”Debatteren vormt je als democratisch burger”

Arjan de Vries, maatschappijleraar op het Ostrea Lyceum in Goes, is nog maar net terug uit Marokko als hij al nagenietend en trots vertelt over de prestaties van zijn debatgroep. De groep bestaat uit zijn eigen leerlingen en debatteren er regelmatig op los. Daarnaast legt hij uit hoe debatteren de wereld een beetje beter kan maken.

Door: Anouk Zegers

Jongeren Lagerhuis
De leerlingen van de Vries’ zijn debatgroep zijn tussen de 14 en 18 jaar. Waarom is het belangrijk dat men jong begint met debatteren? ‘Debatteren leer je niet in één dag. Dat sluipt er in. Hoe eerder wij er als school mee beginnen, hoe eerder leerlingen leren zichzelf duidelijk te formuleren. Ik ben zelfs met de schooldirectie aan het praten om in leerjaar 2 een soort minor te geven om kinderen in te laten zien dat debatteren niet alleen gaaf, maar ook nuttig voor later is.’ Een leerzaam reisje naar Marokko is niet het enige wat de debatgroep van de Vries onderneemt. Ze doen ook mee aan het programma van BNNVARA ‘Op Weg Naar Het Lagerhuis’. De Vries vertelt enthousiast over dit evenement dat in januari weer plaats gaat vinden. ‘In januari gaan we daar weer aan meedoen. Wat er daar gebeurt is een mooi voorbeeld van een klassiek debat; het gaat hard tegen hard en leerlingen proberen elkaar van hun stuk te brengen. Ik heb een aantal leerlingen die daar ontzettend goed in zijn en het spel van het debat feilloos aanvoelen. We hebben een aantal keer gewonnen, dat was heel gaaf,’ vertelt de Vries glunderend. ‘Wij zijn nu al druk bezig met de voorbereidingen voor het Jongeren Lagerhuis in januari. Zelfs in de weekenden besteden we tijd aan het maken van stellingen en het constant versterken onze debat-skills. We hebben er zin in.’

De debatgroep van het Ostrea Lyceum winnaar van de provinciale ronde van Zeeland van het programma BNNVARA Op Weg Naar Het Lagerhuis

Marokko
Debatteren is niet meer dan normaal binnen het vak maatschappijleer; het is zelfs verplicht om te betrekken in het lesprogramma. Toch voelt de Vries zich voldaan dat hij binnen school een debatgroep is begonnen. Iedere dinsdagmiddag komt de groep bij elkaar waarbij ze thema’s en actualiteiten bespreken en hun debatvaardigheden te beoefenen Deze vaardigheden mochten ze presenteren in Marokko bij een bijeenkomst van de Model United Nations (MUN), waarbij een Verenigde Naties (VN)- vergadering werd nagebootst.

‘Het was echt een internationale bedoeling, verschillende groepen leerlingen uit Marokko zelf waren aanwezig, maar ook groepen uit Parijs en Spanje,’ vertelt de Vries enthousiast. De ‘VN-vergadering’ stond in het teken van het thema ‘Cyber Security Threats’. Een actueel thema waar heel de wereld steeds meer mee te maken krijgt. ‘Alle leerlingen waren verdeeld over counsels die vergaderden over een deelthema binnen Cyber Security Threats. Daarnaast waren ze gekoppeld aan een land, precies zoals in een echte VN-vergadering dus. De counsels probeerden tot een eindakkoord te komen die de Cyber Security Threats zou verminderen in het land waaraan ze gekoppeld waren. Hierover is gedebatteerd binnen de counsels. Geen echt klassiek debat dus met voor- en tegenpartijen. Het debat werd gevoerd binnen de counsels zelf.’ De Vries vertelt dat de nabootsing door iedereen als leerzaam is ervaren. Maar wat was het doel van de hele bijeenkomst eigenlijk? ‘Ik heb leerlingen die daadwerkelijk de politiek in willen en die zelfs in de VN zouden willen werken. Voor hun was het reisje naar Marokko fantastisch, maar ook leerlingen die niet die ambitie hebben, hebben genoten van deze ervaring. Het was vooral een hele goede leerschool. Daarnaast was het thema, Cyber Security Threats, een ontzettende opfrisser. Niet alleen mijn debatgroep en ik, maar vrijwel iedere groep is met zijn beide benen op de grond gezet. Zodra je een computer of telefoon verbinden met het World Wide Web (WWW), staat het blootgesteld aan de cyber threats. Denk daar maar eens over na, dat is bizar.’

De debatgroep in Marokko voor de MUN -conferentie 2018

Debatteren kan de wereld verbeteren
Mensen die zich niet verdiepen in de politiek en actualiteiten kunnen een debat zien als een ver-van-je-bed show; ze zien het probleem wel in maar laten het debatteren over aan hoogopgeleiden en politici. Ze realiseren zich daardoor niet dat een debat bij kan dragen aan hun eigen rechten. Dat is zonde, vindt de Vries, want het heeft wel degelijk zin: ‘In deze wereld, die ook in Nederland een liberale invalshoek heeft, waar veel draait om geld en waarin ethiek in mijn ogen soms ontbreekt, is het goed dat men mondig leert worden. Debatteren vormt leerlingen als democratisch burger. Als je als burger kunt en wilt vertellen waar je staat, neem je deel aan de democratie.’ Is debatteren iets wat iedereen kan leren? Dus ook laagopgeleiden? En mensen die niet geïnteresseerd zijn in de politiek? ‘Daar ben ik van overtuigd,’ zegt de Vries standvastig. ‘Debatteren heeft vrij weinig te maken met niveau en interesse in politiek. Het zijn puur kunstjes die je jezelf aanleert om je standpunt duidelijk te laten overbrengen.’ De mensen die deelnemen aan een debat en die in de politiek zitten zijn over het algemeen hoogopgeleid. Is het niet tijd om ervoor te zorgen dat ook laagopgeleiden de politiek ingaan of op zijn minst meer deel te laten nemen aan een debat? ‘Ik draag daar wel mijn steentje aan bij. Ik geef ook wel eens op het vmbo en zorg altijd dat er tijd vrij wordt gemaakt voor een debat. Die debatten zijn simpel, maar je moet ergens beginnen. Ik vind wel dat het meer kan en ik zou persoonlijk ook graag meer diversiteit in personen die deelnemen aan een debat zien. Bijvoorbeeld lager opgeleiden en diversiteit in etniciteit.’

Uit de cijfers van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) blijkt dat sinds 2016 steeds minder mensen zich aansluiten bij een politieke partij. De Vries durft te stellen dat debatteren bij kan dragen aan de groei van leden in politieke partijen. Hij legt uit: ‘Debatteren vraagt kennis en verdieping. Stellingen bij debatten zijn vaak politiek gericht. Zodra je, en dit merk ik bij mijn eigen debatgroep, je verdiept in een politieke stelling, ontstaat er vaak interesse in een politiek onderwerp. Leerlingen gaan zich dan doordat ze het probleem inzien bijvoorbeeld hard maken voor het feit dat vrouwen soms recht hebben op meer salaris. Een aantal leerlingen van mij zitten zelfs in jongerenafdelingen van politieke partijen. Daarom weet ik zo zeker dat debatteren bijdraagt aan meer leden binnen politieke partijen. En tegelijkertijd dus ook aan de rechten van de mens. Debatteren kan de wereld een beetje verbeteren.’