Studenten last van coronacrisis: ‘Ik zit mijn tijd gewoon uit’

ARNHEM – Studenten ervaren steeds meer problemen met het online onderwijs. Dit blijkt uit een onderzoek van onderzoeksinstituut ResearchNED onder ruim 11.500 studenten. Vertaald naar de studentenpopulatie in Nederland zouden dat ruim 100.000 studenten zijn die last hebben van online lessen. Student Liske (19) en haar huisgenoten zijn hier een voorbeeld van: “Alle dagen lijken op elkaar.” Ook student Anne (19) ergert zich aan de hele situatie: “Ik wil mijn vrienden weer zien. Ik wil gelukkiger worden!”

Gerard Engbers | 16-02-2021 | Reportage | Update: 23-02-2021

‘Elke dag is weer hetzelfde’, zo beschrijft Liske (19), student aan de HAN in Arnhem. Ze staat op tijd op, doucht, zet een kop koffie en ruimt de vaatwasser uit. Daarna gaat ze klaar zitten voor de webcam. De computer begint te zoemen, de verwarming begint te loeien en vingers tikken over het toetsenbord; de les gaat beginnen. Liske: “Vandaag is er net als altijd onduidelijkheid; de gastles is in dit geval nergens in MS Teams te vinden. Niemand uit de klas kan de meeting joinen; niemand snapt het.” De gastles bleek 24 februari pas te zijn. Nu ze tijd over heeft kan ze een paar uur wachten op de volgende les.

Powerpoints en schoonmaken

Liske woont samen met drie andere klasgenoten: Ruby, Renée en Wessel. Sinds november leven ze samen in een appartement in Presikhaaf. Alle vier zitten ze in het derde jaar van de studie Communication & Multimediadesign (CMD).
Omdat ze dezelfde studie doen,

Arnhemse studenten Liske, Wessel, Renée en Ruby vanuit hun studenten-appartement in Presikhaaf
© Gerard Engbers

kunnen ze goed met elkaar praten over de problemen die ze met de online lessen ondervinden. Fysiek onderwijs zit er voor hen namelijk niet in.
Ruby (21): “Soms leest de docent gewoon een powerpoint voor; voor corona zou het een normale presentatie zijn geweest.  Zo’n hoorcollege kan soms drie uur duren. Ik kijk er niet van op dat iedereen zijn camera uit laat staan.”

 

Wessel (20): “Als de docent alleen een powerpoint voorleest die ik ook zelf kan lezen, vind ik mijn dure collegegeld wel een verspilling.”

Niet alleen de problemen met school worden besproken maar ook de voordelen van het samenwonen. Renée (20): “Het scheelt dat we nu samenwonen; hierdoor hebben we eindelijk weer dingen te doen. Thuis werd alles voor je gedaan en zagen de dagen er altijd hetzelfde uit. Nu is dat ook nog wel zo, maar minder. Ik zie ik er ook echt naar uit om te kunnen schoonmaken of naar de supermarkt te gaan. De afwisseling in dingen die je kan doen is hier zoveel groter. Nu moet je het zelf uitvogelen en thuis niet. Thuis is de drempel om het zelf te doen dan ook veel te hoog.”

Rond vijf voor één gaat het hele huishouden snel nog wat eten pakken en schuiven ze aan hun bureau. Wessel en Renée zitten tegenover elkaar aan tafel te werken. Het zicht op elkaar wordt belemmerd met flink wat beeldschermen, maar ze kunnen elkaar nog goed verstaan als ze hun koptelefoon niet te hard hebben staan. De les begint met een korte quiz. Wessel en Renée overleggen over hun antwoorden en vertellen dat Liske en Ruby vaak hun deuren open hebben staan om ook tijdens een les met elkaar te kunnen overleggen. Renée: “We hebben ook altijd Whatsapp Web geopend op het scherm naast ons om met de klas te appen. Nu is dat bij deze les niet heel erg nodig want het is hier al best interactief, maar dat is zeker niet altijd zo.”

CMD student Wessel (20) tijdens zijn online les

© Gerard Engbers

Motivatie en slechte begeleiding

In de Laar woont Anne (19), derdejaarsstudent Doktersassistent aan het ROC, thuis met haar ouders en broer. Voor haar is het juist weer even wennen om online les te hebben. Ze heeft het eerste half jaar stage gehad. Haar dagindeling is helemaal veranderd: “Eerst keek ik heel erg uit naar het weekend om dan lekker thuis op mijn kamer te kunnen zitten. Momenteel ben ik juist blij dat ik in het weekend kan werken bij de Action, nu er afgehaald kan worden, en ’s middags kan hardlopen om uit mijn kamer te komen.”

De examenperiode komt er voor haar aan, dit geldt voor veel mbo studenten. De voorbereiding op de examens vindt ze erg lastig. Anne: “Docenten verwachten van ons dat wij met één les Engels klaar zijn voor het examen terwijl de laatste les Engels vorig studiejaar was.”

Uit het onderzoek van ResearchNED blijkt dat één op de twintig studenten concentratie en motivatie problemen ervaart. Dit gaat in sommige gevallen samen met slechte begeleiding. Anne zegt het vervelend te vinden dat de begeleiding minder is geworden omdat alles nu gaat via handjes opsteken in MS Teams: “Je handje wordt niet altijd gezien, zeker als je in grote groepen zit. Voorheen werd je direct geholpen in de klas en kon je gelijk je werk laten zien, nu is dat echt anders.”
Daarnaast werkt het studeren op de slaapkamer niet voor iedereen. Anne: “Ik doe vaak alles op mijn kamer. Ik mis hierdoor de scheiding.”

Anne (19): “Als ik klaar ben met school zit ik nog steeds op mijn leerplek en andersom.”

Onduidelijkheid vanuit de HAN

Wessel zegt tijdens de les dat de begeleiding niet altijd even goed is: “Vorige periode hadden we negen weken lang een project waarin we maar twee kwartiertjes in de week begeleiding kregen. Negen weken in een collegejaar is grof gezegd vijfhonderd euro aan lesgeld. Negen weken lang moet ik met klasgenoten werken aan een opdracht zonder daarbij begeleiding te krijgen. Waar betaal ik collegegeld voor?”

Alle informatie staat op verschillende websites en de vier studiegenoten verliezen overzicht. Ruby vertelt in de woonkamer naast de kamer van Wessel en Renée: “De ene keer staat een uitleg in MS Teams, de andere keer staat het huiswerk weer op de onlineomgeving en soms krijgen we huiswerk via de mail. Iedere docent doet het weer anders.” Sommige docenten doen het volgens het viertal al wel goed. Renée: “School heeft aangegeven dat ze ervoor gaan zorgen dat alles op één plek komt te staan. Sommigen doen dit al, maar de meeste nog niet. Ik denk dat veel docenten zelf ook geen overzicht meer hebben.”

Ook in het onderzoek van ResearchNED wordt geschreven over het kwaliteitsverlies in het online-onderwijs. Tot op de dag van vandaag heeft de HAN geen reactie gegeven met eventuele oplossingen.

Sociaal isolement

Hoe meer online onderwijs hoe minder de concentratie en motivatie wordt, en hoe meer de eenzaamheid stijgt. Dertig procent van de studenten voelt zich vaak eenzaam. Ook Anne valt hier onder: “Ik merk dat ik steeds vaker gestrest ben en dat ik soms echt even weg moet om vrolijk te worden.” Ze is daarnaast wel blij dat ze nog een goede vriendin uit de buurt kan blijven zien; haar andere vrienden heeft ze al een paar maanden niet gezien.

In het studenten-appartement van Liske, Renée, Wessel en Ruby merken ze dat het fijn is om met elkaar in contact te blijven. Liske: “We doen vaak wel leuke activiteiten samen zoals schilderen en af en toe iemand uitnodigen; we kunnen helaas niet heel veel doen. We zouden graag weer eens een keertje een terrasje willen pakken of shoppen.”
De vier rekenen hun situatie ook wel gelukkiger aan dan andere studenten die nog thuis wonen. Ruby: “Ik snap heel goed dat mensen zich nu kut en alleen voelen. Voor de lockdown, toen wij nog thuis woonden, zagen we elkaar ook bijna alleen maar tijdens online gamesessies.”

Tegemoetkoming van de overheid

Het hebben van financiële problemen blijkt in het onderzoek van ResearchNED een versterkende factor. Daarom trekken demissionaire ministers Van Engelshoven en Slob naast de 2,5 miljard euro voor het mbo, hbo en wo ook nog eens blijvend 645 miljoen euro per jaar uit om hogescholen en universiteiten te compenseren. Daarnaast heeft kabinet besloten dat studenten het aankomende studiejaar de helft van het collegegeld maar hoeven te betalen. Liske reageert geïrriteerd: “Ik vind het wel goed dat er tenminste iets wordt gedaan, maar studenten die bijvoorbeeld nu aan het afstuderen zijn hebben daar niks meer aan. Terwijl zij in dezelfde situatie hebben gezeten. Ik snap ook nog steeds niet waarom basis-, middelbare scholen en het mbo wel open mogen, maar het hbo en universiteiten niet. Misschien had ik dat nog wel liever gehad dan die compensatie; maar het is beter dan niks!”

Liske baalt er het meeste van dat er in de persconferentie van afgelopen dinsdag niet werd gesproken over het hbo en de universiteiten  De vier hopen ondanks dat, toch snel naar de HAN te kunnen gaan. Renée: “Eén dag in de week zou al echt zo veel helpen.”