam. Wat ik wel weet, is dat de discussie niet zo fel gevoerd werd. De meeste Catalanen stemden ook wat gematigder. Ze vonden het wel best als ze maar autonomie kregen van de Spaanse regering. Bij de krant waar ik werkte, de El Periódico, zijn we in de jaren 90 begonnen met de Catalaanse editie. We merkten dat er op een gegeven moment steeds meer vraag was van mensen die de krant in het Catalaans wilden lezen. Het streven naar die onafhankelijkheid is pas de laatste acht jaar weer erg opgeleefd. Toen er ineens heel veel tegenwerking kwam uit de regering in Madrid. Sindsdien zie je dat de Catalaanse politieke partijen veel meer steun krijgen.’’

Vorig jaar vertelde u in een artikel in de Volkskrant dat u zelf tegen Catalonië als republiek bent, waarom?

‘’Omdat ik denk dat we niet ineens meer grenzen moeten maken dan dat we nu al hebben. Je moet je afvragen wat je er aan hebt om ineens een nieuw land te worden terwijl veel inwoners het er daar helemaal niet mee eens zijn. Kijk, ik snap echt wel waarom een groot deel van de Catalanen onafhankelijk wil worden. Ik spreek zelf vloeiend Catalaans en ik bezoek ook die dorpjes en wijken om verhalen te maken. Het feit blijft alleen dat Spanje en Catalonië elkaar gewoon nodig hebben.’’

Veel experts zeggen dat bij het uitroepen van de onafhankelijkheid er een economische domper voor Catalonië volgt. Toch blijven enkele politieke leiders van de pro-Catalaanse partijen hameren op onafhankelijkheid. Waarom blijven ze doorgaan?

‘’Er is eigenlijk weinig over de economie gesproken, anders dan het verhaal van ‘we betalen veel geld aan Madrid’. Het gaat de separatisten niet om de economie, het is echt puur emotioneel. Alle waarschuwingen van grote bedrijven en banken die naar andere regio’s verhuizen, dat lijkt ze allemaal niks uit te maken. De separatisten zeggen ondanks de negatieve berichten gewoon dat het goed zal gaan. Het hele debat heeft weinig met rationaliteit te maken.’’

Hebben de Spaanse verkiezingen veel invloed gehad op de verdeeldheid tussen de beide partijen?

‘’Nee, eigenlijk niet. De overwinning van de socialisten leidt er ook toe dat er een dialoog gaat plaatsvinden tussen partijen. Vroeger was dat gesprek echt onmogelijk tussen de  rechts conservatieve partij Partido Popular en de separatistische partij van Puigdemont. De socialisten hebben eigenlijk sowieso altijd wat meer begrip getoond naar de verschillende volken in Spanje. Ik denk dat wanneer de regering geïnstalleerd is, ze naar opties gaan kijken om iedereen zoveel mogelijk tevreden te houden.’’

Dan een vraag die ligt in de toekomst, denkt u dat Catalonië ooit onafhankelijk wordt?

Nee, ik denk dat het onmogelijk is. Veel mensen beseffen dat nog niet, maar het is echt onmogelijk. In de Spaanse grondwet staat gewoon dat regio’s niet mogen afscheiden van de staat. Een gewapende strijd zal er ook niet snel van komen, Catalonië heeft namelijk geen eigen leger. Vroeger hebben ze wel gevochten. Er was een terreurbeweging genaamd ‘Terra Lliure’ (TLL). Die beweging was vergelijkbaar met de Baskische ETA. Net zoals bij aanslagen van de ETA, zijn er bij aanslagen van TLL slachtoffers gevallen. Toch is hier niks mee bereikt. Ik geloof echt niet dat ze het doel van een vrij Catalonië ooit zullen bereiken.