De Catalaanse ”schijneconomie”

Al jaar en dag wil de meerderheid van de Catalanen maar een ding, een onafhankelijk Catalonië. Tot de dag van vandaag blijven de Catalaanse separatisten hier voor strijden. Om onafhankelijk te zijn als staat moet je dit economisch ook kunnen dragen. Of Catalonië economisch gezien op eigen benen kan staan, wordt betwijfeld door enkele economen.

Duarte dos Santos Estrafalhote, 16 april 2019.

‘’Vijf jaar geleden heb ik op verzoek van een aantal Catalaanse bedrijven een analyse gemaakt. De bedrijven waren niet blij met de conclusie. Afscheiding van Spanje zal een faillissement tot gevolg hebben’’, zegt ondernemer Marco Hulsewé in het NRC. Het verhaal is namelijk niet eenvoudig voor Catalonië. Er zijn veel factoren die invloed uitoefenen op hoe de economie na de onafhankelijkheid zal voortgaan.

Sterke economie

De Catalaanse economie er goed voor. Om te beginnen is Catalonië de rijkste regio van Spanje en is goed voor rond een vijfde deel van het totale bruto nationaal product. En dit met maar liefst 7,5 miljoen inwoners. Het Catalaanse evenknie van het CBS, Idescat, laat zien dat in 2017 de regio goed was voor 234,7 miljoen euro aan bnp. Dit is zelfs meer dan een buurland zoa

ls Portugal. Ook op het gebied van export staat Catalonië er goed voor. De Catalaanse export in was 2017 goed voor meer dan 70 miljard euro. Dit is een kwart van de totale exportwaarde van Spanje. De autoindustrie en de chemie-industrie zijn de grootste sectoren. Zo staat de grote autofabriek van het automerk Seat in het Catalaanse Martorell. In deze fabriek zijn er rond de 12.000 mensen werkzaam. Catalonië spant de kroon met 45,7 procent van de totale chemiesector in Spanje. Vooral de stad Tarragona is het bolwerk van de chemiebedrijven. Een andere grote geldbron voor Catalonië is het toerisme. Ruim een kwart van alle toeristen die Spanje bezoeken, belanden in Catalonië. Dit gaat om ruim 15 miljard euro aan toerisme dat de regio jaarlijks binnenhaalt. Vooral de Costa Brava, Costa Dorada en Barcelona zijn erg populair onder de toeristen. ‘’In principe groot genoeg dus om zichzelf draaiende te houden’’, zegt Marcel Jansen, hoogleraar economie aan de Universidad Autonóma in Madrid, in een artikel van de NOS. Dit is voor Catalonië ook niet de valkuil. De oorzaak voor de economische negatieve gevolgen ligt vooral buiten Catalaanse invloed.

Catalexit

Zodra Catalonië de onafhankelijkheid zou afroepen, verlaten ze niet alleen Spanje maar ook direct de Europese Unie. Dit brengt vervolgens dan weer gevolgen met zich mee. Zo zal het handelsverdrag komen te vervallen en zal de euro niet meer de geldende valuta zijn in Catalonië. Dit zijn twee hele ingrijpende consequenties voor de Catalanen. De export is van levensbelang voor de regio. Door Idescat berekende cijfers laten zien dat meer dan 65 procent van de totale Catalaanse export bestaat uit het handelen met leden van de Europese Unie. “Ik denk dat de meeste multinationals binnen de EU willen blijven. Ze hebben liever voorspelbaarheid dan een zee van onzekerheid’’, zegt econoom Steven Trypsteen in een stuk van NU. Dit geldt niet alleen voor grote multinationals, ook banken blijven liever in het gebied waar de Europese Centrale Bank (ECB) de touwtjes in handen heeft. Zo hebben grote banken als Caixabank en Banco Sabadell in 2017 al afscheid genomen van Catalonië en hun hoofdvestigingen verhuist naar de naastgelegen regio Valencia.

Spaanse schuld

Door de economische crisis zijn de schulden voor Spanje hoog opgelopen. Ook Catalonië werd hier in meegetrokken. In 2018 betrof de schuld van Catalonië een bedrag van ruim 78 miljard euro. Als Catalonië Spanje zou verlaten komt deze schuld voor eigen rekening. Geen fijne uitgangspositie om mee te starten als nieuw land. Toch is Spanje Catalonië zelf ook wat schuldig. Volgens de separatisten geven de Catalanen meer aan de Spaanse staat dan dat ze ervoor terug krijgen. Dit gaat om een jaarlijks bedrag van ruim 16 miljard euro. Dit zouden de Catalanen kunnen investeren. Omdat Catalonië een autonome regio is, beschikken ze zelf al over een parlement. Die regelt zaken zoals educatie, gezondheid, veiligheid, etc. Dit is positief, het opzetten van zo’n parlement zou ook veel geld kosten maar dat is in dit geval niet nodig.

 

Het blijft een lastige situatie voor Catalonië, de wil is er maar het gevaar van instorten is realistisch. Toch zullen de separatisten als het aan hun ligt er voor blijven knokken. Maar misschien is deze afweging beter; een groot deel inleveren aan de Spaanse staat of als republiek economisch de afgrond ingaan?